Aralık ayında ABD’deki sağlık kuruluşlarında Covid-19 aşılamasında görev alan eczacılar, beş doz aşı içerdiği bildirilen Pfizer şişelerinden, fazladan bir aşı dozu elde edebildiklerini sevinçle keşfettiler.

Pfizer, aşıları Aralık ayı ortasında ilk kez göndermeye başladığında, her şişenin beş doz aşı için yeterli sıvı içerdiğini söylemişti. Ancak ülke çapındaki hastanelerde eczacılar, kısa süre içinde şişelerin altıncı ve bazen yedinci doz için yeterli olabildiğini fark ettiler. Keşif heyecanın yanı sıra kafa karışıklığı da yarattı, bazı eczacılar kullanım izni olmadığı için fazladan aşıyı attı. Ancak hemen ardından ABD Gıda ve İlaç İdaresi (FDA) tarafından dozun kullanımı tavsiye edildi. Şişede kalan doz, israf edilen ilaçları ve aşıları azaltmak için tasarlanmış “düşük ölü hacimli şırınga” aracılığıyla çekilebilecek ve bu ekstra dozlar kullanabilecekti. Böylelikle aniden, Pfizer'in Mart ayı sonunda ABD’ye taahhüt ettiği 100 milyon doz aşının 120 milyona kadar yükselebileceği ortaya çıktı. Covid-19 aşılarının kıtlığı ve salgının şiddetlenme ihtimali göz önüne alındığında bu hoş bir sürpriz olmuştu.

Ancak şirketlerin dünyasında tatlı sürprizlere ve parası ödenmeyen sevinçlere izin yoktu.

Pfizer FDA’ya baskı yaparak acil kullanım onayı kılavuzunu değiştirtti

New York Times’ın haberine göre Pfizer yöneticileri şişelerin beş değil altı doz içerdiğinin resmen kabul edilmesi için hemen harekete geçti. Şirket Noel'den önce FDA’ya başvurdu ve her şişenin beş yerine altı doz aşı içerdiğini söylemesi için acil kullanım onayı kılavuzunda resmi bir değişiklik talep etti. FDA’daki yetkililerse bunun yerine, aşıyı şişeden çıkarabilmek için ne tür iğne ve şırıngaların kullanıldığına bağlı olarak "altı doza kadar" ifadesini önerdiler. Buradaki ifade kritikti çünkü Pfizer'in ABD’yle olan sözleşmesi, doz başına ödeme gerektiriyordu. İlk ifade değişikliği FDA’nın önerdiği düzlemde yapılsa da, Pfizer tekrar başvuruda bulundu ve “altı doz” demenin çok önemli olduğunu vurgulayıp, düşük ölü hacimli şırınga kullanılması gerektiğinin belirtilmesi hususunda baskı yaptılar. Kimliklerini açıklamayan kaynaklara göre, Pfizer yöneticileri FDA’nın en deneyimli aşı düzenleyicilerinden Dr. Peter Marks'a saldırdı ve güçlü bir lobi faaliyeti yürüttü. Şirketin keşiften yararlanma çabaları, haftalarca kamufle edildi.

Aralık ayının sonlarında, federal sağlık yetkilileri ülkede yeterli özel şırınga olup olmadığını anlamaya çalıştı ve tedarik durumundan emin olmadıklarını söylediler. Ancak Pfizer, bu dozların mevcut sözleşmesine dahil edilmesi konusunda ısrar etti ve 6 Ocak’ta istediğini aldı. FDA şişelerin altıncı dozu içerdiğini doğrulayacak şekilde, aşı bilgi formundaki ifadeyi değiştirdi. Ardından Dünya Sağlık Örgütü ve FDA’nın Avrupa Birliği’ndeki muadili Avrupa İlaç Ajansı tarafından da güncelleme yapıldı.

Pfizer, gelecekteki teslimattan sürpriz altıncı dozu düşecek

Pfizer’in icra kurulu başkanı Dr. Albert Bourla da dahil olmak üzere şirket yetkilileri, altıncı dozun Pfizer'in sınırlı aşı arzını daha da genişletmesine olanak tanıdığını söylüyor. Tahminlere göre bu değişiklik, 2021 için başlangıçta planlanan 1,3 milyar yerine iki milyar doz üretilmesi anlamına gelecek.

Elbette bedava değil!

Pfizer sözcüsü Amy Rose, şirketin tedarik taahhütlerini şişelerin değil dozların teslimatına dayanan anlaşmalarına uygun olarak yerine getireceğini söyledi.

Şimdi Pfizer, Temmuz ayı sonunda ABD’ye ulaştıracağı 200 milyon dozluk Covid-19 aşısı taahhüdünden, önceki tedarikteki sürpriz altıncı dozu düşmeyi planlıyor. Bu nedenle ABD için beklenenden daha az şişe aşı sağlayacak. Oysa aşılama merkezlerindeki eczacılar, ekstra dozları güvenilir bir şekilde almak için özel bir şırınganın kullanılması nedeniyle epey mücadele ettiklerini, FDA’nın onayının ardından dozu çekebilmek için üstlerinde daha fazla basınç olduğunu söylüyorlar.

Gelinen nokta itibarıyla ABD hükümeti, eczacıların sürpriz keşfi ve ardından yaşadıkları kararsızlık, kafa karışıklığı sırasında boşa harcanan dozlara da ödeme yapmış olacak.

Yeterli şırınga henüz yok

Dahası, altıncı dozu çekebilecek şırınganın yeterli dağıtımı da hala şüpheli. Utah Üniversitesi'nden bir yetkili Dr. Erin Fox, ülkenin dört bir yanındaki eczacıların hala ekstra dozları güvenilir bir şekilde almak için doğru malzemelere sahip olmadığını bildirdi. ABD’de bahsi geçen şırıngaların sağlanması için yetkili kurum, Biyomedikal Araştırma ve Geliştirme Ajansı. Ajansın bir sözcüsü, federal hükümetin yeterince şırınga sağladığını iddia etse de, Dr. Fox hükümetle aşı malzemelerini teslim etmek için sözleşme yapan dağıtım şirketi McKesson'un, hala şişe başına beş doza yetecek miktarda malzeme içeren kitler gönderdiğini bildirdi.

McKesson sözcüsü ise, şirketin bu hafta altıncı dozu hesaplayan kitler göndermeye başladığını söyledi.

Perşembe günü topa giren Beyaz Saray da belirsizliği doğrulayarak, federal hükümetin şırınga sayısının gelecekte yeterli olup olmayacağından emin olmadığını duyurdu.

Öte yandan şirketin ekstra doz hesabı, Avrupa'da da tartışmalara yol açtı. Örneğin Belçika gibi bazı ülkeler, Pfizer'in kendilerine daha az şişe gönderdiğini gördükten sonra aşı randevularını iptal etmek zorunda kaldıklarını söyledi.

Haber

Küba bu yıl 100 milyon doz koronavirüs aşısı üretecek