Son zamanlarda hepimizin yaşamında başka türlü bir şiddetle hissedilen yoksullaşmadan belediye işçileri de payını katmerli olarak alıyor.

450 binin üzerinde belediye işçisinin ne kadro ne de maaşlarının iyileştirilmesi talebine olumlu dönüş geldi. Ülkenin neredeyse bütün belediyelerinde yüz binlerce işçi görmezden gelinerek, yoksullukla mücadele etmek zorunda bırakılıyor.

İktidarın da muhalefet partilerinin de yönettiği belediyelerde durum aynı.

Mesele emekçilerin hak talepleri olduğunda hepsi birden aynı ittifakta buluşmayı pekala başarıyor.

***

Partiler değişiyor, sömürü aynı

Bugün işçi hikayelerine belediye işçileriyle devam edeceğiz.

Hayatımızın en görünür mekanlarından biri olan belediyelerde, toplumsal hizmetlerin hayati parçası olan belediye işçilerinin böylesine görmezden gelinmesi, sermaye düzeniyle düzen siyaseti arasındaki bağlara dair önemli ipuçları veriyor.

Dizimizin bu bölümünde farklı siyasi partilerin yönettiği belediyelerde çalışan emekçilerin yaşamına uzanmaya ve tablonun nasıl da benzer olduğunu aktarmaya çalışacağız.

Belediyelerde süren umut tacirliği, emekçilere sefalet olarak dönüyor 

Öncelikle belediyeler hakkında unutmamamız gerekenleri söylemekte fayda var.

Belediye işçilerinin herhangi bir hak arayışında karşılarına işyerlerine göre daha farklı engeller de çıkar. Zira belediyeler kamu hizmeti veren işyerleri oldukları gibi, aynı zamanda "seçilmişler"in idaresinde yönetilir. Yani koltukta oturan kişi/kişiler değişebilir. Bu durumun belediye işçileri açısından önemli sonuçları olur. Çünkü türlü kirlenmişlikle sarılı düzen siyasetinin partileri arasındaki kirli rekabetin önemli kozlarından biri de istihdam edilen çalışanların sömürü ilişkilerinde nasıl dizayn edileceğine dair vaatlerdir.

Özetle, seçilen partilerin her birinin elinde mevcutta çalışmakta olan işçilere karşı tehdit unsuru olarak kullandığı işsizler ordusu bulunur. Bu kirli tezgahın mağduru ise Serdar gibi yüz binlerce emekçi olur.

'Her gelen koltuğa oturduktan sonra ilk önce işçilerin hakkına göz dikiyor'

Bugün yaşadığımız zor günlerin içinde durumu somutlamak için Maltepe Belediyesi’nde temizlik işçisi olarak çalışan Serdar’ın söylediklerine kulak verelim.

"İşe girerken bir sürü toplantılara gittim, yalan değil. Belediyelerde bu işler böyle dönüyor."

Daha işe girerken usülsüzlükler başlıyor desek yeri o zaman.

"Düzgün yürüyen bir tane iş var mı belediyelerde? İşe girerken ne vaadler verildi neler söylendi bilsen, ama yıllar oldu hâlâ asgari ücretlere çalışıyoruz. O yüzden inandırıcı olan bir şey yok. Her gelen koltuğa oturduktan sonra, önce işçilerin hakkına göz dikiyor."

'Yeter ki onlar şovunu yapsın, bizi düşünen yok'

Serdar bugün sözde iki ayrı cephede konumlanan siyasi partilerin, emekçilerin çalışma yaşamına belediyedeki yansımalarını şöyle aktarıyor:

"Bundan 6-7 yıl önce yine İstanbul’da yoğun bir kar yağışı olmuştu, hatırlarsınız. Bize o zaman ‘gerekirse yürüyerek geleceksiniz, belediye  hizmeti aksamaz’ diye baskı yapılmıştı. Bugün de aynı. Yeter ki onlar şovunu yapsın, bizi düşünen yok."

Son iki haftadır kötü hava koşullarının etkisi altındayız birçok bölgede. Bugünlerde de bu zorlu  hava koşullarına rağmen baskı görüyor musunuz?

"Açık konuşacağım, kamuoyunda teşekkür ediliyor bize başkanlar tarafından ama işin arkasındaki idari amirler hiç öyle değiller. Kar yağışı bu sene birkaç defa bu şekilde bastırdı. Bu tarafta sahil hattında durum en azından daha normaldi. Yukarı mahallelere doğru çıkıncaysa gerçekler görülür. Hava düşmüş eksi bilmem kaç dereceye, kayan yokuşlarda çöp konteynırları başka dert, parklarda ve yol kenarlarında rüzgar ve karın etkisi ile düşen dallar ve başka maddeler başka. Basının önünde rakip oldukları partilerin belediyelerine gösteriş yapabilmek için hepsi belediye işçisini daha fazla çalışmaya zorluyor."

'Ne kadar kalın giyinirsen giyin, soğuk bu, içine işliyor adamın..'

Biz Serdar’la yaşamak için ekmek kavgasında nelerle karşılaştığını konuşurken hissedilir hava sıcaklığı eksi 4 derece. Konuşmakta bile zorlandığımız koşullarda, dışarıda olmak zorunda olan binlerce belediye emekçisinin yorgunluğunu ondan dinliyoruz.

"İnsanlar elini cebinden çıkaramıyor soğuktan dolayı öyle değil mi? Biz elimizi cebimize bile koymadan bazen saatler süren yoğunlukta çalışıyoruz bu havalarda. Ne kadar kalın giyinirsen giyin, soğuk bu, içine işliyor adamın.."

Ayrıca bir önlem alınmıyor mu belediyelerde olağanüstü şartlar için? 

"Onun için söyledim aslında. Daha kalın iş kıyafeti giysen ne olur ki bu havada? İlçelerin her yeri aynı değil. Açık alanlar da rüzgarın şiddeti ve fırtına çok daha zor oluyor bizim için. Bu şartlarda çalışıyoruz, tamam bu hizmeti yapmak bizim işimiz, ama aldığımız maaşlar bizim hak ettiğimiz değil. Belediye binalarında oturmakla karşılaştırılacak iş değil yaptığımız iş. Asıl derdimiz orada başlıyor."

Bu hava koşullarında da dışarıdasın ve bundan kaçınma durumun yok. Ancak belediyeler ücretler için ara ara iyileştirme yapıldığına dair mesajlar paylaşıyorlar?

"Belediye yönetimleri çok kurnaz. Mesela bizim belediyede yakın zamanda grev oldu. Neden greve gittiğimizi bile sormadan üstümüze Maltepe’de çeteler salınmaya çalışıldı. Düşünebiliyor musun, belediyenin işçisi haklarını istedi diye, belediyeyi yöneten siyasi parti ve yönetimi tarafından çeteler salınıyor. Hani ne oldu iktidara söylenenler, nereye gitti mecliste söylenen laflar?

İnsanların üstüne çeteleri sal, halkı bize karşı kışkırt bir sürü belediyede greve çıktık, hak aradık diye, ondan sonra da çık televizyona, işçilerimiz diye açıklama yap. Biz de aptal değiliz. Okumadık diye görmüyor muyuz? Okumadık ama yaşıyoruz. Hepsinin konu bize geldiği zaman üç kuruşu fazla gördüğünü belediyede çalışan herkes bilir."

Belediyelerin bazılarında grev döneminde size karşı bir karalama yapıldığına hepimiz şahit olduk. Peki ne kadar ücret alıyorsunuz bugün?

"Belediyede ücretler değişiyor. Ama aylık ücretlerimiz 4500-5200 lira arasında oynuyor. Belediyenin yaptığı kurnazlık burada zaten. Yol-yemek ücretlerini maaştan sayıyor, sonra da şu kadar maaş veriyoruz diye açıklıyorlar.

Karda, fırtınada görüyorsun nasıl şartlarımız. Aldığımız maaşlara yeterli diyenler gelsinler önce nasıl şatlarda ne iş yaptığımızı görsünler, sonra maaş günü banka hesaplarımıza baksınlar. Bakalım yüzümüze bakabilecekler mi? Ben de ülkedeki olanları takip eden biriyim. Sendika var bizim belediyede de. Ama sadece adı var."

Neden öyle düşünüyorsun peki sendika hakkında?

"Orası da başka konu. Sendikaya ilk üye olduğumda söylemişlerdi ama sonraları anladım, nereden bilecektim ki? Sendikaların belediyelerdeki tek amacı mevcut yönetimlerle arasını bozmadan yoluna bakmak. Lafı hiç uzatmayayım. O yüzden ne alırsak biz almak zorundayız, bu sendikalara kalırsak halimiz duman. Toplu sözleşmeler oluyor belediyelerde iki senede bir. Ama her sözleşme döneminde aynı şeyler söyleniyor iki taraftan da. İmzalar atıldıktan sonra da herkes çekiliyor. Bizim ne olacağımız, zamlarımız, haklarımız falan hepsi iki dakikada unutuluyor. O yüzden belediye yönetimleri ne kadar suçluysa, açık söyleyeyim sendika yönetimleri de o kadar suçlu."

Belediye işçilerinin artan hayat pahalılığı ile birlikte daha da fazla seslerini yükselttiği diğer başlıksa tam da Serdar’ın altını çizdiği sözleşmelere ek protokol yapılarak iyileştirmelerin yapılması. 450 bin işçinin dört yılda yapılan iki toplu sözleşme döneminde de 4+4 zamlarla geçen süreçte yaşadıkları hak gaspları her gün büyüyor.

Serdar geçen zamanın onların penceresinden nasıl göründüğünü ve istediklerini ise şöyle açıklıyor:

"Düşünsene, belediyede çalışıyorsun diye insanlar sana işin garanti diye bakıyor dışarıda. Ama asgari ücretin az üstünde ücretleri bile zorla alıyoruz. Biraz yukarıda maaş almak için karda kışta mesai yaparak alıyoruz.

2018’den beri her sözleşmede vaatler veriliyor, sözler var yine ama hepsi lafta. Son zamanlarda markette, pazarda durum ortada değil mi? Elektrik, kira, doğalgaz fiyatlarındaki artış da belli. Şimdi ben sorayım bir soru da o zaman müsaadenle. Her gün iktidarı eleştirenler kendi belediyelerinde de aynı maaşları veriyorlar. Üçyüz-beş yüz liralık göstermelik zamlar açıklayınca her şey tamam oluyor mu?"

'Bunların hiçbirinin işçi-emekçi diye bir derdi yok'

Belediye işçilerinde uzun yıllara dayanan bu mağduriyetin yarattığı öfkeyi her gün daha fazla görüyoruz. Serdar’ın öfkesi bir yanıyla yüz binlerce belediye işçisi için ortaklaşmış durumda. Belediyelerde "her şey daha güzel olacak" diye yola çıkanlarla, "her şey zaten güzel" diyenler arasında, işçilerin haklarına gelince aynılaşan çizgiyi görmek için herhangi bir belediye işçisine dokunmak yetip de artıyor.

Konumuz belediyeler olunca, uzun yıllara dayanan ve en başta altını çizdiğimiz gibi kirlenmiş dengelerin üzerine kurulu ilişkiler sebebiyle her başlık başka bir dehlizi açıyor, uzadıkça uzuyor konuşma. Sorunlar her gün büyüyor, belediye işçileri ise sermaye partilerinin kıskacında her yerde sömürü çarkında ufalanmaya devam ediyor.

Serdar’a bütün bu yaşamın ve zor koşulların arasında sorunların nasıl çözüleceğine dair neler düşündüğünü de sorduk.

Her sorun başka sorunları açıyor en baştan beri.Ne yazık ki her başlıkta da dediğin gibi her kapı işçi düşmanlığına ve hak gasplarına varıyor. Sende elbette şikayetçisin bu tablodan. Peki nasıl değişecek?

"Nasıl değişmeyeceği belli kardeşim. Önce onu bir söyleyeyim, sonra soruna geçeyim. Siyaset kirli bizim ülkede. Sağı-solu her yeri kirli. Bir adam ne kadar televizyona çıkıyorsa o kadar şüpheleniyorum. Acaba bu sefer de bu mu bizim sırtımıza binecek diye. Çünkü belediyelerde partiler değişiyor, bize karşı muamele hep aynı. Bunlardan önce asgari ücretti, bunların döneminde de asgari ücret. Belediye başkanı çıkıp işçileri sahipsiz bırakmamak için 54,4 zam yapacağız diyor. Hani bunun verdiği rakamlar (TUİK verileri) yalandı? Sen de aynı rakama göre zam yapacağım deyip övünüyorsun.

Hepimizin anlaması gereken belli. Bunların hiçbirinin işçi-emekçi diye bir derdi yok. Bizi temsil ettikleri falan da yok. Ben bu şartlada çalışıp asgari ücret seviyesinde maaş alacağım, sonra bunlara dua edeceğim. Yapmayıp hakkımı arayınca da hain damgası yiyeceğim. Hepsi birbiriyle aynı.

'Herkes bize destek olsun. Çünkü biz herkesin daha iyi mahallelerde yaşaması için çalışan insanlarız'

Belediye işçileri olunca konu kimse görmek istemiyor. O tarafın kanalları bu tarafı, bu tarafın kanalları o tarafı kötüleyip duruyor. Derdimizi olduğu gibi dinleyen çok az.

Onun dışında da en son söyleyeceğim şey şu olsun.

Bizler halkın daha konforlu yaşaması için çöplerini ve pisliğini temizliyoruz. Hava şartları, pandemi.. Her koşulda işimizi yapıyoruz. Ama bu kadar önemli bir işe verilen ücretlere bakınca değersiz hissediyoruz. Bunun değişmesinden başka yol yok. Herkes bize destek olsun. Çünkü biz herkesin daha iyi mahallelerde yaşaması için çalışan insanlarız, belediyeler yoksa niye var?"

*Belediyelerde hak arayan işçiler üzerindeki baskılar sebebiyle, iş güvenliği gereği konuğumuz olan işçinin ismi değiştirilmiştir.

Haber

İşçi Hikayeleri | İki teker üstünde verilen yaşam kavgasının öyküsü