Hakemlik denildiğinde akla gelen ilk konu, “hakem hataları” ve envai çeşit komplo teorisiyken, endüstriyel futbolun bir kalemi olarak profesyonel hakemliğin göze batmayan konusu olan yüksek maaş ve ek gelirler gözardı edilemeyecek kadar dudak uçuklatacak cinsten.

Bir tartışmalı 'meslek': Profesyonel hakemlik

Hakemlik, Türkiye’de en çok tartışılan, her hafta teste tabi tutulan, eleştirilen ya da iş öğretilen mesleklerin başında geliyor. Her ne kadar hakemliğin bir meslek olup olmadığı tartışmalı olsa da, kimileri için bir “ek iş” olarak düşünülen hakemlik, profesyonel ve Süper Lig seviyesinde ciddi kazançları olan bir işe çoktandır dönüşmüş durumda.

Ancak ülkemizde bu durum çok fazla gündeme gelmeyen, daha doğrusu hakem hataları başlığından çok daha az konuşulan başlıklardan birisi durumunda.

Hakem maaşlarının ortaya çıkmasında izlenen prosedürde, hakemlik icra edenlerin kazançları bulundukları klasmana göre belirleniyor. Buna göre, hakemlerin üst klasman hakem, üst klasman yardımcı hakem, klasman hakem ve klasman yardımcı hakem olarak kategorize edildiği söylenebilir. 

2020 yılının başlarında yer alan haberlerde, “elit hakemler” olarak öne çıkan bir toplamın ciddi miktarlarda kazançlar elde ettikleri konuşulanlar arasındaydı. Kimi dönemlerde profesyonel hakemlerin kazançlarının konu edildiği ancak gündemde fazla yer bulamadığı, konunun ülkemiz futbolu içerisinde hakemlere biçilen rolün sınırları içerisinden pek dışarı çıkamadığı görülebilir.

Her ne kadar bilinmeyen bir durum olmasa da gündeme gelmeyen bir konu olarak hakem maaşları söz konusu olduğunda, geçen sene akıllara gelen ilk isim ligin ilk yarısında en çok görev alan FIFA kokartlı hakem Cüneyt Çakır olmuştu. 11 maçta görev alan Çakır’ın, aylık kazancının 35 bin TL’yi bulduğu, beş aylık gelirinin ise 305 bin 900 liraya kadar çıktığı konuşulmuştu. 

Bunun yanı sıra çok tartışılan VAR uygulamasının da yeni bir uygulama olarak hakemler nezdinde ilave kazançlar yarattığı da bir gerçek olmakla birlikte Çakır dışında görev alan profesyonel hakemlerin maaşlarının 15-20 bin bandında olduğu tahmin ediliyordu. Yine bir örnek olarak 2020 yılının başlarında aynı dönem içerisinde görev alan hakemlerden Ali Palabıyık ile yaş sınırı nedeniyle aktif hakemliği bırakan Fırat Aydınus’un 133 bin 400’er lira ile en çok maç ücreti alan hakemler olarak öne çıktıkları konuşulanlar arasında yer almıştı.

Tartışılan konu yaş haddi: Tamam mı devam mı?

Bir parantez olarak, hakemlik için 47 olan yaş sınırının hakem camiası içerisinde son dönemde tartışıldığı da bir gerçek. Özellikle Göztepe-Beşiktaş maçı sonrası Fırat Aydınus’un emekliliği ile başlayan tartışma, MHK’nın 47 olan yaş sınırını 48-50 bandına çekmeyi planlaması, TFF’nin buna sıcak bakması ve UEFA eğitimcisi Jaap Uilenberg’in de “Fiziksel olarak hazır hakemler 50 yaşına kadar maç yönetebilir” açıklaması, Aydınus nezdinde yaş haddine yaklaşan Cüneyt Çakır, Tarık Ongun, Halis Özkahya ve Hüseyin Göçek gibi isimler için “devam” kararı aldırabilir.

2021’in kazananları profesyonel hakemler mi?

Oda TV’de çıkan habere göre, hakemlerin yeni biten 2020-2021 sezonunda ne kadar kazandıkları ortaya çıkmış oldu. Buna göre, ilk sırada Halil Umut Meler yer alırken, Cüneyt Çakır ikinci sırada kaldı. Geçen sene salgın öne sürülerek ancak siyasi olduğu açık olan karar neticesinde küme düşme kaldırılmış ve lig 21 takımdan oluşan yeni formasyonu ile başlamıştı. 

Hakemlerin ve yaklaşık gelirleri

Listeye göre söylenecek olursa, hakemlik ücretlerine bakıldığında uçuk rakamların dolaştığı görülebiliyor. Sözleşmeli hakemlerin 12-17 bin arasında maaş aldığı, Süper Lig ve Türkiye Kupası maçlarında, maç başına 10 bin, VAR görevi için 4 bin, TFF Birinci Lig maçları için 3 bin 300 ve dördüncü hakemlik görevi için 3 bin ve AVAR (Video Yardımcı Hakem Asistanlığı) görevi için ise 2 bin TL ücretlendirme yapıldığı iddialar arasında yer alıyor.

Peki, amatör hakemler ne durumda?

Profesyonel ya da elit olarak adlandırılan hakemler için işler hiç de fena sayılmazken, amatör liglerde görev yapan, yapmaya çalışan ve profesyonel liglerde yer alan hakemlere göre oldukça kötü koşul ve maaşlarda, malzeme-ekipman eksikleriyle vb. boğuşan amatör hakemler, salgın gerekçesiyle amatör liglere trajik bir darbe vuran TFF’nin hamleleriyle iyice mağdur ve yalnızlaşmış durumda. 

Salgın öncesinde dahi şartları oldukça kötü olan amatör hakemlerin vize ücretlerini yatıramadıkları, yatıramayanların hakemliklerinin elinden alınacağı tehditleri ve ciddi maddi zorluklar içerisinde çıkış aradıkları biliniyordu.

Gelinen tablo, futbol kapitalizminin ihtiyacını görecek şekilde düzenlemeler yapıldığını, TFF’nin ülke futbolunu tüm unsurlarıyla kucaklamaktan ziyade, endüstriyel futbolun ihtiyaçlarını karşılamak için görev alan bir sermaye örgütüne dönüştüğünü ve profesyonel hakemliğin de tartışmaları, misyonu ve tüm cüssesi ile endüstriyel futbolun bir aparatı olduğunu gösteriyor.

Ayrıca bu durum, “haksızlık” olarak tarif edilen futbol içi başlıkların aslında ne kadar da önemsiz ve geçici olduğunu da işaret etmiş oluyor.

Haber

Burası Ankara: Avrupa Süper Ligi Ne Kadar Süper?