İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitim Yönetmeliği, patronlar açısından önemli esneklikler getirirken işçi sağlığını hiçe sayıyor.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından hazırlanan ve 2 Nisan 2026 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanan yeni düzenlemeyle birlikte, yönetmelikteki yeni kararlar resmi olarak uygulamaya sokuldu.

Daha önce işe başlama eğitimi adı altında verilen, patronun veya tayin ettiği bir kişinin fabrikadaki riskleri anlattığı iki saatlik tanıtım eğitimleri artık iş güvenliği uzmanları tarafından verilebilecek. Bu durum, patronların kendi üzerlerindeki hayati bir sorumluluğu daha uzmanların üzerine yıkması anlamına geliyor. 

Bununla birlikte, işçinin işe başladığında alması gereken temel eğitimlerin süresi de patronların lehine esnetildi. Eski yönetmelikte bu eğitimlerin özel bir süre belirtilmeksizin en kısa sürede verilmesi gerektiği ifade edilirken, yeni düzenleme ile temel eğitimin üç ay içerisinde tamamlanabileceği ibaresi eklendi.

Bu üç aylık süre işçi sınıfı açısından büyük bir tehlike barındırıyor. 

İnşaat, maden veya elektrik gibi çok tehlikeli işkollarına giren bir işçi, sadece iki saatlik genel bir eğitimle aylar boyunca sahada çalıştırılabilecek. Türkiye'deki çalışma hayatının en büyük sorunlarından biri olan sürekli iş değiştirme sirkülasyonu düşünüldüğünde, patronlar kıdem ve ihbar tazminatı ödemeden işten çıkardıkları işçiler için bu üç aylık muafiyet sayesinde eğitim aldırma zorunluluğundan da tamamen kurtulmuş olacaklar.

Eğitim süreleri kısaltılıyor ve denetimsiz uzaktan eğitime geçiliyor

Değişiklikler yalnızca eğitimlerin ertelenmesiyle sınırlı kalmıyor, aynı zamanda niteliğini de düşürüyor. 

Daha önce az tehlikeli işyerlerinde sekiz, tehlikeli işyerlerinde on iki ve çok tehlikeli işyerlerinde on altı saat olan tekrar eğitimleri, yeni yönetmelikle tehlike sınıfına bakılmaksızın sekiz saate indirilmiş durumda. İşçilerin iş güvenliği eğitimlerini güncelleme süreleri böylece resmi olarak tırpanlandı. Ayrıca uzaktan eğitim uygulaması da istismara son derece açık bir biçimde genişletildi. 

Eski düzenlemede yalnızca ondan az çalışanı olan az tehlikeli sınıflarda veya çok tehlikeli sınıfların tekrar eğitimlerinde uygulanabilen online eğitimler, artık dördüncü başlık hariç temel eğitimlerin tamamında geçerli kılındı. Uzaktan eğitimin kontrolünün ve belgelendirmesinin zorluğu, sahada patronların işine yarayacak yeni bir denetimsizlik alanı yaratıyor.

İşçi sahayla eğitim arasındaki uçurumda yalnız bırakılıyor

Yeni yönetmelik değişikliklerini soL için değerlendiren İş Güvenliği Uzmanı Elif Doğan Çiftçi, Türkiye'de bu eğitimlerin hiçbir zaman amacına uygun uygulanmadığını vurguladı. Çiftçi "İş sağlığı ve güvenliği eğitimleri Türkiye’de maalesef hiçbir zaman doğru olarak uygulanmıyor. Patronlar eğitim sürelerini kayıp süre olarak gördükleri için genel olarak zaten eğitimler bir iki saat içerisinde tamamlanıyor. Dolayısıyla eğitim almadan, iş sağlığı ve güvenliği bilinci oluşturulmadan işe başlanıyor" dedi.

Çok iyi bir eğitimin dahi tek başına kurtarıcı olmadığını belirten Çiftçi, "Eğitimde sunulan konular, riskler, önlemler hiçbir sahada yok. İşçi eğitimi zaman kaybı olarak görüyor haklı olarak çünkü çalıştığı saha ile aldığı eğitim arasında uçurum var. Dolayısıyla bu, işçinin güvensizliğine neden oluyor. Diğer bütün faktörleri de birleştirdiğimizde işçiler kendilerini değersiz görüyor. Bu da onların birçok kaza riskini göze almalarına, hak mücadelesi verememelerine neden oluyor" diyerek tablonun ciddiyetini özetledi.