Suriye’de Aralık 2024’te Beşar Esad iktidarını deviren Heyet Tahrir’uş Şam (HTŞ) liderliğindeki yeni yönetim uzun süredir beklenen “Ulusal Diyalog Konferansı”nı dün topladı.

Başkent Şam’daki “Halk Sarayı”nda düzenlenen konferansın açış konuşmasını yapan Geçici Cumhurbaşkanı Ahmet Şara “Bugün yaşadığımız istisnai ve tarihi bir fırsattır” dedi. Ülkede silahların tek elde toplanması vurgusu yapan Şara bunun “bir lüks değil, zorunluluk ve farz” olduğunu söyledi.

Çalışma gruplarındaki tartışmalarda gizlilik

Konferansa davetli olarak katılan 600’e yakın kişi altı ayrı çalışma grubuna bölündü. Bu çalışma gruplarında “geçiş döneminin yargı sistemi”, “anayasa”, “devlet kurumlarının inşası”, “bireysel özgürlükler”, “Suriye’nin gelecekteki ekonomi modeli” ve "sivil toplumun rolü” tartışıldı.

Çalışma gruplarındaki tartışmalar gizlilik içinde yapıldı, moderatörler katılımcılara 2’şer dakikalık söz hakkı verdi ve toplantı salonundaki belgelerin dışarıya çıkarılmasına izin verilmedi.

Ekonomi konulu oturuma katılan Suriyeli patron Adnan Tarabişi Reuters'a yaptığı açıklamada “Suriye’yi sıfırdan yeniden inşa etmeye çalıştığımızı hissediyoruz” dedi.

Sonuç bildirgesinde 'toprak tavizi yok' vurgusu, İsrail'e tepki

Konferansın sonuç bildirgesinde açıklanan 18 karardan ilki Suriye Arap Cumhuriyeti’nin toprak bütünlüğüne dairdi. Kararda bölünme ya da herhangi bir toprak parçasından tavizin reddedildiği kaydedildi.

İkinci karar ise İsrail’in Suriye’ye yönelik müdahalesinin kınanması ve İsrail güçlerinin “derhal ve koşulsuz olarak” ülkeden çekilmesinin talep edilmesi oldu.

Silahların devlet elinde toplanması ve “profesyonel bir ulusal ordunun” kurulması da üçüncü karar olarak bildirgede yer aldı.

Bildirgede “geçici anasaya bildirgesi” hazırlanması, “geçici yasama konseyi”nin oluşumunun hızlandırılması, kalıcı bir anayasa taslağı hazırlamak üzere anayasa komitesi oluşturulması kararları sıralandı.

Ekonomide 'yatırım ve yatırımcıyı koruma' sözü

“Etnik ve dinsel kotalardan uzak, eşit fırsatlar ilkesi”nin geliştirilmesine karar verildiği aktarılan bildirgede Suriye’ye yönelik yaptırımların kaldırılması çağrısı yer aldı.

Ekonomide “büyümeyi artıran, yatırımı ve yatırımcı korumasını teşvik eden” politikalar benimseneceği kaydedilen bildirgede kamu kurumlarının, verimliliği artıracak şekilde yeniden yapılandırılması kararı açıklandı. Eğitim müfredatının değiştirileceği kaydedilen bildirgede mesleki eğitime ağırlık verileceği de belirtildi.

Yedi kişiden oluşan konferansın hazırlık komitesindeki 5 kişinin HTŞ’li olduğu biliniyor. Açıklanan sonuç bildirgesinde açık bir siyasal İslamcı vurguya yer verilmedi. İfade özgürlüğünden, kadınların rolünün her alanda güçlendirilmesinden söz edilen bildirgede “türlü şiddet, tahrik ve intikamı reddetmek” ifadesi de yer aldı. Ancak bildirgede Esad dönemi yönetimine ilişkin “suç ve ihlallerden sorumlu olanların hesap vermesini sağlama” vurgusu yapıldı.

HTŞ yönetimi “Ulusal Diyalog Konferansı”na Suriye Demokratik Güçleri’nin temsilcilerini davet etmemişti. AKP destekli Suriye Milli Ordusu’na da davetin gitmemesinin ardından HTŞ’den yapılan açıklamalarda konferansa katılımın bireysel olacağı, hiçbir silahlı grup temsilcisinin davet edilmeyeceği kaydedilmişti.

Suriye’de Esad muhalifi Hıristiyan siyasetçi George Sabra sosyal medyadan yaptığı paylaşımda konferansa katılım için 23 Şubat’ta davet aldığını ancak Fransa’da yaşadığı için iki gün içinde Şam’daki konferansa katılmasının mümkün olmadığını yazarak tepki gösterdi.

Öte yandan Suudi Arabistan, Katar, Kuveyt ve Körfez İşbirliği Konseyi konferansı memnuniyetle karşıladı.

HTŞ, Baas ve komünist partileri yasaklamıştı

29 Ocak’ta düzenlediği “Zafer Konferansı”nda HTŞ lideri Ahmed Şara’yı cumhurbaşkanlığına getiren HTŞ iktidarı ülkede Baas Partisi ile birlikte, bu partinin müttefiklerinden oluşan Ulusal İlerici Cephe’yi oluşturan partileri kapatmıştı. Kapatılan partiler arasında Suriye Komünist Partisi ile Suriye Komünist Partisi (Birleşik) de bulunuyordu.

Rojava yönetiminden tepki: Suriye halkını temsil etmiyor

Alevi kurumları temsilen davetlinin de yer almadığı Suriye Ulusal Diyalog Konferansı’na davet edilmeyen Suriye Demokratik Güçleri’nin Rojava’daki yönetiminden de tepki geldi.

“Rojava Özerk Yönetimi”den yapılan açıklamada "Bu kongre Suriye halkını temsil etmiyor. Biz, Suriye'nin bir parçası olarak bu süreçte yer almadık. Kongrenin şekli ve içeriği konusunda ciddi endişelerimiz var ve alınan kararların uygulanmasında herhangi bir rol almayacağız” denildi.

Açıklamada "Bugün, tüm Suriyelileri temsil eden ve hiçbir kesimi dışlamayan gerçek bir Ulusal Diyalog Kongresi düzenlenmesi talebimizi yineliyoruz” ifadesine yer verildi.

Şara'nın babasının Nasırcı damarı tuttu: 'Kamu sektörü ulusal servettir, özelleştirmeyin'