İran’da 28 Aralık’ta başkent Tahran’da çarşı esnafının ulusal para biriminin ABD doları karşısındaki ani değer kaybına karşı gösterileriyle başlayan protesto dalgası yarın ikinci haftasına girecek.

Başlangıçta esnafın inisiyatifindeki bu yeni dalga protestolarda ilk haftadan itibaren şah yanlısı sloganlar ağırlık kazanırken, ABD’de yaşayan, devrik şahın oğlu Rıza Pehlevi dün akşam saat 20.00 için İranlılara sokağa çıkma çağrısı yapmıştı. Pehlevi bu çağrısını bu akşam için de yineledi.

PKK’nin İran kolu PJAK’ın da aralarında bulunduğu 7 Kürt partisi dün için genel grev çağrısında bulunmuştu.

Ateşe verilen kamu binaları

Dünkü gösterilere dair sosyal medyada yayılan görüntüler Tahran dahil bazı kentlerde bazı binaların, araçların ve caddelerin ateşe verildiğini gösteriyor. AFP, BBC, CNN gibi medya kanalları görüntülerden bazılarını doğruladığını duyurdu. 

BBC de İsfahan’da devlet televizyonunun girişinin ateşe verildiği görüntüleri doğruladığını duyurarak paylaştı.

Bazı görüntülerde “Yaşasın Şah”, “Pehlevi geri dönecek” sloganlarının atıldığı duyuldu.

Gösterilerin başından beri Tahran yönetimi ekonomik taleplerle yapılan protestoları meşru gördüğünü ancak “kaos çıkaranlara” izin verilmeyeceğini söylüyor.

İnternet ve telefon hatlarında kesintiler

İran’da dünden itibaren internet kesintisi yaşanırken, sabit telefon hatlarında da kesinti olduğu belirtiliyor.

Kesinti nedeniyle dünkü gösterilerin boyutu henüz net olarak ortaya çıkmış değil.

AFP’nin haberine göre Tahran’daki gösteride Hamaney’e atıfla “Diktatöre ölüm” sloganları atılırken, dün ülkenin kuzeyinde Azeri nüfusun yoğun olduğu Tebriz’de, Şiiler için kutsal kabul edilen Meşhed’de ve Kürt nüfusun yoğun olduğu Kirmanşah dahil ülkenin batı bölgelerinde de kalabalık gösteriler yapıldı.

İran devlet medyası: ABD ve İsrail'in desteklediği sabotaj eylemleri 

İran devlet medyası dünkü gösterilerde özel otomobiller ve motosikletler de dahil olmak üzere çok sayıda aracın ateşe verildiğini, metro istasyonları, otobüsler ve itfaiye araçları da dahil olmak üzere kamu altyapısının da hasar gördüğünü duyurdu.

Devlet medyasına göre, bu gösteriler ABD ve İsrail tarafından desteklenen “terörist unsurlar tarafından organize edildi" ve bunlar monarşi yanlıları ile ABD destekli Halkın Mücahitleri Örgütü’yle bağlantılıydı.

İranlı yetkililerin bazı şehirlerde ölüm ve yaralanmalara yol açan sabotaj eylemleri olduğunu söylediği aktarıldı, ancak ölü ve yaralı sayısına dair bilgi verilmedi.

Hamaney'den Trump'a: 'Kendi ülkenin sorunlarına odaklan'

İran dini lideri Ali Hamaney bugün yaptığı konuşmada İran’ı vurmakla tehdit eden ABD Başkanı Donald Trump’a “kendi ülkene bak” diye seslendi.

Devlet televizyonundan yayınlanan konuşmasında Hamaney, “Kamu mallarımıza zarar vererek ABD Başkanını memnun etmek isteyen bazı kışkırtıcılar var. Birleşmiş bir İran tüm düşmanlarını yenecektir. Trump’ı kendi ülkesinin sorunlarına odaklanmaya çağırıyorum” dedi.

ABD’nin Venezuela’ya saldırısının ardından Trump, İran’a da saldırı tehdidinde bulunmuştu.

İran’da bir göstericinin bulunduğu sokağın adını “Trump Sokağı” olarak değiştirdiği video sosyal medyada yayılmıştı.

Hamaney bugün yaptığı konuşmada ABD’de kolluk güçlerinin aracında vurarak bir kadını öldürmesi sonrası başlayan protesto gösterilerini ima ederek Trump’a “kendi ülkesinin sorunlarına odaklanması” çağrısı yaptı.

Hamaney “yabancıların paralı askeri” gibi hareket eden “sabotajcılara” müsamaha göstermeyeceklerini söyledi.

İsmini vermeden Rıza Pehlevi’yi hedef alan Hamaney, onun ABD ve İsrail’le işbirliği içinde İran’ı istikrarsızlaştırmaya çalıştığını belirterek “İran halkının babası olduğunu iddia eden bu adam korkunç bir düşüş yaşayacak” dedi.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun İran’a yönelik yeni bir saldırı olasılığını görüştüğü ABD ziyareti sırasında başlayan İran’daki protestolar, henüz Mahsa Amini’nin gözaltında ölümü sonrası başlayan 2022-2023’teki protestolardaki kitleselliğe ulaşmış değil. Ancak o zamandan sonraki en büyük protesto dalgası olarak görülüyor.

Trump'tan 'cehennem gibi bedel' tehdidi

ABD Başkanı Trump dün katıldığı bir talk show programında Tahran’a karşı tehditlerini sürdürdü. Trump, İran’ın göstericileri öldürmesi durumunda “cehennem gibi bir bedel” ödeyeceğini söyledi.

Pehlevi ile bir görüşme planlayıp planlamadığı sorulan Trump “Bunun şu aşamada uygun olacağından emin değilim” dedi ve “Bence orada (İran’da) herkesin ortaya çıkmasına izin verip kimin öne çıkacağını görmeliyiz” diye ekledi.

Trump bir başka TV kanalına verdiği demeçteyse Hamaney’in İran’ı terk etmenin yollarını aradığını öne sürdü, İran’daki durumu “çok kötüye gidiyor” diye niteledi.

Norveç merkezli İran İnsan Hakları Örgütü iki hafta önce başlayan gösterilerde 8’i 18 yaşın altında en az 45 protestocunun öldüğünü, 2 binin üzerinde kişinin gözaltına alındığını açıklamıştı.

İran haber kuruluşları gösterilerde 2’si Devrim Muhafızları’ndan olmak üzere en az 5 güvenlik personelinin öldüğünü duyurdu. Fars haber ajansına göre gösterilerde 950 polis ile 60 Besic milisi yaralandı.