Hollanda’nın en geniş katılımlı kültürel ritüellerinden biri olan Sinterklaas, bu yıl yayınlanan Sinterklaasjournaal’daki askerî sahneler ve “acil durum paketi” çağrısı nedeniyle eleştirilerin hedefinde.

Hollanda hükümeti NATO uyumlu güvenlik söylemini hiçbir fırsatı kaçırmadan halka hem “NATO bizi koruyor” hem de “NATO’suz güvende değiliz” duygusuyla hatırlatıyor ve popüler kültür aracılığıyla toplumun en temel ritüellerini şekillendiriyor.

Hollanda toplumunun en köklenmiş ritüellerinden biri

Sinterklaas, kökeni Aziz Nikolaos’a dayanan, Hollanda’nın en köklü kış ritüellerinden biri. Kasım ortasından 5 Aralık’a kadar süren bu dönemde çocuklar Sinterklaas’ın gelişini bekler, ayakkabılarını soba ya da radyatör yanına koyar ve ertesi sabah küçük hediyeler bulur. 5 Aralık “pakjesavond”, yani hediye akşamı olarak kutlanır.

Gelenekte yer alan bazı uygulamalar şunlar:

• Intocht (geliş töreni): Sinterklaas her yıl belirlenen bir limana gemiyle “girer”; tören ülke çapında canlı yayınlanır.
• Ayakkabı ritüeli: Çocuklar ayakkabılarını bırakır; içine Sinterklaas’ın atı için havuç, kendisi için çizim koyar; ertesi sabah bir hediye çıkar.
• Para günü ve hediye geleneği: Bazı bölgelerde çocuklara küçük harçlık  dağıtılır; buna “para günü” denir.
• Şiir ve sürpriz hediyeler: Aile içinde kişiye özel mizahi şiirler yazmak ve yaratıcı paketler hazırlamak yaygındır.

Çocukların ortalama 11–12 yaşına kadar aktif biçimde katıldığı bu gelenekte anne-babalar, büyükanneler ve büyükbabalarla birlikte hazırlıklar yapılır. Şehirlerde geçitler, okullarda hediyeler, şiirler ve oyunlar düzenlenir. Bu yönüyle Sinterklaas, ülkenin en geniş toplumsal mobilizasyonunu yaratan kültürel dönemlerden biri.

Milyonlara ulaşan bir medya aracı: Sinterklaas Günlüğü (Sinterklaasjournaal)

Sinterklaas deneyiminin en görünür yüzü olan Sinterklaas Günlüğü (Het Sinterklaasjournaal), Hollanda’nın en çok izlenen programları arasında. Programın 2024’teki ilk bölümü 1 milyon 668 bin kişi tarafından izlenirken, 2025 sezon açılışı, yaklaşık 1 milyon izleyiciye ulaştı.

Program ailece izlendiği için gerçek erişim 2–3 milyon kişiye, yani nüfusun yüzde 12–18’ine kadar çıkıyor.

Programın etkisi: Evleri aşan, eğitim sistemine yerleşmiş bir yayın

Sinterklaas Günlüğü’nün etkisi yalnızca evlerdeki izleyiciyle sınırlı değil. 1995’ten beri yayınlanan program,  Hollanda’daki tüm eğitim kurumlarında Sinterklaas döneminin standart bir uygulaması hâline geldi.

Bugün tüm okul öncesi kurumlarda (3 aylıktan 4 yaşına kadar), ilkokulların ilk dört sınıfında ve çocukların 12–13 yaşına kadar eğitim aldığı tüm erken yaş gruplarında öğretmenler, programı düzenli olarak izletiyor.

Bu nedenle Sinterklaas Günlüğü yalnızca bir TV programı değil; Hollanda eğitim sisteminin içinde yer alan kültürel bir ritüel ve çocukların toplumsal hayata girişinde temel bir medya deneyimi.

2025 sezonu: Pietenhuis’in kışlaya dönüştürülmesi toplumda tepki çekti

2025 sezonunun 2. bölümünde Pietenhuis’in askerî bir kışlaya çevrilmesi, askerî araçlar ve üniformalı personelin sahneye girmesi dikkat çekti.

Bir komutanın kameraya, “Ulusal bir acil durum tatbikatı yürütülüyor”, “Her hanede bir acil durum paketi bulundurulmalı” mesajlarını vermesi, eleştirilerin odağı hâline geldi.

NATO uyumlu güvenlik söylemi kültüre mi işleniyor?

Hollanda hükümeti son dönemde:

• Savunma harcamalarını artırdı,
• NATO’nun yüzde 5 bütçe kriterine yaklaştı,
• Kriz hazırlığı kampanyalarını yoğunlaştırdı,
• Evlerde acil durum paketi bulundurmayı teşvik etti.

Bu durum şu soruyu gündeme getiriyor: Güvenlik devleti mantığı kültürel alanlarda yeniden mi üretiliyor?

Kültürel alanın askerîleştirilmesi üzerine tartışma

Askerî temaların çocuk içeriklerine taşınması, eğitim sistemi aracılığıyla bu içeriğin yaygınlaştırılması ve NATO söylemiyle paralel acil durum mesajları kamuoyunda tartışılması gereken temel noktalar olarak öne çıkıyor.

Sinterklaas tartışması bir kültür politikası dosyasına dönüştü

Sinterklaas Günlüğü’ndeki askerî sahneler ciddi kültürel ve siyasal soruları gündeme getiriyor:

• Çocuk programları devlet politikalarının taşıyıcısına mı dönüşüyor?
• NATO’nun güvenlik söylemi kültürel alanlara sistematik biçimde mi yerleştiriliyor?
• Eğitim sistemi üzerinden tüm çocuklara ulaşan içerikler siyasi bir rol mü üstleniyor?

NATO’nun güvenlik anlatısı hem popüler kültür hem de eğitim sistemi üzerinden Hollanda toplumunun tüm katmanlarına yayılıyor.