Niğde’nin Bor ilçesine bağlı Kemerhisar beldesinde bulunan Yertaş Havai Fişek Fabrikası’nda dün saat 16.00 sıralarında patlama meydana geldi.

Yangın çıkan fabrikada patlama nedeniyle Nuri Özkan yaşamını yitirdi, bir işçi de yaralandı. Valilik, olayla ilgili adli soruşturma ve idari inceleme başlatıldığını duyurdu.

İçişleri Bakanlığı, patlamaya ilişkin inceleme ve değerlendirme yapmak üzere 2 müfettiş görevlendirildiğini açıkladı.

Patlamadan daha birkaç saat sonra Niğde Valisi Nedim Akmeşe Anadolu Ajansı’na açıklama yaptı, fabrikayı savundu. Güvenlik önlemlerinin yeterli olduğunu iddia etti:

Bu yerler güvenlik önlemleri alınmış şekilde konumlandırılıyor. İmalat bütün halde değil, parça parça yerlerde yapılıyor. Şu anda devam eden bir durum yok. Vali yardımcısı başkanlığındaki komisyon da çalışmalarına başladı.

Vali, yandaş siteler ve ajanslar patlama yaşanan fabrikanın ismini her zamanki gibi paylaşmadı. “Özel bir firma” diyerek geçiştirilmek istenmesinin sebebi, firmanın Coşkunlar Ailesi’ne ait olması ve daha önce de ihmal, güvenlik zafiyeti gibi sebeplerle patlama yaşanması.

Havaya uçan fabrikalar yıllardır yeniden yapılıyor

Havai fişek kaynaklı ölümler merdiven altı üretim atölyelerinde veya fabrikalarda yaşanan iş cinayetlerinden kaynaklandı. 2008 İstanbul Davutpaşa’daki kaçak bir havai fişek atölyesinde meydana gelen zincirleme patlamada 21 kişi yaşamını yitirmişti.

Ardından 2020’de Sakarya Hendek’teki facia yaşandı. Büyük Coşkunlar Havai Fişek Fabrikası'nda meydana gelen bu büyük faciada 7 işçi hayatını kaybetti, 127 kişi yaralandı. 1996 yılında kurulan fabrikada daha önce de 2007’de, 2011’de ve 3 kez 2009’da patlama yaşanmış ve çok sayıda işçi yaşamını yitirmişti.

Fabrikaların sicili kabarık

Büyük Coşkunlar şirketi bu ihmallere rağmen havai fişek üretimine devam etti, patlama yaşandıkça isim değiştirip çeşitli kentlerde faaliyet gösterdiler.
İSİG Meclisi raporlarına göre2007'den bu yana aralıklarla patlamanın olduğu fabrika sürekli isim değiştirdi. Coşkunlar, Büyük Coşkunlar, Venüs Coşkunlar... Niğde ve Sivas'a taşındığında ise adı Yertaş Patlayıcı Maddeler oldu.

27 Ocak 2018'de Niğde'deki fabrikada gerçekleşen patlamada 32 yaşındaki işçiler Muharrem Alkan ve İlyas Ünlü hayatlarını kaybetti.

14 Aralık 2014'te Coşkunlar Havai Fişek Fabrikası'nda gerçekleşen patlamada 38 yaşındaki işçi Yılmaz Şapoğlu hayatını kaybetmişti.

30 Haziran 2013 Coşkunlar Havai Fişek Fabrikası'nın laboratuvar bölümündeki patlama sonucu yarı mamul deposuna sıçrayan alevler büyük bir patlamaya neden oldu: 15 işçi yaralandı

19 Şubat 2011'de bir işçinin öldüğü patlama sonrası demeç veren fabrika müdürü: "Patlayıcı maddelerin yaratacağı iş kazalarının yüzde 98'i önlenemez... Ölen işçinin de -doktorun dediğine göre- korkudan ödü patlamış" diye açıklama yaptı.

11 Şubat 2011'de Sakarya’nın Hendek İlçesi’ne bağlı Yukarıçalıca Köyü yakınlarındaki Büyük Coşkunlar Havai Fişek Fabrikası’nın kız kaçıran imalatının yapıldığı bölümde patlama oldu, Hediye Hallaç hayatını kaybetti. 

29 Eylül 2009'da Coşkunlar Havai Fişek Fabrikası’nda maytap fitillerinin kurumadan kesilmesi sonucu meydana gelen patlamada bir işçi yaşamını yitirdi, bir işçi yaralandı. 

17 Ağustos 2009'da Coşkunlar Havai Fişek Fabrikası’nda Ramazan topları için patlayıcı üretilen laboratuvar bölümünde patlama meydana geldi. Üretim tesisindeki binaları yerle bir eden patlamada bir işçi hayatını kaybetti, 33 işçi yaralandı.

21 Mayıs 2009'da Coşkunlar Havai Fişek Fabrikası’nın maytap imalathanesi bölümünde patlama meydana geldi. Üzeri açık tente ile çevrili olduğu belirtilen imalathanedeki patlamada 3 işçi yaralandı.

1 Eylül 2007'da Coşkunlar Havai Fişek Fabrikası’nın barut üretiminde kullanılmak üzere kömür öğütülen bölümde kıvılcımdan kaynaklanan bir patlama oldu. Patlamada 1 işçi yaralandı.

Patron işçileri suçladı, iktidar patronları savundu

Coşkunlar Ailesi patlamalarda eğitimlerin tam, güvenlik önlemlerinin yeterli olduğunu savundu. 

Fabrikalara ceza verilmesi bir yana iktidar tarafından hep korundu. Patronlar işçileri suçladı. “Mağdur olan taraf işverendir”, “Yüzlerce insan her gün iş kazalarında ölüyor, ama nedense bizdeki patlamalar gündem oluyor” dediler. 

Üretim baskısı, alınmayan güvenlik önlemleri, istiflenen ürünler...

Patlamalardan kurtulan işçilerse sürekli prim ve kota baskısı altında çalıştıklarını anlatmıştı.

Mevzuat gereği üretim alanlarında ve depolarda yalnızca belirli bir kilogram sınırı kadar patlayıcı bulundurulması gerekirken, kâr marjını artırmak için depolara sınırın kat kat üstünde ürün istiflendiğini söyleyen işçiler, ürünlerin ısınmasına ilişkin uyarılarının da dikkate alınmadığını açıkça ifade etmişti.

Test edilmemiş yeni ürünler denemek zorunda kaldıklarını, denetimlerin haberli yapıldığını da söylemişlerdi. Baskıya direnen bazı işçilerin de işten çıkarıldığı anlaşılmıştı.

Patlamalara rağmen büyüdüler

Coşkunlar Ailesi geçmişte Sakarya'daki fabrikalarıyla Türkiye havai fişek pazarının yüzde 60 ila 70'ini elinde tutuyordu. Bu pazar payının bir bölümünü Niğde'de dün patlama yaşanan Yertaş'a taşıdılar. 

Şirketin net yıllık kârı bilinmese de günlük üretim kapasitesindeki ise yaklaşık 6-7 katlık büyüme beyanları, fabrikanın son yıllarda finansal olarak büyüdüğünü ve kazancını artırdığını gösteriyor.

Niğde'deki fabrikada kuruluş aşamasındaki günlük 30 bin TL'lik üretim hacmini, günlük 200 bin TL üretim kapasitesine çıkardığını duyurmuştu.

soL Haber'i WhatsApp ve Telegram kanallarından takip edin, önemli gelişmeleri kaçırmayın.