Ana içeriğe atla

Home

soL Haber'de reklam yok, sadece haber var. Bunu birlikte sürdürüyoruz. Abone olarak desteğinizi gösterin.

Yükleniyor...

Bütçe Günlüğü-10 | 15 Aralık: Bütçe daha kabul edilmeden anlamsızlaştı

Bütçe ödenekleri yılın daha ilk aylarında bitecek. Tek çözüm; Ek Bütçe yasası çıkarılması. Bütçe yasası çıkmadan ek bütçe yapılması zorunluluğuyla ilk kez karşılaşılıyor.

Kadir Sev

Yayın Tarihi: 16.12.2021 , 13:55 Güncelleme Tarihi: 22.01.2025 , 10:54

Dün Meclis Genel Kurulunun gündeminde 2022 yılı Bütçe Yasa teklifinin 13 maddesinin görüşülmesi vardı. Bütçe, yürütme ve yürürlük dahil 16 maddeden oluşuyor. Sabah 11.00’de başlayan görüşmeler gece 23,59’e değin sürdü.

Merkezi Yönetim Bütçesi 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Yasasında şöyle tanımlanıyor; “Merkezî yönetim bütçe kanunu, merkezî yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin gelir ve gider tahminlerini gösteren, bunların uygulanmasına ve yürütülmesine yetki ve izin veren kanundur.”

Bütçe yasalarının maddelerinde, gelir- gider tahminleri; varsa bütçe açığının nasıl kapatılacağı; mali yıl içinde gelir ve giderlere yönelik olarak uygulayıcılara tanınan yetkiler gibi düzenlemeler yer alır.

Bütçe yasalarında her yıl aynı sözcüklerle yinelenen, bütçe düzenine ilişkin genel ve teknik kurallardan oluştuğu için maddeler üzerinde konuşulacak pek bir şey yoktur. Milletvekilleri konu seçerken kendilerini özgür hissederler.

Bu yıl çok çarpıcı ve o denli de gözde bir konu var. Aziz Konukman hocanın deyişiyle 2022 yılı bütçesi kadük oldu. Yok hükmünde. Dolar kuru 9,27 lira iken hazırlanmıştı, bugün itibariyle 15 lirayı aştı. Bütçenin görüşüldüğü her gün bu durum dile getirildi.

2022 yılı bütçesiyle idarelere, yaklaşık 1 trilyon 730 milyon lira ödenek verildi; 1 trilyon 500 milyar lira gelir bekleniyor; 230 milyar lira açığın borçlanma yoluyla karşılanması öngörülüyor. Ancak bu sayıların anlamı kalmadı.

Bütçe ödenekleri yılın daha ilk aylarında bitecek; ödenek üstü harcama yapılması yasak. Tek çözüm; Ek Bütçe yasası çıkarılması. Bütçe yasası çıkmadan ek bütçe yapılması zorunluluğuyla ilk kez karşılaşılıyor. 

Hazine ve Maliye Bakanlığında görevden almalar

Maliye Bakanlığı, bütçelerin sahibi olarak algılanırdı. Hazırlanmasında, uygulanmasında, muhasebesinde, önemli işlevleri vardı. Yeni anayasanın kabulüyle görev ve yetkilerini yitirdi. Bütçe ve Kesin Hesap yasalarını, 2018 yılından bu yana Maliye Bakanlığı değil Cumhurbaşkanlığı hazırlıyor. Ancak kamuoyunda Maliyenin bütçenin sahibi olduğu algısı sürüyor. Dahası, bütçe sürecinden bütünüyle dışlanması söz konusu değil. Hazine ve Maliye Bakanları, siyaseten olmasa da teknokrat olarak katkı veriyor.

Bütçe görüşmeleri Plan ve Bütçe Komisyonunda sürerken 2 Aralık tarihinde Hazine ve Maliye Bakanı değiştirildi; bugün de iki bakan yardımcısı görevden alındı yenileri atandı. Bütçe 3 gün sonra kabul edilmiş olacak. Üç gün bile bekleyemediklerine bakılırsa vaziyet iyi değil.

Bütçenin görüşüldüğü; Türk lirasının her gün değer yitirdiği; enflasyonun azdığı; bir gün sonrasının bile görülemediği kaos ortamında maliye bürokrasisinde değişiklikler yapılmasının, ateşe benzin dökme etkisi yaratacağı kesindi ve öyle olacağı anlaşılıyor.

Bu gerçeğin bilinemeyeceğini düşünemeyiz. Olayın vahametini anlatmak için en uygun söz; “zincirlerinden boşalmak” olabilir ancak.

AKP, hızla güç ve itibar yitiriyor. Bugüne değin AKP ile kimlik bulmuş “siyasetçilerin” geçmişin sorumluluğundan kurtulmak isteyeceklerini öngörebiliriz. Bütçenin kabul edilmesi sonrasında kopmalar sürpriz olmaz. Geçmişin sorumluluğundan kurtulmak isteyenler, en doğru zamanlamanın olağan ya da erken seçim öncesinde harekete geçmek olduğunu biliyordur. Şunu da unutmayalım: Sermaye, erken seçimlerden pek hoşlanmaz. Böyle bir ortam, seçimlere kadar sürecek bir “milli mutabakat ittifakı” arayışlarına alan açabilir.

Dün, MHP grubu adına konuşan vekil genel kurula şöyle seslendi; “Türkiye için 2023’te Cumhur İttifakı’na ve cumhurbaşkanı adayımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan’a sonuna kadar sahip çıkacağız ve güçlü şekilde destek olmaya devam edeceğiz.”

Bu sözleri ciddiye alamayız. Biriken öfkenin böyle hamasi sözlerle giderileceği dönemler gerilerde kaldı. İşsizlik, açlık, enflasyon, döviz kuru üzerinde egemen olabilecek, sosyal ve ekonomik yaşamı düzenleyebilme gücüne sahip bir “İktidar” yok karşımızda. Toplum nezdinde de inandırıcılığını yitirdi.

Ülkeyi yöneten kadrolar OHAL ya da ne olduğu pek bilinmeyen ekonomik OHAL gibi yöntemleri belki denemeye çalışacaktır. Ama onun da başarı şansı görünmüyor. Döviz ne tür bir baskı yaparak düşürülebilir ki? İşsizlik, enflasyon nasıl düşer?

Bu yazıda Meclis’teki bütçe görüşmelerinden söz edilmiyor. Ancak bu bir bütçe yazısıdır: Bütçeyi kazıdığımızda altından böyle gerçekler çıkıyor.

soL YZ Beta, soL’un geliştirdiği ve soL arşiviyle çalışan bir yapay zeka robotudur. Kullanımı, soL abonelerine açıktır.