İkinci Dünya Savaşı’nın ardından Nazi işbirlikçilerinin Kanada’ya yerleştirilmesinde ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatı’nın (CIA) rol oynadığına ilişkin yeni ayrıntılar, gizliliği büyük ölçüde kaldırılan bir raporla açığa çıktı.

Kanadalı tarihçi Alti Rodal tarafından hazırlanan ve 1985-1986 yıllarında savaş suçları iddialarını araştıran Deschênes Komisyonu kapsamında kaleme alınan raporun, yaklaşık 40 yıldır sansürlenen bölümleri kamuoyuna açıldı. 

The Maple’ın haberine göre, yeni bölümler ABD istihbaratının bazı göçmenlerin Kanada’ya yerleştirilmesinde sahte belgeler kullandığına ve Kanada makamlarını yanılttığına işaret ediyor.

ABD istihbaratından sahte belgeler

Rapora göre, İsveç’in başkenti Stockholm’de görev yapan Kanadalı vize kontrol yetkilileri, 1953 gibi erken bir tarihte ABD kaynaklarından gelen sahte belgelerden haberdardı.

Kanada Kraliyet Atlı Polisi’nin (RCMP) eski başkan yardımcılarından W.H. Kelly de 1954’ün başlarında, savaş sonrası Almanya’daki ABD işgal bölgesinden gelen şüpheli güvenlik soruşturması başvuruları konusunda bilgilendirildi.

ABD istihbarat görevlisi George McManus’un, Amerikan makamlarının önerdiği bazı göçmenlerin geçmişleri araştırılmadan kabul edilmesini istediği belirtiliyor. Kelly’nin Mart 1954’te Ottawa’ya ilettiği bilgilere göre, yalnızca 1953 yılında ABD makamlarının önerileriyle yaklaşık 40 kişi Kanada’ya kabul edilmişti. Rodal’ın raporu, bu kişilerden bazılarının Nazi işbirlikçisi olarak bilindiğine ilişkin iddialara yer veriyor.

Raporda ayrıca, 1953’te Kanada makamlarınca reddedilen bir kişinin üç ay sonra farklı belgeler ve yeni bir kimlikle yeniden başvuruda bulunduğu aktarılıyor. Bu başvurunun, ABD Avrupa Kara Kuvvetleri bünyesinde görev yapan istihbarat görevlisi Oscar Holtz tarafından sunulduğu belirtiliyor.

Holtz’un, aynı yıl ABD Avrupa Kara Kuvvetleri’nin yardımıyla Kanada’ya ulaşan 35 kişilik bir listeyi de Kanadalı yetkililere verdiği kaydediliyor. Dört kişinin daha Kanada makamlarınca ayrıca tespit edildiği, 52 kişinin ise çoğunlukla güvenlik gerekçeleriyle RCMP tarafından reddedilmesine rağmen yerleştirme için önerildiği aktarılıyor.

CIA görevlisi daha sonra Ottawa’da görev yaptı

Rapordaki dikkat çekici ayrıntılardan biri de George McManus’un kimliği. Daha önce adı sansürlenen ABD istihbarat görevlisinin McManus olduğu, yeni yayımlanan bölümlerle ortaya çıktı.

Kariyerini CIA’de sürdüren McManus, 1950’lerin sonlarında teşkilatın Ottawa temsilcisi olarak görev yaptı. McManus’un daha önce, Almanya’nın Frankfurt kentindeki Sığınmacı Kabul Merkezi’nin (Defector Reception Center) ilk yöneticisi olduğu da belirtiliyor.

ABD ordusu ve CIA tarafından işletilen bu merkez ile Camp King’in, savaşın son döneminde ve Soğuk Savaş’ın ilk yıllarında Nazilerin ve Nazi işbirlikçilerinin sorgulandığı yerler arasında olduğu aktarılıyor.

Raporda adı geçen ABD Karşı İstihbarat Birliği’nin (Counter Intelligence Corps) Nazi görevlilerini istihbarat kaynağı olarak kullandığına ilişkin tarihsel örnekler de bulunuyor. Bunlardan biri, Gestapo subayı Klaus Barbie’nin ABD istihbaratıyla ilişkisi ve daha sonra Bolivya’ya kaçırılması. Barbie’nin 1983’te Fransa’ya iade edilmesi, ABD’nin eski Nazi görevlilerini istihbarat faaliyetlerinde kullanmasına ilişkin tartışmaları yeniden gündeme getirmişti.

Kanada makamları durumdan haberdardı

Rapor, Kanada makamlarının ABD istihbaratının faaliyetleri konusunda kuşkular taşıdığını ve konunun hükümetin üst kademelerine iletilmesinin gündeme geldiğini gösteriyor.

Buna rağmen ABD’den sağlanan bilgilerin doğruluğu ve eksiksizliği konusundaki kuşkuların giderilemediği belirtiliyor. Raporda, başvuruda bulunan kişilerin geçmişlerinin ve savaş dönemindeki faaliyetlerinin bağımsız biçimde doğrulanmasının, Amerikan makamlarının sağladığı bilgiler dışında mümkün olmadığına ilişkin değerlendirmeler de yer alıyor.

Raporun bazı bölümleri hâlâ gizli

Kanada Federal Mahkemesi, Eylül 2026’da hükümete raporun yaklaşık 40 yıldır sansürlenen bölümlerini yayımlama talimatı verdi. Federal hükümetin karara itiraz etmemesinin ardından The Maple, raporun yeni versiyonuna 8 Ekim’de ulaştı.

Bununla birlikte, raporun tamamı henüz açıklanmış değil. Deschênes Komisyonu’nun şüpheli savaş suçlularının isimlerini ve haklarında yürütülen soruşturmaları içeren ikinci bölümünün gizliliği sürüyor.

Yeni belgeler, CIA’in Kanada’ya yönelik yerleştirme faaliyetleri hakkında önemli ayrıntılar sunsa da ülkeye kabul edilen kişilerin tamamının kimliklerini ortaya koymuyor. ABD ve Kanada arşivlerinde konuyla ilgili başka belgelerin bulunup bulunmadığı da henüz açıklığa kavuşmuş değil.

soL'un dört kez sansürlenen X hesabını takip ederek yaygınlaştırabilirsiniz. 

soL Haber'i WhatsApp ve Telegram kanallarından takip edin, önemli gelişmeleri kaçırmayın.