Türkiye merkezli inşaat şirketi Yapı Merkezi’nin Tanzanya’daki demir yolu şantiyesinde çalışan ve yedi aydır maaş alamayan yaklaşık 2 bin işçinin grevi 13. günde kazanım elde etmiş ancak Türkiye’ye daha önce dönmüş olan işçilerin alacakları ödenmemişti.

Türkiye’ye dönen işçiler 14 Ağustos’tan bu yana firma önünde alamadıkları maaş, tazminat ve yan hakları için mücadele ediyordu. Bu süre içerisinde Patronların Ensesindeyiz ile beraber Çalışma Bakanlığının önüne de giden işçiler yedi aydır maaş alamadıkları ve kayıtsız bir şekilde çalışmalarından dolayı Çalışma Bakanlığını sorumluluk almaya çağırmıştı.

Patronların Ensesindeyiz'de yer alan habere göre, dün şirketle yapılan görüşme sonucunda işçilerin alacaklarının bir kısmı dün ödendi, kalan miktarın da Cuma günü ödenmesi üzerine anlaşıldı.

Ne olmuştu?

En yüksek ekonomik değerde kamu ihalesi alan beşinci firma olan Yapı Merkezi'nin Doğu Afrika'da inşa ettiği Tanzanya Darüsselam-Morogoro Demiryolu Projesi'nde çalışan Türk işçiler, maaşlarını alamadıkları için mücadele süreci başlatmışlardı.

Yedi aydır maaş alamayan yaklaşık 2 bin işçinin grevi, 13 gün sonra, 17 Ağustos’ta kazanım elde etmişti. İşçiler, bu 7 ay boyunca parçalı olarak iki aylık maaş almışlardı. Şirket, grev karşısında üç aylık daha ödeme yaptı, işçiler ödenmeyen maaşların kalan ikisinin eylül ayında verilmesinde anlaştı.

Yapı Merkezi firmasının grevin başlamasından önce işten çıkardığı işçilerin de içeride alacakları vardı. Bu işçiler, alamadıkları maaş, tazminat ve yan hakları için firmanın Türkiye’deki merkezi önünde direnmeye devam ediyordu.

Yapı Merkezi: Sandığımızdan da büyük şirket

Yapı Merkezi firması Tanzanya'da Darüsselam-Morogoro, Morogoro-Makutupora, Makutupora-Tabora ve Tabora-Isaka aralarında süren demiryolu inşaatlarında çalışanlarına maaş verememesinin nedeni olarak ”zarar ediyoruz” diyordu. Şirketin bu projelerden zarar ettiği ve kredi bulamadığını söylemesine rağmen yeni projeler alması dikkat çekiyordu.

Tanzanya’daki işçilerin ücretlerinin ödenmemeye başlandığı 2022 yılının son aylarında Yapı Merkezi, bir diğer bağlı inşaat şirketi Yapıray Demiryolu ile Bosna-Hersek’teki 26,2 milyon avro değerindeki yeni tramvay hattının ihalesini kazanmıştı.

Bununla birlikte, Mayıs 2023’te Tanzanya’da işçiler yaklaşık dört aydır maaşlarını alamamışken Yapı Merkezi, Romanya Karayolları İdaresi’nin açmış olduğu Sibiu-Fagaraş Otoyolu’nun 4. bölüm ihalesini MAKYOL-YAPI MERKEZİ’nin oluşturduğu bir konsorsiyumla kazandı. Sibiu’dan Fagaraş’a doğru 16,26 kilometrelik otoyolun ihale bedeli 1,19 milyar ley, yani 241,3 milyon avro, yani 6 milyar 686 milyon liraydı.

Erdoğan'ın Afrika seferleriyle bereketlenen şirket

Yapı Merkezi, aynı zamanda AKP’li Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Afrika’daki ekonomik açılımlarının ardından yürüyen şirketlerden biri. Yıllık 1.3 milyar dolar cirosuyla Yapı Merkezi İnşaat; Fas, Cezayir, Etiyopya, Katar, Suudi Arabistan, Tanzanya, Senegal ve Türkiye'de önemli projeler gerçekleştiriyor.

Yapı Merkezi, 1915 Çanakkale Köprüsü ve Otoyolu, TOGG’un Gemlik Tesisi, İstanbul’un Avrupa ve Asya yakalarını karayoluyla bağlayan Avrasya Tüneli, Ankara-Konya YHT, Irmak-Karabük-Zonguldak Demiryolu, Yerköy-Sivas YHT gibi projeleriyle AKP ile işbirliğini güçlendiriyor. Bu gidişatın ardından, halihazırda Afrika’da uzun süreli yatırımları olan firma, AKP’nin Türk sermayesine yeni sömürü alanları yaratma politikasında önemli bir rol üstleniyor.

Şubat 2015’te ise Yapı Merkezi, Erdoğan'ın DEİK heyetiyle yaptığı ziyaretin ardından, Etiyopya’da, Awash-Woldia/Hara Gebeya Demiryolu inşaat ihalesini 1.7 milyar dolara kazanıyor.

Yapı Merkezi, 2017 yılında yine Erdoğan'ın Tanzanya ziyaretinin ardından, Tanzanya Projesi Lot-1 denilen 0-200 km arası hızlı tren projesini alıyor, 2018 yılında da 200-500 km arası Lot-2 diye adlandırılan kısmın ihalesini de alıyordu. 2022'de de 500-1000 km arasındaki Lot-3 ve Lot-4 denilen iki projenin de ihalesini Çinli China Rilway Construction firmasının elinden alıyordu.

Bu proje yedi aydır maaşlarını alamayan işçilerin bulunduğu projeydi.