İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Azerbaycan'ın ülkesine yakın bir yere kurmayı planladığı koridorla ilgili görüşmeler için Ermenistan'ı ziyaret ediyor. 

Bu ziyaret, İran'ın ABD'nin arabuluculuğunda yürütülen ve İran'ın kapısına potansiyel bir Washington varlığı getiren bir barış anlaşmasına dahil olan projeyi engelleyeceğini açıklamasından birkaç gün sonra gerçekleşiyor.

"Trump'ın Uluslararası Barış ve Refah Rotası" (TRIPP) olarak adlandırılan kara koridoru, Ermenistan ve Azerbaycan arasında bu ayın başlarında Washington'da imzalanan anlaşmanın bir parçası.

ABD Başkanı Donald Trump, anlaşmanın ABD'ye ulaşım koridoru üzerinde münhasır kalkınma hakları verdiğini aktardı. Washington ayrıca, enerji, ticaret ve yapay zeka da dahil olmak üzere teknoloji alanlarında iş birliğini artırmak için her iki ülkeyle de ikili anlaşmalar imzalıyordu.

'Endişe verici'

Dün Ermenistan'ın başkenti Erivan'a hareket etmeden önce Pezeşkiyan, bölgedeki olası Amerikan şirketlerinin varlığını "endişe verici" olarak nitelendirdi.

Devlet televizyonuna konuşan Pezeşkiyan, "[Ermeni yetkililerle] konuyu görüşeceğiz ve endişelerimizi dile getireceğiz" dedi.

Önerilen güzergah, Azerbaycan'ı İran sınırının yakınından geçerek Nahçıvan'daki topraklarına bağlayacak. Tahran, ülkeyi Ermenistan ve Kafkasya'nın geri kalanından ayıracağı ve yabancı güçleri sınırlarına yaklaştıracağı endişesiyle, Zengezur koridoru olarak da bilinen transit güzergah planına uzun süredir karşı çıkıyor.

'Hegemonik hedefler peşinde koşan ABD'nin bir oyunu'

Anlaşmanın 8 Ağustos'ta imzalanmasından bu yana, İranlı yetkililer Ermenistan'a yönelik uyarılarını artırarak, projenin "Kafkasya bölgesinde hegemonik hedefler peşinde koşmak hedefli bir ABD oyununun parçası" olabileceğini vurguladı.

Önceki gün, İran Dışişleri Bakanı Abbas Irakçi bunu "hassas" bir konu olarak nitelendirerek, Tahran'ın temel endişesinin "bölgede jeopolitik değişikliklere yol açabileceği" olduğunu belirtti.

Resmi IRNA haber ajansına konuşan Abbas Irakçi, "[Ermeni yetkililer] bize, bu güzergah bahanesiyle Ermenistan'da hiçbir Amerikan kuvvetinin veya Amerikan güvenlik şirketinin bulunmayacağına dair güvence verdiler" dedi.

Rusya 'olumlu ama ihtiyatlı' bakıyor

Diğer yandan, önerilen koridor, İran'ın Ermenistan ile birlikte stratejik bir ittifak içinde olduğu Rusya da dahil olmak üzere bölgedeki diğer ülkeler tarafından "faydalı" olarak karşılandı.

İran dini liderinin başdanışmanı Ali Ekber Velayeti ise, Tahran'ın "Rusya olsun ya da olmasın" girişimi engelleyeceğini söyledi.

Anlaşmanın imzalanmasından kısa bir süre sonra devlet bağlantılı Tasnim'e konuşan Velayati, Trump'ın "Kafkasya'yı 99 yıllığına kiralayabileceği bir gayrimenkul parçası olarak gördüğünü" vurguladı ve bölgenin "Trump'ın paralı askerlerinin mezarlığına" dönüşeceğini ekledi.

Moskova, anlaşmayı ihtiyatla karşılayarak bölgede istikrar ve refahı teşvik etme çabalarını desteklediğini belirtti. Ancak İran gibi Moskova da dış müdahalelere karşı uyardı ve kalıcı çözümlerin bölge ülkeleri tarafından geliştirilmesi gerektiğini savundu.

Dağlık Karabağ savaşı

Ermenistan ve Azerbaycan, 1980'lerin sonlarından bu yana, o dönemde çoğunluğu Ermenilerden oluşan Azerbaycan'ın Dağlık Karabağ bölgesi Ermenistan'ın desteğiyle Azerbaycan'dan ayrıldığından beri bir dizi savaş yaşadı. Azerbaycan, 2023'te bir askeri operasyonla bölgenin kontrolünü ele geçirdi ve bu da bölgedeki Ermeni nüfusun göçüne yol açtı.

Ermenistan geçen yıl yapılan bir anlaşmayla birkaç köyü Azerbaycan'a iade etmeyi kabul etmişti.

İran'dan Ermenistan-Azerbaycan anlaşmasında öngörülen 'Trump' koridoruna ret: 'Engelleyeceğiz'