TMMOB Gıda Mühendisleri Odası, deprem bölgesindeki çalışmalarının ardından bir ön gözlem raporu yayımlayarak depremden zarar gören illerde beslenme, su ve sağlık risklerinin oluştuğuna dikkat çekti.

Raporda sözkonusu risklerin temel sebebinin koordinasyonsuzluk olduğu belirtildi.

Bölgede dağıtılan bazı gıda ürünlerinin son kullanma tarihlerinin geçmiş olduğu tespitinin de yer aldığı rapora ilişkin Gıda Mühendisleri Odası İzmir Şube Başkanı Uğur Toprak’la konuştuk.

Toprak rapora ilişkin basında çıkan haberlerle ilgili olarak son kullanma tarihi geçmiş ürünleri hangi kurumun dağıttığına ilişkin bir tespitte bulunmadıklarını, raporda yer verilen görseldeki ürünün bölgeye kim tarafından ulaştırıldığına ilişkin bir bilgileri olmadığını dile getirdi.

Bölgeye gönderilecek gıda ürünlerine ilişkin dikkat edilmesi gerekenleri anlatan Toprak, gıda mühendislerinin bu süreçte görevlendirilmesinin önemini vurguladı. Toprak bunun için TMMOB ve odaların yaptığı gönüllü olma çağrısına karşılık ilgili kurum ve kuruluşlardan tam anlamıyla bir yanıt alamadıklarını da söyledi.

Toprak sorularımıza şöyle yanıt verdi:

Siz deprem bölgesine Gıda Mühendisleri Odası olarak gittiğiniz değil mi?

Bizim Genel Merkeze bağlı Afet Çalışma Grubu’muz var. TMMOB Gıda Mühendisleri Odası Afet Çalışma Grubu olarak bölgeye gittik.

Bölgede Kızılay’ın son kullanma tarihi geçmiş ürünlerine ilişkin fotoğraflar yer aldı basında. Bu konuda sizin gözlemleriniz neler? Nasıl bir tehlikeye işaret ediyor bu durum?

Şöyle bir düzeltme yapalım. Raporda kesinlikle biz bir kurum ya da kuruluş ismi geçirmedik. Raporda şu yazıyor: Son kullanma ya da tavsiye edilen tüketim tarihi geçmiş ürünlerin dağıtıldığı gözlemlendi, deniliyor. Raporu incelediyseniz 3 bölümden oluşuyor giriş ve sonuç bölümlerini saymazsak. Birincisi yapılan yardımlar, ikincisi orada yapılan yemek üretimi, üçüncüsü de su ve bitkisel, hayvansal üretimle alakalı.

Biz gönderilecek ürünlerin taşıması gereken kriterleri oda olarak yayınladık. Bazı yerlerde bunların uygulanıp, son kullanma tarihi, tavsiye edilen tüketim tarihi, konserve ürünse bombaj yapıp yapmadığı veya paketli ürünse ambalajının zarar görüp görmediğine çok dikkat edilerek gönderildi. Orada karşılayan arkadaşların, dağıtımı yapacak olan arkadaşların sahada bunlara bakma, kontrol etme gibi şansı çok yok. O yüzden de bu kontroller tam anlamıyla yapılmadıysa göndermeden önce bunlara mutlaka dikkat edelim diye uyarılarımızı da yaptık. Ama raporda bu ürünlere ilişkin bir kurum, kuruluş yazmıyor. Bunun kim tarafından dağıtıldığı da. Belki biri aldı götürdü, evinde vardı, fazlaydı, başka bir şeydi… Onu biz bilmiyoruz. Biz şu kurum orada son kullanım tarihi geçmiş ürün dağıtıyor diye bir şey söylemedik. Sadece fotoğraf bu fotoğraftı, o yüzden onunla ilgili bir çağrışım yaptırmış olabilir. 

Peki o fotoğrafı siz mi çekmiştiniz?

Bölgeden çekilen fotoğraflar vardı. Yani çok farklı arkadaşlarımız gitti, farklı arkadaşlarımız gördü. Rapordaki büyük bir çoğunluğu da zaten bizim çektiğimiz fotoğraflar. 

'Gönüllü olarak destek olabiliriz diye çağrı yaptık, yanıt alamadık'

Bölgede gıda güvenliği bakımından şu anda en önemli risk nedir? Şebeke suyuna dair uyarılar var…

Raporda da dile getirmiştik. Önemli olan orada hızlı bir şekilde su analizlerinin mutlaka yapılıp suyun sağlıklı olarak iletilmesi lazım. İlgili bakanlıklar da belediyeler de “verilen şebeke suyu temizdir” demedikçe bunun tüketilmemesi gerektiğini söylüyoruz. Bununla ilgili bakanlıkların hızlı bir şekilde aksiyon aldığı da oldu ama bazı bölgelerde ne yazık ki şebeke suyunun verilemediği yerlerimiz de var. O yüzden orada su tüketiminin mutlaka ilgili bakanlık ve belediyelerin kullanılabilir iznini almadan o şebeke suyunun kullanımı risk teşkil edebilir. 

Burada önemli olan şey gıda üretimlerinde özellikle bir gıda mühendisine ihtiyaç duyulmasıdır. Bununla ilgili odamız da TMMOB da, diğer odalar da çağrı yapmışlardı gönüllü olarak destek olabiliriz diye. Tabi buna da ilgili kurum ve kuruluşlardan da ne yazık ki tam anlamıyla bir cevap alamadık. 

'Jeneratör büyük bir ihtiyaç'

Bölgede gıda üretimi ve dağıtımı konusundaki izlenimleriniz nelerdir? Dikkat edilmesi gerekenler konusunda bilgi verebilir misiniz?

Çok farklı iyi örnekler de vardı, ne yazık ki kötü örnekler de vardı. Mobil araç tırlarını gördük. Bunlar gayet hijyenik bir şekilde tırın içerisinde, tam bir gıda firmasına uygun bir şekilde döşenmiş. Dolayısıyla orada düzgün bir şekilde ürünlerin üretip dağıtıldığını da gördük. Ama ne yazık ki yol kenarlarında, toz toprak içerisinde çorbanın yapılıp dağıtıldığını da gözlemledik.
Burada yemeklerin mutlaka mümkün olduğunca hijyenik şekilde üretilmesi gerekiyor. 

Tabii ki bazı yerlerde soğuk hava dolaplarını gözlemledik. Oralarda et, tavuk ürünleri de verilebiliyor. Ama bazı yerlerde bu dolapları göremedik. Bazı yerlerde jeneratör vardı, büyük bir ihtiyaç…

Kullanılan suya dikkat etmek lazım.

Yemek dağıtım noktalarında ne yazık ki oturup yenebilecek düzeyde bir yer göremedik, herkes genellikle ayakta yiyordu. Orada oluşacak olan yemek atıklarının hızlı şekilde toplanıp bertaraf edilmesi gerekiyor. Ona çok dikkat etmek gerekiyor.
Ve gıda yardımı ürünlerini dağıtacak olan arkadaşların mutlaka üzerindeki son tüketim tarihi, tavsiye edilen tüketim tarihi, ambalajın zarar görüp görmediği, konserve ise bombaj olup olmadığı gibi kriterleri mutlaka bir gözden geçirmesi lazım.

'Deprem bölgesindeki yurttaşlar enfeksiyona daha açık'

Ve gıda ürünlerinin hiçbirinin yerle temas etmemesi gerekiyor. Çünkü malum hava soğuk, bir palet veya benzeri bir şeyin üzerine alınması gerekir, o da bölgede büyük eksiklik. Ürünler yerle temas ettiği halde hem toz toprak hem de olası nemlenmeden dolayı küf oluşumu ve dolayısıyla da bir gıda zehirlenmesi ile karşı karşıya kalınabilir. Gıda zehirlenmesi ölümcül de olabilir, ölümcül olmasa bile ishal ve kusmayla başlar. Oradaki tuvalet ve su ihtiyacını da göz önünde bulundurursak ciddi bir halk sağlığı durumu yaratabilir. Buna dikkat etmek lazım. Çünkü oradaki yurttaşlar depremden çıktı, sinir sistemleri, bağışıklık sistemleri zayıfladı, uyku düzenleri yok. Dolayısıyla normal sağlıklı bireylerden daha çok enfeksiyona açık haldeler. O yüzden onların beslenmelerine çok daha dikkat etmek gerekiyor.

Bölgede halen ekipleriniz var mı? Yoksa görevlendirme için yetkililerden yanıt mı bekliyorsunuz?

Bölgede olan arkadaşlarımız var, gönüllü olarak giden arkadaşlarımız var. Bazı noktalarda görüştüğümüz kurum ve kuruluşlar var. Bunu özel olarak yapan ama bir gıda mühendisi desteğine gönüllü olarak ihtiyaç duyduğunu söyleyenler var. Bu şekilde sahada olan arkadaşlarımız var. Tabii yemek dağıtımı çok büyük bir alanda olduğu için şu anda yeterli bir sayı değil. 

Haber

Prof. Dr. Zuhal Okuyan: Acil önlem alınmazsa bulaşıcı hastalıklar Türkiye’ye yayılabilir