Mesajlaşma platformu Telegram'ın yönetimi, kullanıcıların IP adreslerini ve telefon numaralarını arama emri veya diğer geçerli yasal talepleri olan yetkililere teslim edeceğini duyurdu.

Telegram CEO'su Pavel Durov, dün platformda yaptığı paylaşımda, hizmet şartlarında ve gizlilik politikasında yapılan değişikliğin "suçluları caydırması gerektiğini" savundu.

Durov, "Telegram kullanıcılarının yüzde 99,999'unun suçla hiçbir ilgisi yokken, yasadışı faaliyetlere karışan yüzde 0,001'i tüm platform için kötü bir imaj yaratıyor ve neredeyse bir milyar kullanıcımızın çıkarlarını riske atıyor" diye devam etti.

Gözaltına alındıktan sonra geri adım mı?

Duyuru, geçtiğimiz ay Paris'in hemen kuzeyindeki bir havaalanında Fransız yetkililer tarafından gözaltına alınan platformun Rusya doğumlu kurucu ortağı Durov için önemli bir politika değişikliğine işaret ediyor.

Durov'un gözaltına alınmasından günler sonra Fransız savcılar, kendisini platformda suç faaliyetine olanak sağlamakla suçlamıştı. Kendisine yöneltilen suçlamalar arasında çocuk istismarı görüntülerinin yayılmasına ve uyuşturucu kaçakçılığına ortak olmak da yer alıyor. Durov, ayrıca kolluk kuvvetlerinin talimatına uymamakla da suçlandı.

Suçlamaları reddeden Durov, tutuklanmasından kısa bir süre sonra yetkililere yüklenerek, platformda üçüncü taraflarca işlenen suçlardan sorumlu tutulmasının hem "şaşırtıcı" hem de "yanlış yönlendirilmiş" olduğunu söylemişti.

Telegram, grupların 200 bine kadar üyeye sahip olmasına izin veren bir özellik nedeniyle "yanlış bilgi, çocuk pornografisi ve terörle ilgili içeriklerin kaynağı" haline gelmesiyle tepki görüyordu.

Telegram, yine geçtiğimiz ay İngiliz şehirlerinde göçmen karşıtı şiddete katkıda bulunan aşırı sağ kanallara ev sahipliği yaptığı için incelemeye alınmıştı.

Ukrayna da, bu haftanın başlarında Rusya'nın oluşturduğu tehditleri en aza indirmek amacıyla uygulamayı devlet tarafından verilen cihazlarda yasaklamıştı.

Pavel Durov

Batılı uzmanlar: Telegram'ın denetim sistemi zayıf

39 yaşındaki Durov'un tutuklanması, internette ifade özgürlüğünün korunmasının geleceği hakkında tartışmaları alevlendirmişti.

Batılı siber güvenlik uzmanları, Telegram'ın geçmişte bazı grupları kaldırmış olsa da, aşırılıkçı ve yasadışı içerikleri denetleme konusunda rakip sosyal medya şirketleri ve mesajlaşma uygulamalarına göre çok daha zayıf bir sisteme sahip olduğunu savunuyor. Teknoloji haberi sitesi 404 Media'ya göre, Telegram, yakın tarihli politika değişikliğinden önce yalnızca terör şüphelileriyle ilgili bilgi sağlıyordu.

Durov, dün yaptığı açıklamada, uygulamanın artık arama sonuçlarındaki sorunlu içeriği gizlemek için yapay zekadan yararlanan "özel bir moderatör ekibi" kullandığını söyledi.

Ne olmuştu?

Telegram'ın CEO'su Pavel Durov, mesajlaşma uygulamasında organize suça karışıldığı iddiasıyla açılan soruşturmasının bir parçası olarak geçtiğimiz ay Fransa'da resmi soruşturma altına alınmıştı

Paris'teki savcılar ayrıca 39 yaşındaki milyarderin gözaltına alınmadığını, ancak adli gözetim altına alındığını ve 5 milyon avro depozito ödemesi gerektiğini açıklamıştı

Aynı zamanda Fransız vatandaşı olan Durov, haftada iki kez bir Fransız polis karakoluna gitmek zorunda. Milyarderin Fransız topraklarından ayrılmasına izin verilmiyor.

Bir sosyal medya veya mesajlaşma platformunun sahibinin, platformun kullanılma şekli nedeniyle gözaltına alınması daha önce görülmemiş bir durumdu. Yaşananlar, ifade özgürlüğü, hesap verebilirlik ve tüm bunlarda sosyal medya patronlarının rolü hakkındaki tartışmaları körükledi.

Durov'un avukatı David-Olivier Kaminski, Telegram'ın her bakımdan Avrupa dijital düzenlemelerine uyduğunu ve diğer sosyal ağlarla aynı standartlara göre denetlendiğini savunmuştu. Kaminski, müvekkilinin "kendisini doğrudan veya dolaylı olarak ilgilendirmeyen suç eylemlerine" karışmış olabileceğini öne sürmenin "saçma" olduğunu kaydetmişti.

Pavel Durov kimdir?

Aslen Rus bir multi-milyarder olan Durov, popüler Rus sosyal medya şirketi VKontakte'yi kurmuştu.

Durov, 2014 yılında platformdaki muhalif toplulukların kapatılması yönündeki hükümet taleplerine uymayı reddettikten sonra Rusya'dan ayrılmıştı. Rusya'dan ayrılmadan bir yıl önce Telegram'ı kuran Durov, şu anda yaşadığı Birleşik Arap Emirlikleri'nin (BAE) Dubai kentinden şirketi yönetiyor.

Durov, şu anda BAE ve Fransa vatandaşlığına sahip olsa da Rusya, onu hala bir vatandaş olarak gördüğünü belirtiyor.

Durov'un gözaltına alınmasından sonra açıklama yapan Telegram, CEO'nun daha önce de sık sık Avrupa'ya seyahat ettiğini ifade etmişti. Durov, muhafazakar ABD'li sunucu Tucker Carlson ile nisan ayında yaptığı bir röportajda, yetkililerin platformundan içerik kaldırma yönündeki bazı taleplerini reddedeceğini belirtmişti.

Durov, yetkililerin bu talepleri hakkında, "Bunların sınırı aştığını düşündüğümüzde, yani ifade özgürlüğü ve insanların özel yazışmalarını koruma değerlerimizle uyuşmayacağını düşündüğümüzde bu talepleri görmezden geliriz" demişti.

Durov, Dubai'de BAE'li yetkililerle birlikte.

Telegram nedir?

Telegram, Facebook, WhatsApp, Instagram, TikTok ve WeChat ile birlikte dünyanın en büyük sosyal medya ve mesajlaşma platformlarından biri.

Durov, temmuz ayında Telegram'ın aylık 950 milyon aktif kullanıcıya ulaştığını iddia etmişti. Rusya ve Ukrayna'da popüler olan platform, İran ve Hong Kong'daki Batı yanlısı gruplar içerisinde de yaygın.

Telegram uçtan uca şifreleme sunuyor. Bu, mesajların yalnızca gönderen ve alan cihazda okunabileceği anlamına geliyor.

Telegram ile WhatsApp gibi benzer hizmetler arasındaki en büyük fark, Telegram'da kurulabilecek grupların boyutu. WhatsApp grup boyutlarını 1000 kullanıcıyla sınırlarken, Telegram'da bir grupta 200 bine kadar kullanıcı olabilir. Platform, bu büyük gruplarda dezenformasyonun yayılabileceği yönünde eleştirilerle karşı karşıya kaldı.

Durov'un tutuklanmasının ardından Telegram, denetiminin "endüstri standartları dahilinde olduğunu ve sürekli olarak geliştiğini" savundu.

Platform, "güvenli ve hesap verebilir bir çevrimiçi ortam" sağlamayı amaçlayan Dijital Hizmetler Yasası da dahil olmak üzere Avrupa Birliği yasalarına uyduğuna işaret etti.

Uygulamanın açıklamasında "Dünya çapında yaklaşık bir milyar kullanıcı Telegram'ı iletişim aracı ve hayati bilgi kaynağı olarak kullanıyor. Bu durumun derhal çözülmesini bekliyoruz" ifadeleri yer aldı.

Durov'un gözaltına alınması hakkında kim ne demişti?

Durov'un geçtiğimiz ay gözaltına alınmasına dair geçtiğimiz ay sosyal medya patronları ve dünya siyasetçilerinden açıklamalar yapılmıştı.

X'in sahibi Elon Musk, platformunda yaptığı bir dizi paylaşımda Durov'u savunmuştu. Sosyal medyada "ölçülülük" kavramının sansür için bir "propaganda kelimesi" olduğunu belirten Musk,  Durov'un serbest bırakılması çağrısında bulunmuştu.

Rumble adlı video paylaşım uygulamasının kurucusu olan Chris Pavlovski de, Durov'un gözaltına alınmasının ardından Avrupa'dan kaçtığını duyurmuştu.

ABD istihbaratının kapsamlı internet ve telefon gözetimini ifşa ettikten sonra Rusya'ya yerleşen Amerikalı muhbir Edward Snowden da, X'te yaptığı açıklamada, Durov'un gözaltına alınmasının "konuşma ve dernek kurma gibi temel insan haklarına bir saldırı" olduğunu vurgulamıştı.

Snowden, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron için "Özel iletişimlere erişim sağlamanın bir yolu olarak rehin alma seviyesine inmesine şaşırdım ve derinden üzüldüm. Bu sadece Fransa'yı değil, dünyayı da alçaltıyor" demişti.

Macron da, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, Durov'un tutuklanmasının ardından Fransa ile ilgili "yanlış bilgi" gördüğünü iddia ederek, "Bu hiçbir şekilde siyasi bir karar değil. Karar vermek yargıçların işi" diye yazmıştı.

Edward Snowden

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in müttefiki olan Rus politikacı Vyaçeslav Volodin'se, Durov'un gözaltına alınmasının arkasında ABD'nin olduğunu ileri sürmüştü.

Volodin, platformda yaptığı bir paylaşımda "Telegram, Amerika Birleşik Devletleri'nin üzerinde hiçbir etkisinin olmadığı az sayıdaki ve aynı zamanda en büyük internet platformlarından biridir" demişti.

Batı'nın operasyonu mu? Meta'dan Rus devlet medyasına yasak

Facebook sahibi Meta, geçtiğimiz hafta RT, Rossiya Segodnya ve diğer Rus devlet medya ağlarını yasaklamıştı. Şirket, bu kuruluşların sosyal medya şirketinin platformlarında tespit edilmekten kaçınırken etki operasyonları yürütmek için aldatıcı taktikler kullandığını iddia etmişti.

Şirket yazılı bir açıklamada, "Dikkatli bir değerlendirmeden sonra, Rus devlet medya kuruluşlarına karşı devam eden yaptırımlarımızı genişlettik. Rossiya Segodnya, RT ve diğer ilgili kuruluşlar artık yabancı müdahale faaliyetleri nedeniyle küresel olarak uygulamalarımızdan yasaklandı" demişti.

Yasağın uygulanmasının önümüzdeki günlerde başlayacağını söyleyen Meta'nın uygulamaları arasında Facebook'a ek olarak Instagram, WhatsApp ve Threads de yer alıyor.

ABD'nin bu ayın başlarında da iki RT çalışanına karşı, yetkililerin 2024 seçimlerini etkilemek için çevrimiçi içerik üretmesi için bir ABD şirketini işe alma planı olduğu iddiasıyla kara para aklama suçlaması yöneltmişti.

Rusya'nın devlet haber ajansı RT'nin genel merkezi Moskova'da bulunuyor.

Blinken'ın iddiası: RT, Rus nüfuzunu yaymak için birim kurdu

ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken, önceki hafta eskiden Russia Today olarak bilinen Rus devlet destekli medya şirketine karşı yeni yaptırımlar duyurmuştu. Blinken, RT'nin "Rusya'nın istihbarat aygıtının fiili bir kolu gibi çalıştığını" iddia etmişti.

Blinken, "Bugün, Rusya'nın dünya çapında benzer taktikleri nasıl kullandığını ifşa ediyoruz. Rusya'nın özgür ve açık toplumları baltalamak ve kutuplaştırmak için dezenformasyonu silahlandırması dünyanın her yerine yayılıyor" ifadelerini kullanmıştı.

Blinken, Rus hükümetinin 2023'te RT'de "siber operasyonel yeteneklere ve Rus istihbaratıyla bağlantılara sahip" yeni bir birim kurduğunu iddia ederek, bu birimin "Rus nüfuzunu bilgi operasyonları, gizli etki ve askeri tedarik yoluyla dünya çapındaki ülkelere yayma" amacını güttüğünü ileri sürmüştü.

Blinken, ayrıca ABD hazinesinin Rus devlet medya şirketi Rossiya Segodnya ile bağlantılı üç kuruluşa ve iki kişiye yaptırım uygulayacağını duyurmuştu. Karar, bu ayın başlarında RT'nin Kasım ayında yapılacak ABD başkanlık seçimlerinin sonucunu etkilemek için videolar üretmeleri amacıyla yerel bir şirket aracılığıyla muhafazakar ABD etkililerine yaklaşık 10 milyon dolar aktardığının iddia edilmesinin ardından geldi.

Muhabirlere konuşan Blinken, RT'yi Ukrayna'daki Rus askerleri için keskin nişancı tüfekleri, silah nişangahları, vücut zırhları, gece görüş ekipmanı, dronlar, radyo ekipmanı ve dizel jeneratörler dahil olmak üzere silah ve ekipman toplamakla suçlamıştı. Blinken, keşif dronları da dahil olmak üzere bu ekipmanlardan bazılarının Çin'den temin edilebileceğini iddia etmişti.

Blinken ayrıca RT'nin kurduğunu iddia ettiği örgütün Avrupa, Afrika ve Kuzey ve Güney Amerika'daki ülkeleri hedef aldığını ileri sürdü. Blinken, RT yönetimin Rusya'nın daha fazla etki yaratmak için karma bir savaş yürütmekle suçlandığı Moldova'da Ekim 2024 seçimlerini hedeflemek için doğrudan Kremlin'le koordine olduğunu iddia etti. Blinken'ın iddiasına göre, RT yönetimi olası protestoların şiddete dönüşmesini sağlamak amacıyla Moldova'da huzursuzluk çıkarmaya çalıştı.