Cumhuriyet’in ilk yıllarında kurulan ve Türkiye tarımının bel kemiği kurumlarından biri olan Doğu Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü’nün arazilerinin, AKP'li Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan’ın onursal başkanlığını yürüttüğü Sıfır Atık Vakfı’na devredilmek istendiği iddia edildi.

ANKA'ya konuşan CHP Adana Milletvekili Ayhan Barut, “Bu topraklar bir vakfa devredilirse yalnızca Adana değil, bütün Türkiye tarımı ve hayvancılığı ağır yara alır. Bu, Cumhuriyetin tarımsal mirasına indirilen bir darbedir” dedi.

Parça parça yok ediliyor

Adana’nın Yüreğir ilçesinde yer alan Doğu Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü, 1924 yılında Mustafa Kemal Atatürk’ün öncülüğünde “Tohum Islah ve Pamuk Üretim İstasyonu” olarak kuruldu. Enstitü, Türkiye’nin pamuk, buğday, mısır, ayçiçeği ve yem bitkilerinde yürüttüğü ıslah çalışmalarıyla bölgesel üretimin verimini artıran, Cumhuriyet tarımının bilimsel temellerini atan bir kurum olarak biliniyor.

Barut’un aktardığına göre, enstitünün 10 bin 160 dekarlık arazisi, AKP iktidarı döneminde parça parça elden çıkarıldı. 2003’te 1244 dekar arazi Milli Emlak tarafından satıldı. 2004’te ise 4 bin 366 dekar alan 29 yıllığına özel bir şirkete kiralandı. Şirketin iflasıyla birlikte araziler başka bir özel firmaya devredildi.

Bugün itibarıyla kurumun kullanımında yalnızca 4 bin 550 dekar arazi kaldı. Barut’a göre bu alanın 4 bin 172 dekarı, şimdi Sıfır Atık Vakfı’na tahsis edilmek isteniyor.

'AKP ülkenin tarımsal mirasını yağmalıyor'

Enstitü önünde açıklama yapan CHP’li Barut, süreci “Cumhuriyetin üretim birikimini tasfiye etme girişimi” olarak nitelendirdi:

“AKP iktidarı ülkemizin tüm değerlerini ve üretim varlıklarını bir bir sıfırlıyor. 101 yıllık geçmişiyle Türkiye tarımının hafızası olan bu kurumun arazileri yağmalandı. Şimdi de kalan kısmını bir vakfa devretme hazırlığı yapılıyor. Bu sadece bir mülkiyet devri değil; ülkenin üretim kapasitesine vurulacak bir darbedir.”

Barut, söz konusu vakfa tahsis için Milli Emlak tarafından Bakanlıklara "olur" yazısı gönderildiğini, bürokratik sürecin başlatıldığını söyledi.

Barut’a göre, vakfa devredilmesi planlanan araziler yalnızca boş tarım alanı değil, hâlâ yürütülmekte olan araştırma ve geliştirme faaliyetlerinin merkezinde yer alıyor:

“Atatürk’ün emanet ettiği bu kurumda yürütülen çalışmalar sayesinde bölge ve ülke tarımı gelişti. Sıfır Atık Vakfı’nın istediği alanlarda bugün yeni tohum türleri, yem bitkileri, hayvancılık destek projeleri yürütülüyor. Bu alanlar devredilirse enstitü kapanır, Türkiye’nin tarım ve hayvancılığı geri dönülmez bir biçimde sarsılır.

Bu, Cumhuriyetin tarımını sıfırlama girişimidir. AKP’ye ve sermayeye bağlı vakıflar üzerinden kamu arazileri sessizce el değiştiriyor. Kamu yararı gözetilmiyor, üretim alanları tasfiye ediliyor.”

Özelleştirmenin yeni biçimi: Vakıflaştırma

Barut’un dile getirdiği iddia, son yıllarda artan “vakıf eliyle özelleştirme” uygulamalarını yeniden gündeme taşıdı. Kamusal arazilerin “çevre, eğitim ya da sosyal sorumluluk” gerekçeleriyle özel vakıflara tahsis edilmesi, mülkiyetin fiilen kamudan alınması anlamına geliyor.

2023 yılında Emine Erdoğan tarafından kurulan Sıfır Atık Vakfı, faaliyet alanını “çevre bilinci, geri dönüşüm ve sürdürülebilirlik” olarak tanımlıyor. Ancak Barut’un uyardığı gibi, tarımsal araştırma arazilerinin bu vakfa devri, vakıf aracılığıyla kamu mülkünün özel kontrol altına girmesi riskini barındırıyor.