Çin devlet medyası Xinhua'nın haberine göre Gelişmiş Deneysel Süperiletken Tokamak'ın (Experimental Advanced Superconducting Tokamak, EAST) "yapay güneş"i sürekli yüksek sıcaklıklarda yeni bir rekor kırdığı için temiz füzyon enerjisi arayışında yeni bir atılım yaptı.

Habere göre bir nükleer füzyon reaktörü araştırma tesisi olan EAST, 70 milyon santigrat derecede bin 56 saniye (17 dakika, 36 saniye) boyunca çalıştı. Bu Güneş'in sıcaklığı olan 15 santigrat derecenin 5 katına yakın.

Söz konusu deney EAST'in 2021 Mayıs ayında 120 milyon santigrat derecelik bir sıcaklıkta 101 saniye boyunca çalışarak başka bir dönüm noktasına ulaşmasını takip etti. Xinhua'nın bildirdiğine göre, Mayıs ayındaki deney sırasında 20 saniye daha, tesis 160 milyon santigrat derecelik bir tepe sıcaklığına ulaştı, bu da Güneş'ten 10 kat daha sıcak.

Çin Bilimler Akademisi Plazma Fiziği Enstitüsü'nde araştırmacı olan Gong Şianzu, “Bunlar farklı aşamaların hedefleri… Son operasyon, bir füzyon reaktörünün çalıştırılmasına yönelik sağlam bir bilimsel ve deneysel temel oluşturuyor” dedi. Gong, doğu eyaleti Anhui'deki akademinin Hefei Fiziksel Bilimler Enstitüsü'nde bulunan EAST'taki deneyden sorumlu bilim insanı.

Güneşin gücü insanlığın avucunun içinde

Tesis, yakıt olarak hidrojen ve döteryum gazları kullanan gerçek Güneş'e güç veren nükleer füzyon reaksiyonunu taklit ettiği için “yapay güneş” olarak adlandırılıyor. Füzyon enerjisi, karbon nötr bir enerji geleceği için “nihai enerji” olarak kabul edilir, çünkü hidrojen ve döteryum gazları dünyada bol miktarda bulunur. Bu yolla temiz ve minimum atık ürünlere sahip bir enerji elde edilebiliyor.

EAST, Çin'de faaliyet gösteren üç büyük 'tokamak'tan biri. Geçen Aralık ayında devreye alınan HL-2M tokamak füzyon reaktörü, Çin'in güneybatısındaki Çengdu'da bulunuyor ve üçüncüsü ise merkezi Vuhan şehrinde bulunuyor. Aralık ayı başlarında başlayan deney Haziran ayına kadar sürecek.

Bu arada, CCTV'nin Cuma günkü haberine göre, EAST, temiz enerji üretmek için endüstriyel boyutta reaktörler kurmak için çok önemli olan plazma fiziği araştırmaları hakkında bilgi sağlayacak.

Bununla birlikte, dünyadaki onlarca yıllık bilimsel çalışmalara rağmen, çalışan füzyon reaktörleri hâlâ erişilebilmiş bir başarı değil.

EAST'teki biliminsanlarının açıklamasına göre iki ana zorluk, sıcaklığı 100 milyon santigrat derecenin üzerinde tutmak ve uzun süre sabit bir seviyede çalışmak.

Benzer çalışmalar şu anda ABD, Rusya, Fransa ve Güney Kore gibi ülkelerde de devam ediyor. Çin, diğer 35 ülkenin yanı sıra Fransa'nın Marsilya kentindeki Uluslararası Termonükleer Deneysel Reaktör (ITER) mega projesine katılıyor. ITER, tamamlandığında potansiyel olarak dünyanın en büyük reaktörü olacak.

Haber

AB’de ‘nükleer enerji’ çatlağı