Her ay iş cinayetlerinde yaşanan ölümleri düzenli olarak kayıt altına alıp kamuoyuyla paylaşan İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi, Haziran ayına ait acı bilançoyu açıkladı. 

Yüzde 71'i ulusal basından, yüzde 29'u ise işçilerin mesai arkadaşları, aileleri, iş güvenliği uzmanları, işyeri hekimleri, sendikalar ve yerel basından derlenen verilere göre Haziran ayında en az 228 işçi çalışırken hayatını kaybetti. Bu ölümlerle birlikte yılın ilk altı ayındaki iş cinayeti sayısı toplamda 1063'e ulaştı. 

Raporun detaylarında aylara göre dağılım Ocak ayında 155, Şubat ayında 129, Mart ayında 149, Nisan ayında 190, Mayıs ayında 212 ve Haziran ayında 228 olarak kayıtlara geçerken, geçmiş aylara ait iş cinayetleri verilerinin de her ay güncellendiği hatırlatıldı.

Okulların kapanmasıyla çocuklar tehlikeye daha açık hale geldi

Okulların kapanması ve yaz aylarının gelmesiyle birlikte çocukların çalışma alanlarına itilmesi, onları iş cinayetlerine karşı çok daha savunmasız hale getirdi. 

Bu ay üçü inşaat, ikisi tarım ve biri cam işkolunda olmak üzere toplam altı çocuk işçi hayatını kaybetti. İSİG Meclisi raporunda bu durum üzerine sanayide, tarımda, hizmette ve inşaatta çocuk işçiliğine, paralı eğitime, mesleki eğitim adı altında kölece çalıştırılmaya, sanal bağımlılığa, uyuşturucuya, kumara, şiddete ve çetelere karşı mücadele çağrısını yineledi. 

Hayatını kaybeden işçilerin yaş gruplarına göre dağılımı da bu vahim tabloyu destekler nitelikteydi. Verilere göre 15 ile 17 yaş arası 6 işçi, 18 ile 29 yaş arası 33 işçi, 30 ile 49 yaş arası 97 işçi, 50 ile 64 yaş arası 65 işçi ve 65 yaş üstü 22 işçi hayatını kaybederken, yaşı bilinmeyen 5 işçi de cinayetlere kurban gitti.

Tarım ve inşaat sektörleri ölümlerde başı çekiyor

Haziran ayında ölenlerin yüzde 76'sını işçiler, yüzde 24'ünü ise kendi nam ve hesabına çalışan çiftçi ve esnaflar oluşturdu. 

Yaz sürecine hazırlık için tarla ve bahçe çalışması yapan 42 çiftçi hayatını kaybetti. En çok ölüm tarım, inşaat, taşımacılık ve metal işkollarında meydana geldi. Tarımda orman işçileri, çobanlar, balıkçılar, tarım işçileri, çiftçiler, besiciler ve arıcılar can verirken, inşaatta TOKİ, Emlak Konut, kamu kurum inşaatları, tadilatları ve deprem bölgesi işçileri yaşamını yitirdi. 

Taşımacılıkta tır, tanker, kamyon, otobüs, kargo, taksi şoförleri ile moto kuryeler ölüme sürüklenirken, metal işkolunda dev metalürji, çelik, boru, bina tesisatları üreten fabrikalar ve organize sanayi bölgelerindeki atölye işçileri hayatını kaybetti. 

İş cinayetlerinin sektörel dağılımına bakıldığında 75 sanayi, 56 inşaat, 54 tarım ve 43 hizmet sektörü işçisi hayattan koptu.

İşkollarına göre detaylı tabloda ise tarım ve orman işkolunda 12 işçi ve 42 çiftçi olmak üzere 54 emekçi, inşaat ve yol işkolunda 54 işçi, taşımacılıkta 24 işçi, metalde 19 işçi, belediye ve genel işlerde 14 işçi, ticaret, büro, eğitim ve sinemada 12 işçi, çimento, toprak ve camda 8 işçi, gemi, tersane, deniz ve limanda 8 işçi, enerjide 7 işçi, savunma ve güvenlikte 7 işçi, madencilikte 5 işçi, gıda ve şekerde 2 işçi, ağaç ve kağıtta 2 işçi, konaklama ve eğlencede 2 işçi, petro-kimya ve lastikte 1 işçi, basın ve gazetecilikte 1 işçi, banka, finans ve sigortada 1 işçi ile sağlık ve sosyal hizmetlerde 1 işçi hayatını kaybetti. 

Çalıştığı işkolu belirlenemeyen 6 işçi de yaşamını yitirenler arasında yer aldı.

Ölüm nedenlerinde ezilme ve göçük ilk sırada

İş cinayetlerinin nedenlerine bakıldığında ezilme ve göçükler en büyük tehlike olarak öne çıktı. 

Ölüm nedenlerinde yüzde 60'ının tarım ve inşaatta meydana geldiği ezilme ve göçükler sebebiyle 55 işçi hayatını kaybetti. Yüzde 77'sinin inşaatlarda gerçekleştiği yüksekten düşmeler sebebiyle 35 işçi ve yarısının taşımacılıkta gerçekleştiği trafik ve servis kazaları nedeniyle yine 35 işçi can verdi. Kalp krizi ve beyin kanaması nedeniyle 33 işçi, elektrik çarpması nedeniyle 18 işçi, şiddet nedeniyle 10 işçi, intihar nedeniyle 9 işçi, zehirlenme ve boğulma nedeniyle 7 işçi, patlama ve yanma nedeniyle 5 işçi, nesne çarpması ve düşmesi nedeniyle 3 işçi, kesilme ve kopma nedeniyle 1 işçi ile diğer nedenlerden dolayı 17 işçi hayatını kaybetti.

Kavurucu sıcaklar ve alınmayan önlemler

Temmuz ayının gelmesiyle birlikte kavurucu sıcaklar etkisini gösterdi ve özellikle sıcağın, nemin zirve yaptığı üç gün boyunca dışarıda çalışanlar büyük risk yaşadı. İnşaat işçileri, demir-çelik işçileri, yol bakım işçileri, mevsimlik tarım işçileri, liman ve tersane işçileri, elektrik, su, doğalgaz arıza, onarım ve bakım işçileri, kuryeler, turistik tesislerde çalışan işçiler ile kapalı ortamlarda çalışan fabrika, atölye ve depo işçileri ölüm riski altında çalıştı. Bu ağır koşullarda işçiler çalıştırılınca aşırı terleme ve sıvı kaybı nedeniyle kas spazmı, baş dönmesi, mide bulantısı, bayılma, kalp krizi, yüksek tansiyon, beyin kanaması ve hatta ani ölümler yaşanabiliyor. Ülkede aşırı sıcaklıkların olumsuz etkilerini azaltmak için en küçük önlemler dahi alınmazken, 6331 sayılı İSG Kanunu'nun 13. maddesinde yer alan işçilerin çalışmaktan kaçınma hakkı ne yazık ki sadece kağıt üzerinde kalıyor.

Sürgünde ölüme terk edilen öğretmen Irmak Ayşe Koparan

Raporda mobbing nedenli işçi ölümleri de yer buldu. Geçen ayki raporda mobbing nedeniyle intihar eden Gebze Amazon depo işçisi Mehmet Şahin hatırlatılırken, bu ay 25 yaşındaki köy okulu anasınıfı öğretmeni Irmak Ayşe Koparan'ın acı sonuna değinildi. Ağrı'nın Hamur ilçesinde intihar ederek yaşamına son veren Irmak Ayşe öğretmen, mazereti nedeniyle geçici olarak görevlendirildiği Karakazan İlk ve Ortaokulu'nun kadın müdürü tarafından sözlü hakaret, bağırma ve doğrudan tokat atılma gibi şiddet ve baskılara maruz kalmıştı. Durumu beyan etmesine rağmen müdüre hiçbir işlem yapılmadı ve genç öğretmen cezalandırılarak ilçenin en uzak, ulaşımı en riskli köyü olan Soğanlıtepe İlkokulu'na sürgün edildi. Güvenli bir toplu taşıma olmadığı için her gün kendi imkanlarıyla gidiş geliş yapmak zorunda bırakılan ve günlük 2500 ile 3000 lira civarında taksi ücreti ödeyen öğretmenin can güvenliği ve ulaşım risklerini içeren resmi dilekçeleri dikkate alınmadı, koruma mekanizmaları da işletilmedi.

Güvencesizlik sarmalında kadınlar, göçmenler ve sendikasız işçiler

İşçi sınıfının en kötü durumda çalışmaya zorlanan kesimlerinin başında gelen kadınlar ve göçmenler haziran ayında da iş cinayetlerinin kurbanı oldu. Dördü tarım, üçü belediye ve genel işler, biri ticaret, biri eğitim ve biri sağlık olmak üzere en az 10 kadın işçi hayatını kaybetti. Kadın iş cinayetlerinin genel olarak kadın cinayetleri ve şüpheli kadın ölümleri ile zaman zaman iç içe geçtiği de hatırlatıldı. Göçmen işçiler cephesinde ise beşi Azerbaycanlı, üçü Suriyeli, ikisi Mısırlı, biri Çinli, biri İranlı, biri Özbekistanlı ve biri Türkmenistanlı olmak üzere toplam 14 işçi hayattan koptu. Sendikalı olma durumu incelendiğinde ölen işçilerin en az 12'sinin sendika üyesi, 216'sının ise sendikasız olduğu belirlendi. Sendikalı işçilerin dördü metal, üçü belediye, ikisi maden, biri eğitim, biri enerji ve biri taşımacılık işkollarında çalışıyordu. Özellikle eğitim, sağlık, metal, enerji, tarım ve belediye işkollarında ölen işçiler içinde başka sendikalı işçilerin de olabileceği, ancak sendikaların açıklama yapmaması nedeniyle bu bilginin öğrenilmesinde zorluk çekildiği ifade edildi. Raporda ayrıca, metal, kimya, enerji ve belediye gibi sendikalı işyerlerinde de ölen taşeron işçilerin bulunduğu vurgulanarak, sendikaların işyerlerindeki taşeron işçileri örgütlemenin önündeki engelleri aşması ve onları TİS sürecine dahil etmesi gerektiği belirtildi.

İş cinayetlerinin şehirlere ve ülkelere göre dağılımı

Haziran ayında Türkiye'nin 65 şehrinde ve yurtdışında kısa vadeli çalışmak için gidilen veya Türkiye menşeli şirketlerde çalışan işçilerin bulunduğu dört ülkede iş cinayeti gerçekleşti. Verilere göre 26 ölüm İstanbul'da, 11 ölüm Bursa'da, 9'ar ölüm Kütahya ve Şanlıurfa'da, 7'şer ölüm Antalya ve Samsun'da, 6'şar ölüm Ankara ve Manisa'da, 5'er ölüm İzmir, Kayseri, Muğla, Sakarya ve Rusya'da, 4'er ölüm Adana, Aydın, Denizli, Gümüşhane, Karaman, Kocaeli, Ordu, Rize ve Zonguldak'ta meydana geldi. Amasya, Balıkesir, Bilecik, Bolu, Diyarbakır, Düzce, Hatay, Kastamonu, Konya, Mersin, Nevşehir ve Trabzon'da 3'er işçi, Ağrı, Artvin, Erzurum, Gaziantep, Isparta, Kahramanmaraş, Kırıkkale, Kırklareli, Mardin, Osmaniye, Sinop, Sivas, Tekirdağ, Tunceli ve Yalova'da ise 2'şer işçi hayatını kaybetti. Aksaray, Bartın, Bitlis, Çanakkale, Çankırı, Çorum, Elazığ, Eskişehir, Hakkari, Iğdır, Kırşehir, Malatya, Muş, Niğde, Şırnak, Tokat, Van illeri ile Cezayir, Macaristan ve Sırbistan'da ise 1'er ölüm yaşandı.