İngiltere'de yapılan parlamento seçimleri, İşçi Partisi'nin ezici üstünlüğüyle sonuçlandı.

İşçi Partisi, 650 sandalyeli parlamentoda büyük bir çoğunluk elde ederken, yaşam maliyeti krizi ve kamu hizmetlerindeki eksiklerin yanı sıra bir dizi skandalla da gündemde olan iktidardaki Muhafazakar Parti, tarihindeki en kötü performansı sergiledi.

Elde edilen son sonuçlara göre, parlamentoda İşçi Partisi 410, Muhafazakarlar 117, Liberal Demokratlar'sa 70 sandalye kazandı. Böylece, İşçi Partisi tek başına iktidar olabilecek mutlak çoğunluğu sağladı.

Zafer konuşması yapan İşçi Partisi lideri Keir Starmer, "Başardık. Değişim şimdi başlıyor... Kaosu bitireceğimizi söyledik ve bitireceğiz. Yeni bir sayfaya geçeceğimizi söyledik ve geçtik. Bugün, bir sonraki bölüme başlıyoruz. Değişim çalışmalarına, ulusal yenilenme misyonuna başlıyoruz. Ülkemizi yeniden inşa etmeye başlıyoruz" dedi.

Muhafazakarlar yaklaşık 250 koltuk kaybetti, Sunak istifa etti

Seçim sonuçlarıyla birlikte, Muhafazakar Parti yaklaşık 250 koltuğunu kaybetti. Koltuğunu kaybedenler arasında birçok bakan ve eski Başbakan Liz Truss da var.

Muhafazakar Parti'nin Başbakanı Rishi Sunak, sonuçların ardından Starmer'ı arayıp zaferden dolayı kendisini tebrik ettiğini açıkladı.

Sunak, "Bugün iktidar, her tarafta iyi niyetle, barışçıl ve düzenli bir şekilde el değiştirecek. Öğrenilecek ve üzerinde düşünülecek çok şey var. Birçok iyi çalışkan Muhafazakar adayın kaybından ben sorumluyum... Üzgünüm" diye konuştu.

Sunak, bugün yaptığı basın toplantısında da, İngiltere Başbakanlığı görevinden istifa edeceğini, Muhafazakar Parti liderliği görevinden de ayrılacağını bildirdi. 

Muhafakazar Parti'nin 14 yıllık iktidarı da böylece son buldu.

İşçi Partisi bir önceki seçimden daha az oy aldı

Diğer yandan, parlamentoda ezici üstünlük sağlamış olan İşçi Partisi'nin aldığı oy sayısı, son iki seçime kıyasla daha az oldu. İşçi Partisi, son 84 yılın en kötü performansını sergilediği 2019 seçimlerinde dahi daha çok oy almıştı.

İşçi Partisi'nin buna rağmen üstünlük sağlamasında, ülkedeki seçim sistemi "Tek İsimli Tek Turlu Çoğunluk Sistemi" (First-past-the-post voting) etkili oldu. Bu seçim sistemine göre, seçmenler oylarını bir aday için kullanıyor ve en çok oyu alan aday kazanıyor. En iyi aday yüzde 50'den az oy alsa bile zafer elde edebiliyor.

Krizlerin ortasında iktidar oldu

Diğer yandan, Starmer, ülkede krizlerin yaşandığı bir dönemde iktidara geliyor.

İngiltere'nin vergi yükü İkinci Dünya Savaşı'ndan hemen sonraki en yüksek seviyeye ulaşmış durumda. Net borç neredeyse ülkenin yıllık gelirine eşit olurken, yaşam standartları da düştü. Grevlerin yaşandığı "Ulusal Sağlık Hizmeti" başta olmak üzere kamu hizmetlerinin büyük bir bölümü kriz içerisinde.

Bununla birlikte İşçi Partisi, en büyük vaadi olan "yeşil yatırım" planınıysa bir süre önce geri çekmek zorunda kalmış ve emekçiler için vergileri artırmayacağı taahhüdünde bulunmuştu.

Göçmenler ve dış politika konusunda Muhafazakarlara benzer görüşler

Starmer, Muhafazakar Parti'nin Ruanda'ya sığınmacı gönderme konusundaki tartışmalı politikasını iptal edeceğine de söz vermişti. Ancak, İşçi Partisi lideri Fransa'dan küçük teknelerle gelen on binlerce göçmeni durdurma planı olduğunu da söylemişti. Starmer, bunun bir yolunu bulmak açısından kendisini bu seçimlerde destekleyenler tarafından baskı altında olacak.

Starmer, İngiltere'nin bloktan ayrılmasıyla ortaya çıkan sorunları çözmek için Avrupa Birliği ile ilişkileri iyileştirme sözü verdi. Ancak, Brexit'e karşı çıkmasına rağmen, AB'ye yeniden katılmak masada değil.

Yurt içinde değişim getireceğini iddia eden Starmer'ın dış politikalara bakışı Sunak'ınkine benziyor. Londra'nın Rusya'ya karşı Ukrayna'ya verdiği açık desteği sürdürme sözü veren Starmer, Gazze'deki savaşta İsrail'e olan desteğini de dile getirmiş ve eski parti lideri Jeremy Corbyn'i de antisemitizmle suçlamıştı.

Muhafazakarların hezimetindeki faktörlerden biri: Reform UK partisi

Bir yandan da, Muhafazakar Parti'nin aldığı ağır hasarın büyük ölçüde, göçü sınırlamak için güçlü bir kampanya yürüten Brexit kampanyacısı Nigel Farage'ın liderliğindeki sağcı Reform UK partisi sayesinde olduğu görülüyor.

Muhafazakar Parti içinde, partinin gelecekteki yönüyle ilgili suçlamalar ve tartışmalar hemen başladı. Bazıları partinin başarısızlığının merkez zemini terk etmesinden kaynaklandığını söylerken, diğerleri Reform UK'nin partinin köklerinden ayrıldığını düşünen seçmenleri kazandığını savundu.

Reform UK, bu seçimlerde dört sandalye kazandı. Farage, sekiz girişiminin ardından ilk kez parlamentoya seçilirken, ülkenin birçok yerinde Muhafazakar Parti'den daha fazla oy alarak 4 milyondan fazla oya sahip oldu.

Farage, seçim sonuçlarının ardından yaptığı açıklamada, "İngiliz siyasetinin merkez sağında büyük bir boşluk var ve benim görevim bunu doldurmak ve tam olarak yapacağım şey bu. İnanın bana millet, bu hepinizi şaşkına çevirecek bir şeyin sadece ilk adımı" dedi.