ABD’nin İran’daki nükleer tesislere yönelik hava saldırısının ardından yanıt bekleyen pek çok soru gündemdeki yerini koruyor. Washington saldırının "rejim değişikliği" hedeflemediğini ileri sürse de, ABD Başkanı Donald Trump’ın aynı gün yaptığı açıklamalar bu beyanlarla çelişti.

Saldırının yol açtığı hasarın boyutuna dair açıklamalar da birbirini tutmuyor. Trump, vurulan nükleer tesislerin "tamamen yok edildiğini" iddia ederken, Pentagon kaynakları "ciddi hasar" ifadesiyle daha temkinli bir tablo çiziyor. Uydu görüntüleri de Trump'ın iddiasıyla çelişiyor.

Saldırının amacı neydi?

ABD Başkanı Donald Trump,  İran yönetiminin İran'ın gelişmesine engel olduğunu belirterek, "İran'da bir rejim değişikliği" fikrini dillendirdi.

Trump, bugün yaptığı sosyal medya paylaşımında, İran'da bir rejim değişikliği fikrine sıcak baktığı mesajını verdi.

"Rejim Değişikliği terimini kullanmak politik olarak doğru değil, ancak mevcut İran Rejimi İran'ı tekrar büyük yapmıyorsa neden bir Rejim değişikliği olmasın?" ifadesini kullanan Trump, "İran'ı yeniden büyük yapalım" diye yazdı.

Oysa dün, saldırıdan saatler sonra yapılan Trump yönetimin önde gelen isimleri ABD'nin hedefinin İran'da rejim değişikliği olmadığının altını çizmişti. O açıklamalardan bazıları şöyle:

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance: "Rejim değişikliği istemiyoruz. Bunu uzatmak istemiyoruz. Nükleer programı sona erdirmek ve ardından İranlılarla burada uzun vadeli bir çözüm hakkında konuşmak istiyoruz."

ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth: "İran'a yönelik saldırı, rejim değişikliği hedefi taşımıyor."

ABD Genelkurmay Başkanı Dan Caine: "Hedef rejim değişikliği değil, sadece nükleer tesislerdi. Bu, ABD tarihindeki en büyük hava operasyonuydu."

Trump yönetiminin yanı sıra İranlı yetkililerin aktardığı bilgiler de saldırının tek seferle sınırlı olduğuna ve ülkede yönetim değişikliğine yol açacak bir sürekliliği hedeflemediğine işaret ediyor.

Amwaj Media'ya konuşan İranlı üst düzey bir siyasi kaynak, saldırıdan bir gün önce üçüncü bir taraf aracılığıyla ABD'den İran'a iletilen mesajda "tam kapsamlı bir çatışma aranmadığının ve yalnızca Fordo, İsfahan, Natanz'daki nükleer tesislere saldırmayı amaçlandığının" bildirildiğini söyledi. 

Fordo'da hasarın boyutu ne?

Trump'ın açıklamalarındaki bir diğer çelişki saldırının yol açtığı hasara ilişkin. 

ABD Başkanı, diğer yetkililerin saldırı sonrası "hasar aldığını" söylediği İran'daki 3 nükleer tesis için "yok edildi" ifadesini kullanmanın doğru olduğunu savundu.

Uydu görüntülerinin, İran'daki "tüm nükleer tesislerde muazzam hasar gösterdiğini" belirten Trump, "'Yok edildi' demek doğru bir ifade" dedi.

Trump, görüntülerdeki beyaz yapının kayanın derinliğine gömüldüğünü, çatısının dahi yeraltı seviyesinde olduğunu ifade ederek "En büyük hasar, yeraltı seviyesinde oldu. Tam isabet!" ifadesini kullandı.

Öte yandan, New York Times'ın edindiği uydu görüntülerinde, Fordo tesisinin "destek binası" olarak adlandırılan beyaz renkli ve dışarıda bulunan binasının saldırıda herhangi bir hasar almadığı ve sığınak delici bombanın giriş yerleri ortaya koyuldu.

ABD'li bir üst düzey yetkili yaptığı açıklamada, ABD saldırısının Fordo nükleer tesisini yok etmediğini ancak "ciddi şekilde hasar verdiğini" aktardı.

Trump, İran'daki Fordo, Natanz ve İsfahan nükleer tesislerine düzenlenen saldırı sonrasında bu kilit noktaların "tamamen yok edildiğini" belirtirken, Genelkurmay Başkanı Dan Caine dahil çeşitli güvenlik yetkililerinin, bu bölgelerin sadece "hasar aldığını" söylemesi dikkati çekti.

Vurulan tesislerde uranyum yok muydu?

İran devlet televizyonu IRIB ve Reuters'a konuşan üst düzey İranlı yetkililer, günlerdir vurulması beklenen tesislerdeki uranyum stoklarının ABD saldırısı öncesinde taşındığını bildirdi. 

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu da “İran’ın yüzde 60 oranında zenginleştirilmiş 400 kilogram uranyumunun nerede olduğuna dair ilginç istihbarata sahibiz” sözleriyle İran'ın nükleer tesislerini boşaltmış olabileceğine işaret etti.

Ancak bu istihbarat konusunda ABD ve İsrail ortak bir yaklaşıma sahip görünmüyor. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran’ın zenginleştirilmiş uranyumunu gizli bir yere taşıdığına dair iddialarının mümkün olamayacağını savunarak “Şu anda İran içinde hiçbir şeyi taşıyamazlar. Bir kamyon bir yere hareket ettiğinde, İsrail bunu görür, hedef alır ve imha eder" ifadelerini kullandı.

ABD İran'ı vurdu: Boşaltılan nükleer tesisler bombalandı