M.S. 6. yüzyıldan itibaren oynanan satranç, 19.yüzyıl ile birlikte dünya çapında bir popülerliğe ulaşdı ve oyun niteliğinin yanı sıra spor olma niteliğini de kazandı. 1886'dan beri resmi olarak düzenlenen Dünya Satranç Şampiyonluğu ünvanını bugüne kadar sadece 20 farklı isim taşıdı. 20 şampiyonun 9'unun Sovyetler Birliği ekolünden gelen isimler olmasıysa Sovyetler'in satrançtaki dominasyonunun bir göstergesi olarak yorumlanıyor.

20. yüzyılda satranç, özellikle Soğuk Savaş döneminde ABD ve Sovyetler Birliği’nin rekabet ettiği alanlardan birisi olarak öne çıktı. Ancak Sovyetler Birliği bu süreçte ezici bir üstünlük kazandı. Bobby Fischer’in 1972-1975 arasındaki şampiyonluğu haricinde,1948’den 1991 yılına kadar  Sovyetler Birliği erkeklerde beş farklı büyük usta ile şampiyonluk ünvanını elinde tuttu. Kadınlar dünya şampiyonluğu ünvanıysa 1950'den 1991'e kadar Sovyetler Birliği'nin elindeydi.

64 karede sınırsız varyant

64 karelik bir tahtada oynanan ve temel kuralları çok basit olan satrançta her iki oyuncunun ilk 5 hamlesini tamamlamasının ardından, toplamda 68 trilyon 352 milyar 859 milyon 712 bin 417) farklı oyun varyantı mevcut. Kurallarının basitliğine karşın, olasılıkların "sınırsızlığı" satrancın en güçlü yanlarından birisi olarak öne çıkıyor.

20 şampiyonun dokuzu Sovyet ekolünden

İlk resmi Dünya Satranç Şampiyonası'nın 1886'da düzenlenmesinin ardından sadece 20 oyuncu şampiyonluk unvanını elinde tutabildi ve bunlardan dokuzu SSCB/Rusya için oynadı.

Sovyetler Birliği ve Rusya vatandaşı Büyük Ustalar (Grandmaster - GM) Anatoly Karpov ve Garry Kasparov,  Alman Emanuel Lasker ile birlikte 6 şampiyonlukla en fazla şampiyon olan isimler. Sovyetler Birliği ekolü bugüne kadar 26 şampiyonluk kazandı.

Sovyet ekolü

Satrancın tarihsel gelişimi içerisinde en önemli ilerleme hamlesi, sosyalizmin anavatanı SSCB içerisinde gerçekleşti. Satranç, Sovyetler Birliği'nde herkesin her yerde erişebileceği bir spordu.

Şu anda işlerliği devam etmekte olan ve ismi, kurucusu Sovyet büyük ustası Botvinnik ile anılan okul, Botvinnik Satranç Okulu, yeni nesil satranç emekçilerini yetiştirmeye de devam etmektedir.Geçmişte bu okuldan yetişen çok sayıda Sovyet öğrenci, Sovyet satranç ekolünün en önemli dişlileri haline dönüşmüşlerdir. Tiflisli Petrosyan, Leningradlı Spassky, Bakülü Kasparov ya da Rigalı Tal da bu okulun öğrencileridir. 

Entellektüellerin oyunundan emekçilere

SSCB’de gösterilen uzun vadeli satranç eğitimleri, ilkokuldan başlayan satranç dersleriyle uzmanlaşmayı da sağlıyor, üniversitelerde bir bölüm olarak bile okunabiliyordu. Sovyetler Birliği’nde satranç, eğitimden askeriyeye kadar birçok alanda özel bir yere sahip olmuştur.

1917 Ekim Devrimi öncesinde ve ilk yıllarında satrancın Rus toplumunda sadece soyluların ya da entelektüellerin sosyal yaşamında yeri bulunmaktaydı. Sovyetler Birliği’nin kurucusu Lenin başta olmak üzere diğer önde gelen Bolşevikler hevesli birer satranç oyuncuları olmuşlardır.

Sovyetler Birliği, satrancı emekçilerin sosyal aktivitesi haline getirmişti. Reel sosyalizm döneminde, bir Sovyet çocuğunun daha 6 yaşındayken alabileceği kurslardan bir tanesi satrançtı.

Rusya'nın Ukrayna saldırısı

Rusya'nın 24 Şubat'ta Ukrayna'ya saldısını başlatmasının ardından Uluslararası Satranç Federasyonu (FIDE), Rusya ve Belarus'un resmi etkinliklere ev sahipliği yapmasını ve FIDE dereceli etkinliklerin bayraklarını taşıyan sporcuların yarışmasını yasakladı. Birkaç Rus oyuncu, rekabete devam etmek için şimdilik FIDE bayrağı altında turnuvalara katılıyor.

21 Mart'ta, 32 yaşındaki Rus Büyük Usta Sergey Karyakin de Rusya'nın operasyonuna verdiği destek nedeniyle altı ay süreyle turnuvalardan men edilmişti.

Magnus Carlsen: 'Dünya Şampiyonasını umursamama' zamanım geldi

Dünya şampiyonasını 5 kez kazanan 31 yaşındaki Norveçli satranç şampiyonu Magnus Carlsen, 2023 Dünya Satranç Şampiyonası'na katılmayacağını açıkladı.

Magnus Carlsen bugün yaptığı açıklamada, "Kazanacak pek bir şeyim olmadığını hissediyorum. Bu durum artık hoşuma gitmiyor" dedi. 

Carlsen, "Tarihi nedenlerden dolayı bir maçın ilginç olacağından emin olsam da, oynamaya hiç niyetim yok ve maçı oynamayacağım" açıklamasını yaptı.

Carlsen'in şampiyonaya kadar fikrini değiştirip değiştirmeyeceği bilinmiyor. 2023'te de şampiyon olması halinde Carlsen, en çok şampiyon olan Karpov, Kasparov ve Lasker ile şampiyonluk sayılarını eşitleyecek. Carlsen'in gelecek sene 29 yaşındaki Çinli satranççı Ding Liren'e karşı şampiyonluğunu savunması bekleniyordu

Dünya 1 numarası Carlsen, 2013 yılında ilk kez şampiyon olmuştu ve o tarihten beri de dünya şampiyonu ünvanının sahibi. 5 kez dünya şampiyonu Carlsen'in mevcut FIDE ELO skoru 2864 ve bu alandaki 2882 puanlık rekor da kendisine ait.

Birçok otorite, Carlsen'i satranç tarihinin en büyük ismi olarak adlandırıyorlar.

Haber

Satranç ve Queen's Gambit'i ne yapmalı?