Fransa genelinde liselilerin eğitim koşullarındaki çöküşe karşı başlattığı direniş hızla büyüyor. 

Okullardaki personel eksikliği, bakımsız binalar ve hükümetin kemer sıkma politikalarına karşı sokaklara çıkan öğrenciler, yüzlerce okulda eğitimi durdurdu. 

Kısa sürede üniversite amfilerine ve işçi eylemlerine bağlanan hareket, Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron hükümetinin son dönemde karşılaştığı en kitlesel gençlik eylemlerinden birine dönüştü. Hükümet ise liselilerin meşru taleplerine polis copu, biber gazı ve kitlesel gözaltılarla yanıt veriyor.

Kıvılcım banliyölerde çakıldı: Masasız sınıflar, 10 saatlik dersler

Öğrenci hareketinin ilk adımı, 17 Eylül günü Paris’in banliyösü Créteil’de bulunan Saint-Exupéry Lisesi’nde atıldı. Öğretmen ve personel eksikliğine tepki gösteren öğrenciler okul kapılarına barikat kurarak eylem başlattı. Benzer bir tepki Clichy’deki René Auffray Lisesi’nde de ortaya çıktı. Öğrenciler günde 10 saati bulan yoğun ders programlarından, öğle yemeği dahi yiyemeden derse girmek zorunda kalmaktan ve bazı sınıflarda oturacak masa bile bulunmamasından şikayetçiydi.

Banliyö liselerindeki bu vahim tablo, öğrencilerin TikTok, Snapchat ve Instagram üzerinden paylaştığı videolar sayesinde hızla görünürlük kazandı. Okul binalarının ısı yalıtımsızlığı, dökülen tavanlar ve aşırı kalabalık sınıflar diğer bölgelerdeki öğrencilerin de ortak sorunu haline gelmişti. Sosyal medya paylaşımları, dağınık durumdaki tepkileri birkaç gün içinde organize bir lise isyanına dönüştürdü.

Kamu emekçilerinin greviyle birleşti

Liselilerin eylemleri, 29 Eylül’de kamu emekçilerinin ülke çapında gerçekleştirdiği genel grevle birleşti. Ücret artışı ve kamu hizmetlerine ayrılan bütçenin artırılmasını isteyen kamu çalışanlarının sokağa çıktığı gün, lise öğrencileri de ülke çapında blokaj çağrısı yaptı. Sendikaların yaklaşık 170 ayrı noktada örgütlediği eylemlere İçişleri Bakanlığı verilerine göre 206 bin, sendika konfederasyonu CGT’ye göre ise 300 binden fazla kişi katıldı. 

Ortak grevin ardından boykot dalgası daha da genişledi. Ülke genelinde 30 Eylül’de 356 lisede eylem ve boykot yaşanırken, bu sayı 1 Ekim itibarıyla 400’ün üzerine çıktı. Son verilere göre Fransa’daki yaklaşık 3 bin 700 lisenin 1027’si boykot ve protestolardan doğrudan etkilendi.

Eylemler üniversite amfilerine taşındı

Liselilerin başlattığı hareket, yükseköğretim kurumlarına da sıçradı. Fransa Öğrenci Birliği (Union Étudiante), en az 30 üniversite kampüsünde blokaj ve protestoların hayata geçtiğini duyurdu. Paris Cité, Paris 1 Panthéon-Sorbonne, Nanterre, Poitiers, Strasbourg, Lyon 2 ve Reims gibi büyük üniversitelerin girişleri barikatlarla kapatıldı.

Üniversite öğrencileri, liselilerin taleplerini sahiplenirken yükseköğretimdeki bütçe kesintilerine, yurt ve barınma krizine ve derinleşen öğrenci yoksulluğuna karşı seslerini yükseltti. Nanterre Üniversitesi’nde amfi kapılarını kapatan üniversiteliler faşizm karşıtı sloganlar atarak liselilerle dayanışma mesajı verdi. Saint-Denis kentinde ise Pierre de Geyter Ortaokulu öğretmen ve öğrencileri de yürüyüşe geçerek eyleme dahil oldu.

Sokakta ağır polis şiddeti: Gençlerin yüzlerine nişan alındı

Eylemlerin kitleselleşmesiyle birlikte polislerin saldırıları başladı. Saint-Ouen-l’Aumône’de bir lise önündeki eylem sırasında bir öğrencinin polisin ateşlediği gaz fişeğiyle yüzünden vurularak ağır yaralandığı görüntüler infial yarattı. Polis Genel Müfettişliği olayla ilgili soruşturma başlatmak zorunda kaldı.

Hastanelere kaldırılan gençler arasında ağır göz yaralanması geçiren iki öğrenci ve dişlerini kaybeden liseliler bulunuyor. Son bilançolara göre eylemlerde 170 öğrenci ve 65 eğitim personeli yaralandı. Toulouse’da liselilerin üzerinde jandarma helikopterleri uçurulurken, Lyon, Nantes, Quimper ve Paris’te polis öğrencilere biber gazı ve coplarla saldırdı.

Gözaltı sayıları da hızla arttı. Adalet Bakanlığı, 28 Eylül’den bu yana eylemler kapsamında 1793 kişinin gözaltına alındığını açıkladı. Bir günde işlem yapılan kişi sayısı ise 1949’a ulaştı. Gözaltına alınanların yaklaşık yüzde 90’ının reşit olmayan lise öğrencilerinden oluşması dikkat çekti.

Hükümet faturayı velilere çıkarma peşinde

İktidar kanadı ise bir yandan eylemleri kriminalize etmeye çalışırken, diğer yandan kamu harcamalarında kesinti ısrarını sürdürüyor. Başbakan Sébastien Lecornu, 54 milyar avroluk yeni kemer sıkma paketini meclise sunmaya hazırlanırken, öğrencilerin bütçe talepleri karşılıksız bırakılıyor.

Fransa Eğitim Bakanı Édouard Geffray, France 2 kanalında yaptığı açıklamada 400’den fazla okulda eğitime ara verildiğini duyurdu. Geffray, olayları "dış etkenlere" bağlayarak "Lise hareketi, aşırı şiddet yanlısı bir hareket tarafından esir alındı" dedi.

RTL radyosuna konuşan Adalet Bakanı Gérald Darmanin ise hasar gören kamu mallarının masraflarının velilere ödetileceğini söyledi. Savcılara bu yönde talimat verdiğini belirten Darmanin "Bedeli ödeyen reşit olmayan çocuk değil, ebeveynlerdir. Günümüzde bu, ebeveynleri de ilgilendiren bir sorun. 15-16 yaşındaki gençler, otobüs duraklarına veya okul müdürlerine saldırarak ne yapıyor" ifadelerini kullandı.

Gençliğin talepleri net: 'Daha az polis, daha fazla para' 

Hükümetin manipülasyonuna rağmen okulların önünde biriken öğrencilerin gündemi eğitim hakkı olmaya devam ediyor. Paris’teki Hélène Boucher Lisesi’nin girişini çöp bidonlarıyla kapatan öğrenciler, okul binasına "Daha az polis, daha fazla para" ve "Hâlâ sinirliyiz, ancak faşist değiliz" yazılı pankartlar astı. 

Bir öğrencinin taşıdığı "Size bir ders vermek için dersi kaçıyoruz" dövizi dikkat çekerken, liseliler hep bir ağızdan "Tüm dünya öğrencileriyle dayanışma içindeyiz" sloganı attı.

İsyan Belçika’ya sıçradı

Fransa’daki lise eylemlerinin yankıları sınırları da aştı. Benzer eğitim sorunlarıyla boğuşan komşu ülke Belçika’da da lise öğrencileri sokağa çıktı. Liège, Herstal, Ans ve Huy kentlerinde öğrenciler sınıfların kalabalıklaşması ve öğretmen yetersizliğine karşı okulları bloke etti. Belçika'da da polis gençlere biber gazıyla müdahale etti ve gözaltılar yaşandı.

Fransa içinde ise akaryakıt zamları ve hayat pahalılığı nedeniyle toplumun diğer kesimlerinde de gerilim birikiyor. Yvelines bölgesinde çiftçiler vergi dairesi önüne gübre dökerek hükümeti protesto etti. Eylül ayında balıkçıların başlattığı eylemlerin ardından sosyal medyada yeni grev çağrıları yayılıyor.

Lise Öğrencileri Birliği (USL), hükümetin baskı politikalarına ve taleplerin görmezden gelinmesine karşı 6 Ekim Salı günü tüm Fransa genelinde yeni bir boykot ve ulusal gösteri günü ilan etti. Gençlik örgütleri, okullara bütçe ayrılana ve polis baskısı son bulana kadar mücadeleyi sürdüreceklerini duyurdu.

soL'un dört kez sansürlenen X hesabını takip ederek yaygınlaştırabilirsiniz.

soL Haber'i WhatsApp ve Telegram kanallarından takip edin, önemli gelişmeleri kaçırmayın.