İki haftayı aşkındır ülkenin en önemli gündemlerinden biri haline gelen işçi direnişlerinin önemli bir kısmı da Gaziantep’te yaşanıyor. Sanayi ve ticaretin önemli kentlerinden olan Gaziantep iki haftadır özellikle tekstil sektöründe ardı ardına başlayan direnişlerle duyuluyor. Bu yazıda, Antep’te, direnişlerle adını sıklıkla duyduğumuz tekstil işçilerini, emekçilerin yaşam koşullarını ve direnişlerin altında yatan sebepleri ele alacağız.

Antep’in kent profili: 2 milyonluk nüfusun yüzde 70’ini emekçiler oluşturuyor 

Antep’te son haftalarda iyice yükselen işçi direnişlerini anlamak için kentin profilini hatırlamakta fayda var. Antep’in günümüzdeki nüfusu 2 milyona yaklaşmış durumda. Nüfusun yüzde 70’ini işçiler oluşturuyor.

Kentin sınırları içinde 5 adet organize sanayi bölgesi bulunuyor. Bu yönüyle ülkenin en büyük organize sanayi bölgesi Antep’te bulunuyor.

Bu sanayi bölgelerinde 200 binden fazla işçi çalışıyor. Bu sayının yaklaşık 120 bine yakınını tekstil işçileri oluşturuyor. Organize sanayi bölgeleri dışındaki irili ufaklı başka sanayii bölgeleri de dahil edildiğinde, kayıt dışı çalışanlarla birlikte, 500 bine yakın işçiyi kapsıyor.

Kayıt dışı çalışmaya birkaç ekleme yapmamız gerekir. Kayıt dışı çalışma, patronların daha fazla sömürü ve kârlılık için kuralsız koşulları, esnek çalışma saatlerini her gün daha da fazla dayatmasıyla yakından ilişkili. Pandemi ile birlikte kentte kaçak çalışmanın arttığını gözlemliyoruz. Organize sanayi bölgelerinde kayıtlı çalışan işçilerin 200 bin civarında olduğunu düşünürsek, işçi havzalarının yüzde 20’sinin kayıt dışı çalıştığını görebiliyoruz. Bu sorunun en yoğun yaşandığı sektörün tekstil sektörü olduğunu eklemek gerekiyor.

Tekstilde yaşam kavgası: Kayıtlı-kayıt dışı, sömürünün her hali

Tekstil iş kolunda Antep’te 150 binin üzerinde işçinin istihdam edildiğini söylemiştik. Bu sayının da yüzde 30’unu merdiven altı konfeksiyon-hazır giyimde çalışan, yoğunlukla, kadın işçiler oluşturuyor. Bu durumun ülkenin diğer bölgelerindeki tekstil havzalarına göre özgün yanları var.

Antep tekstili halı-kilim dokumacılığı ağırlıklı olduğundan kalifiye işçi istihdamı ile şekilleniyor.

Organize sanayi bölgesinde kurulu olan tekstil fabrikalarının büyük çoğunluğunda kalifiye işçi ihtiyacı erkek işçi istihdamı içeriyor. Hazır giyim-konfeksiyon gibi tekstil sektörününün daha esnek ve yoğun çalışılan alanları ise sanayi bölgelerinin dışında yer alıyor. Bölge dışındaki atölyelerdeki istihdam yukarıda da belirttiğimiz gibi 30 binin üstünde, yoğunluğu kadın işçileri kapsıyor. Kaçak çalışma oranlarının büyük kısmını bu yanıyla kadınlar oluşturuyor.

Yaşam değil kölelik: 'Haftada 7 gün çalışmayı kabul etmeyenler işten atılıyor’

12 saate varan çalışma süreleri, yapılan işin niteliğine rağmen yeni yıldaki asgari ücret zamlarıyla birlikte patronların sanayi bölgelerinde dayattığı ücret politikaları biriken ve irili ufaklı ortaya çıkan tepkilerin zeminini oluşturdu Antep’te.

Fabrikaların birçoğunda ücretler asgari ücretin üzerinde. Çünkü, bölge illerine nazaran kentteki işçiler grev, iş bırakma ve hak arama mücadelelerine yabancı değil. Uzunca yıllara dayanan ciddi mücadelelerin kazanımlarını da bu yanıyla not etmek gerekiyor.

Patronların yeni yıldaki asgari ücret zammından sonra Antep’te de yapmaya çalıştığı şey, kalifiye işçiliğin sonucu ortaya çıkan ücret skalasını asgari ücret zammıyla aşağı çekme fırsatı olarak değerlendirmeye kalkması oldu. İşte son haftalarda artan direnişlerin en önemli sebeplerinden biri de bu.

Fabrikadan fabrikaya sıçrayan direnişlerle ilgili görüştüğümüz Birleşik Tekstil, Dokuma ve Deri İşçileri Sendikası (BİRTEK-SEN) Genel Başkanı Mehmet Türkmen ise şunları aktarıyor:

"Antep’te çalışma koşulları oldukça ağır. Başpınar Organize Sanayi Bölgesi açıklayıcı bir örnek olacaktır. Başpınar Organize Sanayi Bölgesinde 1500'e yakın fabrika var ve işçilere pazar günü dahil haftanın 7 günü çalışma dayatılıyor, kabul etmeyenler ise işten atılıyor, atılmakla tehdit ediliyor. Hafta tatili diye bir şey yok. Bu durum birçok tepkinin hızlıca açığa çıkmasına sebep oldu.

BİRTEK-SEN Genel Başkanı Mehmet Türkmen

Ancak işçilerin ücretleri bölgeye nazaran daha yüksek. Tabi bu da belli mücadelelerin sonucu olarak işçilerin kazanımı olarak not edilmeli. Enflasyon ve hayat pahalılığı karşısında asgari ücret zammı, açıklanır açıklanmaz zaten eridi. İşçilere de asgari ücret zammının altında zamlar dayatılınca Başpınar bölgesine yoğun bir iş bırakma dalgası başladı. İşçiler zam oranlarını kabul etmediler ve iyi örgütlenme örnekleri göstererek zam oranlarını bazı fabrikalarda istedikleri oranlarda kabul ettirmeyi başardılar. Yeterli olmasa da tekstil işçileri açısından her anlamıyla önemli bir eşik oldu.’’ 

’İşçilere gelen en düşük elektrik faturası 500 lira. Böyle bir yaşama direnmekten başka yol var mı?'

Öfkenin hızlıca büyümesinde elbette ülkenin içinde bulunduğu krizler de çok önemli paya sahip. Artan faturalar, gıda fiyatları, kiralar... Yoğun baskı altında çalışan işçiler, iktidarın yarattığı krizden ciddi oranda payını alıyor. Bu krizin en belirgin yansımalarına dair Mehmet Türkmen ise şunları aktarıyor:

"Asgari ücrete yapılan zamlardan fazlası elektriğe, gıdaya, kiralara yapıldı. Gerçek enflasyonu hayatın içinde görüyor işçiler. İşçilerin çoğu yoksul kenar mahallelerinde yaşıyor. Sefil bir hayat yaşıyor tekstil işçileri. Sosyal yaşamlarında kullanacakları parası da yok. En düşük gelene 500 lira geldi bu ay elektrik faturası. Markete girdiğinizde ise fiyatlar malum. Böyle bir yaşama direnmekten başka yol var mı?"

Antep’te, direnişteki fabrikaların işçilerinden birine ulaşarak dayatılan bu yaşamı sorduk. İsminin paylaşılmasını, yukarıdaki baskılar sebebiyle de paylaşılmasını istemediğini sözlerine ekleyerek şu cevabı veriyor:

"Haftanın 7 günü çalışıyoruz. İki çocuğumun doğumunda da işten atılırım korkusuyla izin alamadığımdan eşimin yanında olamadım. Bu hâlâ çok zoruma gidiyor. Patronlara işçilerin de insan olduğunu hatırlatmak zorundayız!"

***

Hafta tatili yapmak için mücadele vermek zorunda Antep’te tekstil işçileri. Haftada bir gün izin yapmaları patronlara fazla geliyor. Patronların işçilerden kurallarına boyun eğmesini istedikleri çalışma rejimi şu şekilde:

Haftada 7 gün çalışacaklar, herhangi bir sebeple tatil lafı geçmeyecek. İş güvencesi aramayacaklar, sendikalı olmak gibi bir şeyin konusu bile fabrikalarda konuşulmayacak. Maaşlar ise mevcut maaşlar baz alınarak değil, asgari ücret bandına göre belirlenecek.

İşte patronların dayattığı çalışma yaşamı böyle.

Dayatılan kölelik koşullarına karşı uzunca süredir biriken öfkenin daha da belirgin vücut bulduğu tekstil direnişlerinin nereden ve nasıl başladığını, direnişler sürerken polis-jandarma baskısının nasıl bir taktik izlediğini, kazanımla sonuçlanan direnişlerin detaylarını bu yazı dizisinin ikincisinde ele alacağız.

soL haber, emekçilere köleliği dayatan, halka yalan söyleyen patronlara karşı, işçilerin yaşam kavgasının sesi olmaya devam edecek.

Haber

Gaziantep'te işçiler elektrik zamlarını protesto etti