Ana içeriğe atla

Home

soL Haber'de reklam yok, sadece haber var. Bunu birlikte sürdürüyoruz. Abone olarak desteğinizi gösterin.

Yükleniyor...

Bütçe Günlüğü-4 | 9 Aralık: Döviz kuru, özelleştirmeler, enflasyon, Çin modeli

Meclis Genel Kurulunun 9 Aralık programında, iki bakanlık ile 10 Kamu İdaresinin bütçe ve kesin hesapları vardı.

Kadir Sev

Yayın Tarihi: 10.12.2021 , 13:06 Güncelleme Tarihi: 22.01.2025 , 10:54

Meclis Genel Kurulunun 9 Aralık programında, iki bakanlık ile 10 Kamu İdaresinin bütçe ve kesin hesapları vardı. Gündemde, Özelleştirme İdaresi; Kamu İhale Kurumu; BDDK; Rekabet Kurumu; SPK gibi rant dağıtımında önemli işlevler gören idareler olmasına karşın, bir gün öncesine göre sakin geçti. Sabah 11.02’de başlayan görüşmeler saat 21,05’te bitti.

Bütçe ve kesin hesap yasası görüşmeleri, Meclis’in bütçe hakkını kullanmasında çok işe yaramasa da ülkenin sosyal ve ekonomik sorunlarının konuşulduğu- tartışıldığı platform özelliği taşır. Meclis’te grubu olan partilerin ülke sorunlarına yaklaşımlarını, yorumlarını, değerlendirmelerini, önerilerini, toplu biçimde görebiliriz. Bu yüzden de öğreticidir.

Meclis Genel Kurulu’nda dün, faiz yönetiminin yol açtığı depremler; TL’nin değer yitirmesi; dövizle borçlanmalar; istihdam; Çin modeliyle kalkınma; gibi konular tartışıldı.

Onlardan birer demet yapalım.

Bankalar Merkez’den %15 ile borç aldı, Hazineye %22,70’ten borç verdi:

Bu garipliği birkaç gündür basında okuyorduk. Ancak Mecliste dile getirilmiş olması önemli.

Garo Paylan, sistemin çalışmasını özetle şöyle açıkladı: Merkez Bankası, %15 faizle borç verdi. Hemen ardından Hazine ihale açtı ve bu paraları %22,70 faizle topladı.

Türkiye’nin borcu 2,2 trilyon lira arttı:

Garo Paylan’dan özetleyerek aktarıyorum. “Dolar 8,30 iken Tayyip Erdoğan faizi düşürün dedi; dolar 13,70 kuruş oldu. Türkiye’nin 450 milyar dolar dış borcu var. 5,50 TL ile çarptığımızda, ülkenin iki ay içinde TL cinsinden borcunun 2,2 trilyon lira arttığını görüyoruz.”

Erhan Usta, içeride de dövizle borçlanıldığı için hazinenin borcunun da 39 günde 606 milyar lira arttığını belirtti.

Döviz kuru neden iki kat arttı?

MHP temsilcisi konuşmasına dövizdeki yükselmeyi sorun etmeyin diye başladı ve özetle şöyle sürdürdü; “…nedeninin siyasi olduğunu biliyoruz. Ülkemiz önceki yıllarda da benzer sıkıntılar yaşadı. Nisan 1994’te 4 kat; Şubat 2001’de iki kat artmıştı. İflas edenler de oldu, para kazananlar da. Ancak hayat devam etti, ediyor da” Konuşmasının bir yerine; “Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi Türkiye’nin aradığı ve ihtiyaç duyduğu tarihi bir yönetim reformu olarak devrededir” diye bir cümle sıkıştırmayı ihmal etmedi.

Dövizler yastık altına mı gidiyor?

Geçtiğimiz hafta içinde döviz tevdiat hesaplarından 3 milyar dolar çekilmiş. Döviz tevdiat hesapları 3 Aralık’la başlayan haftada da 1,1 milyar lira azalmış. Türk lirası mevduatlarında değişiklik olmadığına göre son iki haftada 4,1 milyar dolar buhar olmuş ya da yastık altına girmiş.

Bütçemiz Yunanistan’dan küçük:

Bülent Kuşoğlu şunları söyledi: “TL rakamlarına bakmayın 100 küsur milyar dolarlık bir bütçemiz var... 15 milyonluk Yunanistan'ın da bizim kadar bütçesi var.”

Özelleştirme denilen soygun:

Neslihan Hancıoğlu, özelleştirme soygununa şöyle bir örnek verdi, özetleyerek aktarıyorum. Doğu Anadolu Bölgesindeki elektrik dağıtım sistemi 2013 yılında Çalık-Kiler ortaklığına, o tarihteki kura göre 1,2 milyar liraya karşılık gelen 128,5 milyon dolara satıldı. Kamuyu Aydınlatma Platformuna yapılan bildirime göre ortaklar, kişisel haklarının 1/5’ini bu yılın Kasım ayında 1,4 milyar liraya satmış. Aradan geçen 5 yıl içinde nasıl olduysa şirketin değeri 128 milyon dolardan 630 milyon dolar artarak 760 milyon dolara fırlamış. Diyelim ki; Şirket, altyapısını yenilemek için her yıl 20-30 milyon dolar harcadı. Bunu gerekçe gösterip 630 milyon dolarlık değer artışının açıklanması gerçeklere uygun düşmez.

AKP grubu adına konuşan Zehra Taşkesenlioğlu, özelleştirmelerle elde edilen gelirlerin tartışılmasını sığ bulduğunu söyledi ve şunları ekledi; “özelleştirmelerde orta ve uzun vadede ekonomide verimlilik, istihdamın geliştirilmesi, rekabete dayalı piyasa ekonomisinin oluşturulması, yastıkaltı tasarrufların ekonomiye kazandırılması, sermaye piyasalarının geliştirilmesi, girişimcilik ekosisteminin oluşturulması ve tüketici memnuiyetinin etkilenmesi noktasında da bakıyor olmak gerekir.”

Açıkça soyguna güzelleme yapıyorlar.

Doğu’ya yatırım yapılmıyor mu?

Özelleştirmeye hazırlanan kamu şirketlerine yüzlerce milyon lira yatırım harcaması yapıldığını biliyoruz. Ulaştırma ve özellikle de demiryolu ulaştırması başı çekiyor.

Necdet İpekyüz, 2023’e kadar demiryolu yatırımlarının Sivas’tan öteye geçmediğini söyledi. Eğer doğruysa nedeni açıklanmalı.

Enflasyon oranı:

TÜİK’e göre yıllık enflasyon oranını %21,3. Devlet bile bu orana inanmıyor olsa gerek: yeniden değerlendirme oranını %36,2 olarak belirledi.

Bütçe performansı

AKP milletvekilleri bütçe performansının iyi olduğunu düşünüyor. Ekrem Çelebi, Bütçe açığını yüzde 4,3 öngörmüştük; yıl içinde 3,5 olarak revize edildi; yıl sonunda 2’nin altında gerçekleşmesini bekliyoruz diye bir cümle kurdu. Üstelik bu performans, sosyal amaçlarla 150 milyar lira tutarında vergi kaleminden vazgeçmelerine rağmen gerçekleştirilmiş.

Konuşmacı borçlanma gereksinmesinin de azaldığını söyledi: 619 milyar lira öngörülmüş, 464 milyar lira gerçekleşecekmiş … Hayal aleminde geziyor. Ülkenin dış borcu TL cinsinden 2-3 ay içinde 2,2 trilyon lira arttığı hesapları yapılıyorken böyle sözler edebiliyor.

Dahası var; “Türkiye OECD ülkeleri arasında istihdamını en hızlı artıran ülkelerden biri olmuştur” diyebildi.

Çin modeli tartışmaları

Son günlerde Çin modeliyle kalkınma söylemlerinin yaygınlıkla dile getirildiği görülüyor. Bütçe görüşmelerine de yansıdı.

Uzun alıntıların sevilmediğini biliyorum. Ancak AKP ve İYİP’in Çin’e bakışını, beklentilerini sergileyen iki alıntı yapmak zorundayım.

Ticaret Bakanı, “istikametimizden emin bir şekilde ihracatımızı ivmelendirmek üzere” özel sektörümüzle omuz omuza hareket ediyoruz” cümlesinin hemen ardından şöyle karşılaştırmalar yaptı: “2021 Ocak-Temmuz döneminde AB’nin Çin’den ithalatının azaldığı 1.087 üründe Türkiye’nin AB’ye ihracatı %45 artışla 11,9 milyar dolara ulaştı. Yine aynı dönemde ABD’nin Çin’den ithalatı azalan 1.146 üründe Türkiye’nin ABD’ye ihracatı 2 kattan fazla artış göstererek 3 milyar dolara ulaşmıştır. Her ne kadar küresel ticarette son dönemlerde bölgeselleşme olgusu ağırlık kazanıyor olsa da sürdürülebilir ihracat artışı için uzak pazarlarda da varlığımızı güçlendirmemiz gerekmektedir.”

İYİP ise Çin modeli denildiğinde Mao’yu ve komünizmi hatırlıyor. İYİP sözcüsü şunları söyledi: “Çin de böyle büyüdü diyenlere sormak istiyorum: Ne yapacaksınız peki? Komünist, Maocu Çin gibi tüketimi mi baskılayacaksınız? …büyüme makyajı altında paramızın değeri düşecek, işgücü ucuzlayacak, böylece dış yatırımcı ülkemize gelecek, ihracat artacakmış… Türk milletini uyduruk bir ekonomik kurtuluş savaşı adı altında yokluğa, yoksulluğa mı (mahkum edeceksiniz) …Bu sözlerin sahipleri o kadar büyük çaresizlik içindeler ki kurtuluş reçetesi olarak büyük Türk milletine köleliği öneriyor…”

Başta da yazdığım gibi, Meclis Genel Kurulunda görüşmeler çok öğretici.

soL YZ Beta, soL’un geliştirdiği ve soL arşiviyle çalışan bir yapay zeka robotudur. Kullanımı, soL abonelerine açıktır.