ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, Ekvador hükümetinin “narko-teröristler” olarak nitelendirdiği gruplara karşı yürüttüğü askeri kampanyaya katıldı.

Dünyanın dikkati ABD ve İsrail’in İran’a karşı yürüttüğü savaşa odaklanmışken Washington, Latin Amerika’da “narko-terörizm” ile mücadele adı altında saldırılarını genişletmeyi sürdürüyor. Bu kapsamda ABD’nin yeni faaliyet alanlarından biri, sağcı lider Daniel Noboa yönetimindeki Ekvador oldu.

Ülkedeki en büyük muhalefet partisini askıya alan ve ülkeyi demir bir yumrukla yönetmeyi sürdüren ABD doğumlu Noboa, seçim kampanyası sürecinde ABD ve Ekvador ordusunu devreye sokarak uyuşturucu çeteleri sorununu çözeceğini savunuyordu.

ABD’nin geçen yıl başlattığı operasyonlar kapsamında, uyuşturucu kaçakçılığı yaptığı iddiasıyla hedef alınan teknelere yönelik saldırılar ve Venezuela’ya doğrudan askeri saldırı sonucunda 250’den fazla kişi hayatını kaybetti.

ABD Güney Komutanlığı (SOUTHCOM), Ekvador ve ABD askeri güçlerinin ülkede “belirlenmiş terör örgütlerine karşı operasyonlar başlattığını” duyurdu. Ancak açıklamada operasyonların kapsamı, yeri ve hedefi hakkında herhangi bir ayrıntı verilmedi.

Trump, geçen hafta Washington’da düzenlenen ve yarımkürede ABD askeri operasyonlarını destekleyen liderleri bir araya getiren “Amerikalar Kalkanı” zirvesi öncesinde saldırıları yoğunlaştırdı. Zirve öncesinde Ekvador ve ABD güçleri, Kolombiya sınırı yakınlarında, dağılan Kolombiya Devrimci Silahlı Güçleri’nden (FARC) ayrılan bir grupla bağlantılı olduğu iddia edilen bir kampa ortak saldırı düzenledi. Bu saldırıya ilişkin herhangi bir ölüm bildirilmezken, bir ABD yetkilisinin paylaştığı görüntüler hedef alınan alanın boş olduğuna işaret ediyor. 

Ekvador’da yasalar ABD için hiçe sayılıyor

Bu operasyonların Ekvador’da gerçekleşmesi tesadüf değil. 2023’te göreve gelen Cumhurbaşkanı Daniel Noboa’nın “kolluk kuvvetlerini askerileştirme" politikası, artan şiddet suçlarını azaltmada başarısız oldu. Buna rağmen Noboa, ABD ile güvenlik ilişkilerini derinleştirmeye ve ülkesinin egemenliği pahasına da olsa Trump yönetimine yakınlaşmaya devam ediyor.

Ekvador’un en zengin ailesinin varisi olan Noboa, Şubat 2024’te ABD askerlerinin yerel yasalardan muaf şekilde ülkede faaliyet göstermesine izin veren Kuvvetlerin Statüsü Anlaşması’nı onayladı. Aynı yılın Aralık ayında ise ABD ordusunun çevresel açıdan hassas Galápagos Adaları’nda gemi ve personel konuşlandırmasına izin verdi. Noboa bununla da yetinmeyerek, Kasım 2025’te ABD İç Güvenlik Bakanı Kristi Noem’i Manta kentindeki eski ABD askeri üssünü gezmeye davet etti. Ekvador yetkilileri, 2009’da kapatılana kadar Washington için önemli bir merkez olan bu tesisin yeniden ABD üssü olarak açılmasını istediklerini açıkladı.

Bu adımlar, Ekvador anayasasının yabancı askeri üsleri açıkça yasaklamasına rağmen atıldı. Noboa’nın bu yasağı referandum yoluyla kaldırma girişimi ise seçmenler tarafından açık biçimde reddedildi. Buna karşın, ABD askerlerinin Noem’in ziyaret ettiği üsse Aralık ayından bu yana “geçici” ancak süresi belirsiz bir statüyle konuşlandırılmış olması, fiili durumun hukuki çerçeveden bağımsız biçimde ilerlediğini gösteriyor.

ABD talimat verdi, Ekvador Küba'yla ilişkileri kesti

Dış politikada da benzer bir yönelim dikkat çekiyor. Noboa, ABD’nin hedefindeki Küba ile diplomatik ilişkileri kesip Kübalı diplomatları sınır dışı ederken, Havana’nın Ekvador’un iç işlerine müdahale ettiği yönünde iddialar ortaya attı. Aynı doğrultuda Venezuela’ya yönelik ABD müdahalesine açık destek veren Noboa, “narko-Çavistalar” söylemiyle bu hattı daha da sertleştirdi.

Bu çizgi, İran’a yönelik saldırıların ardından yapılan açıklamalarda da devam etti. Noboa kısa bir süre önce, İran Devrim Muhafızları, Hamas ve Hizbullah’ın Venezuela üzerinden faaliyet yürüttüğünü ve Ekvador’daki suç örgütleriyle bağlantılı olduğunu ileri sürdü.

Olağanüstü hal ve kemer sıkma politikaları

Washington ile işbirliğini kendi “suç örgütleri ve narko-teröristlere karşı savaşı” için vazgeçilmez olarak sunan Noboa, iki yılı aşkın süredir ülkeyi kalıcı bir olağanüstü hal rejimi altında yönetiyor. Bu süreçte ordu sokaklara konuşlandırılırken bazı temel haklar askıya alındı. Kemer sıkma politikaları ve küresel uyuşturucu ticaretindeki değişimler, 2021’den bu yana Ekvador’u günlük ölümcül şiddetin yaşandığı bir ülkeye dönüştürdü. Noboa’nın, El Salvador Devlet Başkanı Nayib Bukele’den ilham alan sert politikalarına rağmen, cinayet oranı geçen yıl 100 bin kişi başına 50’nin üzerine çıkarak rekor kırdı. Bu oran on yıl önce 5,8 düzeyindeydi.

Bugün ordu, işkence, yargısız infaz, keyfi gözaltı ve zorla kaybetmeler dahil ciddi insan hakları ihlalleriyle suçlanıyor. Bu hafta Ekvador Anayasa Mahkemesi, yanmış halde yol kenarında bulunan dört çocuğun işkence ve zorla kaybedilmesinden ordunun sorumlu olduğuna hükmetti.

Aynı dönemde Noboa yönetimi sivil alanı daraltan adımlar attı. Hızla geçirilen bir yasa ile yerli örgütlerin banka hesapları donduruldu, aktivistler terörizmle suçlandı, yabancı gazeteciler sınır dışı edildi ve barışçıl gösteriler şiddetle bastırıldı.

Ekvador’un demokratik kurumları da bu süreçten etkilendi. Anayasa Mahkemesi’nin yetki genişletme girişimlerini engellemesi üzerine Noboa, yargıçları “halk düşmanı” ilan ederek baskı altına almaya çalıştı. Ayrıca denetim ve seçim kurumlarını kendi yanlılarıyla doldurma girişiminde bulundu. Noboa’ya yakın bir başsavcı aracılığıyla ülkenin en büyük muhalefet partisinin dokuz ay süreyle yasaklanmasını sağlayan bir mahkeme kararı çıkarıldı; bu da partinin yaklaşan yerel seçimlere katılmasını fiilen engelledi.

Bu gelişmeler karşısında ABD yalnızca sessiz kalmakla yetinmedi. Ekvador’daki çetelerin “yabancı terör örgütleri” olarak tanınması talebini kabul ederek Noboa’yı destekledi, onu “Amerikalar Kalkanı” zirvesine davet etti, Quito’da bir FBI ofisi açtı ve ortak askeri operasyonlar başlattı.

Noboa bugüne kadar hava saldırılarını sınırlı şekilde kullanmıştı. Ancak Washington’dan gelen son açıklamalar, bu saldırıların artabileceğine işaret ediyor. Trump saldırılar hakkında Senato’yu bilgilendirirken, Savunma Bakanı Pete Hegseth ABD’nin “karada da narko-teröristleri bombaladığını” belirterek “daha fazlasının geleceğini” söyledi.

Bu hafta sonu yeni operasyonların başlatılması bekleniyor. Ekvador İçişleri Bakanı, doğu eyaletlerinde sokağa çıkma yasağı ilan edildiğini ve “ABD güçlerinin önemli desteğiyle suç gruplarına karşı büyük bir operasyon” yürütüleceğini açıkladı. Böylece Noboa’nın ilan ettiği “narko-teröristlere karşı yeni aşamanın” yalnızca başlangıç olduğu ortaya konmuş oldu.

ABD desteğindeki bu artış, Ekvador Başkanı için önemli bir siyasi kazanım olarak görülüyor. Ortak operasyonlar, referandumla kuramadığı kalıcı ABD askeri üssünün fiili bir alternatifi haline geliyor. Trump yönetimi açısından ise Noboa’nın ABD askerlerine ev sahipliği yapma isteği, ABD ordusunun operasyonel alanını “Ekvator’a kadar uzanan daha geniş bir Kuzey Amerika güvenlik çevresi” içinde genişletmesine imkân tanıyor.

Ekvador egemenliğinin bu şekilde aşınması karşılığında Noboa’nın, Washington’un devlet şiddetine dayalı politikalarına daha güçlü destek vermesi bekleniyor.