Karayip Topluluğu (CARICOM) üyesi 25 ülkenin devlet başkanları, Jamaika'nın başkenti Kingston'da, Haiti'deki güvenlik krizini tartışmak üzere olağanüstü toplandı.

Toplantının ardından 5 Mart'tan bu yana güvenlik gerekçesiyle Porto Riko'da bekleyişini sürdüren Haiti Başbakanı Ariel Henry'nin CARICOM'a istifa kararını ilettiği bildirildi.

Guyana Devlet Başkanı ve CARICOM Dönem Başkanı Irfaan Ali, açıklamasında "Geçici olarak başkanlık konseyinin kurulması ve geçici bir başbakanın atanması konusunda mutabakata varılmasının ardından Başbakan Ariel Henry'nin istifasını kabul ettik" ifadesini kullandı.

Yerel basında çıkan haberde, şiddet olaylarının devam ettiği ülkede, çete mensuplarının 2 karakol ile İçişleri Bakanlığına baskın yaptığı ancak polisler tarafından geri püskürtüldüğü belirtildi.

İstifaya giden yol

Hapishaneden binlerce mahkumun kaçmasına yol açan çete lideri "Barbecue" lakaplı Jimmy Cherizier, 6 Mart'taki açıklamasında, Başbakan Henry'nin istifa etmemesi durumunda, "Haiti, ya herkes için cennet ya da herkes için cehennem olur" ifadesini kullanmıştı.

Henry'nin istifasını talep eden silahlı çeteler, Port-au Prince ile Croix des Bouquets bölgesi yakınlarında bulunan 2 hapishaneye 2 ve 3 Mart'ta silahlı saldırı düzenleyerek güvenlik güçleriyle çatışmıştı. Çatışmalar esnasında yaklaşık 4 bin mahkum hapishaneden firar etmiş, 12 kişi yaşamını yitirmişti.

Hükümet, 4 Mart'ta, hapishaneden kaçan suçluların yakalanması için 72 saatlik olağanüstü hal ilan edildiğini ve belirli saatlerde sokağa çıkma yasağı uygulanacağını duyurmuştu.

Cherizier'in çetesi, birçok kez Başbakan Henry'nin ülkeye dönmesini engellemek için başkentteki havalimanını ele geçirmeye çalışmıştı.

Henry, söz konusu çete saldırıları sırasında, Haiti'ye Kenya liderliğinde çok uluslu bir güvenlik gücü gönderilmesini değerlendirmek için Nairobi'de bulunuyordu.

Haiti'de hapishaneden kaçan mahkumların yakalanması için 4 Mart'ta ilan edilen 72 saatlik olağanüstü halin süresi 7 Mart'ta 1 ay uzatılmıştı.

Çeteler siyasete sızdı

Haiti'deki çeteler, uzun zamandır yaşanan siyasi boşluğun ardından bir ittifak içerisine girerek siyasi alana da nüfuz etmeye başladı. Çete liderlerinden biri olan "Barbekü" lakaplı Jimmy Chérizier, yaşanan olayların hükümeti devirmek için başlatıldığını açıkça dile getirmişti.

Devlet Başkanı Jovenel Moïse'nin 2021'de suikasta uğramasının ardından fiili olarak devlet başkanlığını yürüten Haiti Başbakanı Henry, ülkede seçimlerin yapılacağını vaat etmiş, ancak bunu başaramamıştı. Henry, ülke genelinde gayrimeşru olarak görülüyordu. Siyasi kademedeki bu zayıflama, ülkede halihazırda güçlü olan çetelerin nüfuzunu daha da artırmasına neden oldu. Çeteler içinde kurulan koalisyonun lideri olan Chérizier ve Gpèp adlı çete, başkentin kontrolü için uzun süredir savaş içerisindeydi.

Haiti'deki çöküş ne zaman başladı?

Haiti'deki çöküşün başlangıcı olarak devlet başkanı Moïse'nin 2021 yılında suikaste uğraması gösterilse de, ülkedeki ekonomik yıkım, Jean-Claude Duvalier'in devlet başkanı olduğu dönem olan 2010'da yaşanan deprem sonrası başladı.

Ülkedeki deprem felaketi ve ekonomik çöküşün ardından Haiti, ülkenin yeniden inşası için 1804 yılında bağımsızlığını kazandığı Fransa'ya büyük bir borçlanma içerisine girmişti.

Devlet Başkanı'na suikastın ardından büyük bir siyasi krize giren Haiti'de başlayan çeteler kaynaklı şiddet olayları, geçtiğimiz yıl zirveye ulaştı. 2023 yılında yaklaşık 4 bin kişi bu olaylarda yaşamını yitirirken, 3 bin kişi kaçırıldı. Yaklaşık 200 bin kişiyse yerinden edilirken, nüfusun yarısı bugün gıda kıtlığıyla karşı karşıya. Elektrik, temiz su ve çöp toplama gibi temel hizmetlerde aksaklıklar yaşanıyor. Ülke ekonomisi son 5 yıldır küçülme içerisinde.

Bununla birlikte, bugün ülke genelinde yaklaşık 10 bin polisin bulunduğu Haiti, bu alanda da kıtlık yaşıyor. BM, ülkenin yaklaşık 26 bin polise ihtiyacı olduğuna dair bir rapor sunmuştu. Geçtiğimiz yıl, ülkedeki yaklaşık 1600 polis memuru görevinden çekilmişti.

Haber

Haiti'deki siyasi kriz çeteleri başa getirmek üzere: Başkenti ele geçirdiler