2026 Dünya Kupası, FIFA’nın teknoloji vitrini olarak sunuluyor. Sensörlü toplar, yarı otomatik ofsayt kararları, oyuncuların dijital avatarları ve takımlar için geliştirilen yapay zekâ destekli analiz araçları turnuvanın en çok öne çıkarılan yenilikleri arasında.

Ancak futbolun yapay zekâyla “akıllandırılan” bu yeni döneminin arkasında, çoğu zaman görünmeyen bir işçi ordusu bulunuyor.

Maçı izleyen makineler değil, işçiler

Rest of World’ün haberine göre, Brezilya, Kamboçya ve Filipinler’in de aralarında bulunduğu ülkelerde binlerce veri işçisi, Dünya Kupası maçlarında oyuncuların hareketlerini, pasları, şutları, müdahaleleri, kornerleri, kartları ve daha birçok oyun içi aksiyonu tek tek etiketliyor.

Bu veriler takımların taktik analizlerinde, yayıncıların ekran grafiklerinde, video oyunlarında ve özellikle büyüyen spor bahisleri sektöründe kullanılıyor.

Futbolda veri analitiği yeni değil. Büyük kulüpler ve milli takımlar uzun süredir oyuncu izleme, transfer, antrenman, sakatlık önleme ve maç taktiği gibi alanlarda veri şirketleriyle çalışıyor. Yeni olan, bu veri zincirinin artık “yapay zekâ” başlığı altında daha büyük bir ticari pazara dönüşmesi.

Veri zincirinin coğrafyası

Futboldaki veri değer zincirinin açık bir coğrafyası var. Yüksek katma değerli analiz işleri zengin merkezlerde yoğunlaşırken, veri etiketleme emeği Doğu Avrupa, Afrika, Güney Asya ve Güneydoğu Asya’daki kentlere kayıyor.

Bu işçiler maçları yalnızca izlemiyor; sahadaki her hareketi makine tarafından işlenebilir veriye dönüştürüyor. Bir maçta 3 bine kadar aksiyonun kayda geçirilebildiği belirtiliyor. Böylece ham görüntü, takımların ve şirketlerin kullanabileceği yapılandırılmış veri setlerine dönüşüyor.

Futbolcular da veri işçisi oluyor

Filipinler’de bu iş, bazı futbolcular için ek gelir kapısı haline gelmiş durumda. Bir futbolcu, Avrupa liglerindeki maçları izleyerek pasları, şutları, müdahaleleri ve diğer oyuncu hareketlerini etiketlediğini anlattı.

Büyük turnuvalarda, takımların, analistlerin ve medyanın hızlı veri talebi arttığı için iş yükünün de ağırlaştığını söyledi.

Bahis sektörü için anlık veri

Brezilya’da ise tablo daha doğrudan bahis sektörüyle bağlantılı. Rio de Janeiro’da çalışan bir veri işçisi, yerel maçlarda gol, korner, kart ve penaltı gibi olayları anlık olarak kaydettiğini, bu verilerin bahis oranlarının maç sırasında güncellenmesi için kullanıldığının açık olduğunu söyledi.

İşçi, veriyi geç göndermesi halinde ücretinin bir kısmını ya da tamamını kaybetme riski olduğunu belirtti.

Makinenin görmesi için önce işçi etiketliyor

Bu tablo, yapay zekânın “otomatik” ve “insansız” olduğu yönündeki yaygın anlatıyı bir kez daha tartışmaya açıyor. Futbolda kullanılan bilgisayarlı görü ve yapay zekâ sistemleri, sahadaki hareketleri otomatik olarak tanıyabilmek için daha önce insanlar tarafından etiketlenmiş verilere ihtiyaç duyuyor.

Başka bir deyişle, makinenin “gördüğü” futbolu önce işçiler tarif ediyor.

Dünya Kupası ekonomisinin görünmeyen emeği

2026 Dünya Kupası’nın milyarlarca dolarlık bir gelir yaratması beklenirken, turnuvanın teknolojik altyapısı da bu ekonominin önemli bir parçası haline geliyor.

FIFA’nın Football AI Pro adlı aracı, maç verilerini analiz ederek takımlara taktik içgörü, performans değerlendirmesi ve stratejik öneriler sunmayı hedefliyor. Ancak bu sistemlerin işleyebilmesi, sahadaki futbolcular kadar ekran başındaki veri işçilerinin de emeğine dayanıyor.

Futbol endüstrisi, yapay zekâyı oyunun geleceği olarak pazarlarken; bu geleceğin arkasındaki emek çoğunlukla yoksul ülkelerde, görünmez, parçalı ve güvencesiz biçimde örgütleniyor.

Dünya Kupası’nın parlak teknoloji vitrininde, sahadaki yıldızlar kadar görünmeyen bir tribün de var: Maçı izleyen, her hareketi kaydeden ve futbolun veriye dönüştürülmesini sağlayan işçiler.

soL Haber'i WhatsApp ve Telegram kanallarından takip edin, önemli gelişmeleri kaçırmayın.