CIA'nin eski üst düzey isimlerinden Graham Fuller’ın 29 Ocak'ta öldüğü bildirildi. 

Fuller, ABD’nin Soğuk Savaş sonrası dönemde Ortadoğu’yu yeniden dizayn etme projelerinde aktif rol almış, “ılımlı İslam” adı altında siyasal İslamcı hareketleri bölgesel bir aparat olarak konumlandıran stratejinin teorisyenlerinden biriydi. Washington’ın çıkarları doğrultusunda şekillenen bu yaklaşım, laik ve kamucu dinamiklerin tasfiyesini, solun bastırılmasını ve toplumların dinsel kimlikler üzerinden yeniden yapılandırılmasını hedefliyordu.

Siyasal İslam’a açık destek, Gülen lehine referans mektubu

Fuller, Türkiye’de özellikle siyasal İslamcı hareketlere ilişkin “stratejik değer” analizleriyle biliniyordu. ABD’nin, sol ve anti-emperyalist damarları zayıflatmak için siyasal İslam’ı bir "denge unsuru" olarak değerlendirmesi gerektiğini savundu. Bu yaklaşım, yıllar içinde Türkiye’nin laiklik birikiminin aşındırılmasına ve devlet yapısının dinselleştirilmesine zemin hazırlayan uluslararası iklimin parçası oldu.

Fethullah Gülen lehine verdiği referans mektubu da bu çizginin açık göstergesiydi. ABD’nin bölgedeki çıkarlarıyla uyumlu her yapının “ılımlı”, “demokratik” ya da “reformcu” etiketiyle pazarlanması, Fuller’ın savunduğu stratejik çerçevenin temel özelliklerinden biriydi.

Müdahaleciliğin teorisyeni

Fuller’ın yazıları ve konuşmaları, ABD’nin doğrudan askeri işgal yerine yerel aktörler üzerinden nüfuz kurma stratejisini savunuyordu. Toplumların iç dinamiklerini manipüle etmek, kimlik siyasetini derinleştirmek ve bağımlı iktidar yapıları üretmek gibi emperyalizmin bugünkü tanıdık yöntemlerini öneriyordu.

“Ilımlı İslam” formülü, Irak’tan Suriye’ye, Türkiye’den Orta Asya’ya kadar geniş bir coğrafyada ABD’nin müdahaleci siyasetinin ideolojik aracı olarak işlev gördü. Bölge halklarına ise yoksulluk, mezhep gerilimleri ve siyasal gericilik düştü.