ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran'a uyguladığı baskıyı denizden kara sınırlarına ve Hazar Denizi'ne taşıyor. 

CENTCOM, X hesabından yaptığı açıklamada, Komutan Oramiral Brad Cooper'ın talimatıyla "Demir Kapı Görev Gücü" adlı yeni bir birim kurulduğunu duyurdu.

Florida'nın Tampa kentindeki MacDill Hava Üssü'nde, CENTCOM karargahının içinde görev yapacak birim yaklaşık 20 asker ve sivil personelden oluşuyor. CENTCOM'un aktardığına göre bu ekip silah sistemlerinin, yaptırım kapsamındaki malzemelerin ve ABD'nin "yasa dışı" saydığı gelirlerin İran'ın kara sınırları ile Hazar Denizi üzerinden hareketini engellemeye çalışacak.

İran başka yollara yöneldi

28 Şubat'ta başlayan saldırıların ardından ABD, İran limanlarına yönelik bir deniz ablukası uyguladı. New York Times'ın aktardığına göre İran bu durumda kara, demiryolu ve Hazar rotalarına yöneldi. Rusya'dan Hazar Denizi üzerinden gemi sevkiyatları yapılıyor, Pakistan ve Türkiye sınırından kamyonlarla yük giriyor, İran ayrıca petrolünü demiryoluyla Çin'e satmanın yollarını arıyor. 

Rakamlar bu yönde bir kayma olduğunu gösteriyor ama ölçeği sınırlı. Maritime Executive'e göre savaştan önce Bandar Abbas gibi güney limanları İran dış ticaretinin yaklaşık yüzde 80'ini, Hazar kıyısındaki limanlar ise yaklaşık yüzde 10'unu karşılıyordu. Gilan Valisi'nin açıklamasına göre Mart ile Ağustos arasında Hazar limanlarındaki yük hacmi yüzde 50 arttı. 

Hazar'ın özel statüsü ABD'nin işini zorlaştırıyor

Hazar, İran'ı Rusya ve Orta Asya'ya bağlayan ulaştırma ağlarının yanı sıra Uluslararası Kuzey-Güney Ulaştırma Koridoru'na (INSTC) da bağlayan önemli bir deniz.

Ancak Hazar, ABD'nin deniz ablukası uyguladığı sulara benzemiyor. Açık denizlerle bağlantısı olmayan Hazar'a Rusya, Azerbaycan, Kazakistan ve Türkmenistan'ın da kıyıları var. 

Bu ülkelerin 12 Ağustos 2018'de Kazakistan'ın Aktau kentinde imzaladığı Hazar Denizi'nin Hukuki Statüsüne İlişkin Sözleşme'nin 3. maddesi, kıyıdaş olmayan devletlerin silahlı kuvvetlerinin Hazar'da bulunmamasını ilke olarak koyuyor. 

Karadeniz'i Montrö Sözleşmesi nasıl özel bir rejime bağlıyorsa, Hazar da kıyıdaşlar arasında özel bir hukuki rejime sahip kapalı bir su havzası. soL'un daha önce yayımladığı haberde de Aktau Sözleşmesi'nin bu yönüyle Montrö'den daha net olduğu anlatılmıştı.

Bu nedenle kıyıdaş ülkelerin fiilen desteği olmadan ABD'nin Hazar'da, Rusya ile İran arasında mekik dokuyan birkaç bin tonluk yük gemilerini izlemekten fazlasını yapması zor görünüyor. 

soL'un 4 kez sansürlenen X hesabını takip ederek yaygınlaştırabilirsiniz. 

soL Haber'i WhatsApp ve Telegram kanallarından takip edin, önemli gelişmeleri kaçırmayın.