8 Ocak günü Brezilya, başkent Brasília'da Lula da Silva'nın Devlet Başkanlığı görevine gelmesinden 1 hafta sonra Bolsonaro destekçilerinin eylemleriyle sarsıldı. Bolsonarocular hükümete karşı darbe talebiyle Kongre, Devlet Başkanlığı Sarayı ve Anayasa Mahkemesi binalarına saldırı gerçekleştirdi.

Otobüslerle ülkenin farklı yerlerinden gelen yaklaşık 4 bin Bolsonarocu, 3 saatten uzun bir süre boyunca 3 kritik binayı ellerinde tutarken güvenlik güçlerinin müdahale etmekteki "isteksizliği" ve polisin büyük kısmının yağmaya seyirci kalması ise dikkat çekti.

Eylemler bastırılınca Lula ülkede güvenlik yapılanmasını değiştirmek üzere harekete geçileceğini ilan etti. Devlet ve güvenlik bürokrasisi ve kadrolarında var olan Bolsonaro yandaşları ve darbe yanlılarının durumlarının ne olacağı ise merak konusu.

Brezilya'da yaşayan Fotoğrafçı ve Yazar Emrah Kartal, 8 Ocak gününü ve sonrasında çıkan tabloyu soL'a anlattı:

"Brezilya’da 8 Ocak 2023 tarihinde öğleden sonra gerçekleşen olaylarda başkentte parlamento binası, başkanlık sarayı ve anayasa mahkemesi Bolsonarocular tarafından saldırıya uğradı. Aslında Bolsonarocu dediğimiz kitle aşırı sağcı, nazi, darbe yanlısı, Bolsonaro döneminde zenginleşen toprak sermayedarlarının ve ordu içerisinde bir grubun desteklediği büyük bir kitle.

Bolsonarocular seçimlerin ardından birçok büyükşehri ve eyaletleri birbirlerine bağlayan yolları kapatmış ve protestolara başlamışlardı, seçimlerin iptal edilmesi talebiyle. Bu eylemler kitlesel değildi aslında. İlk etapta hatta basına fazla yansımadan sönükleşmeye başlamıştı bu eylemler. Ancak daha sonra eylemler eyalet başkentlerinde askeri kışlalar önünde kamp kurmaya evrildi. Burada kamp kuranlar askeri darbe isteyen nazilerden oluşuyordu. Bu kamplarda darbeci kitle kendisini mobilize ediyordu.

Bu sürede Bolsonaro ülkeyi terk etti, kendi destekçileri arasında eleştiri aldı, bu kamplar ise çözülmeye başlamışken, Lula ise büyük bir törenle Cumhurbaşkanlığı görevine yemin ederek başlamış oldu. Baktığınızda sağcı eylemler sönümlenmiş, Bolsonaro herhangi bir açıklama yapmadan ülkeyi terk ederek takipçilerini yüzüstü bırakmıştı.

Gerçekleşeceği öngörülen bir eylemdi

Tam bu sırada Cumhurbaşkanlığı görev teslimini takiben bir haftada Bolsonarocu kitlenin eylemleri yeni bir aşamaya geçti. Bunu şuradan biliyoruz; Bolsonarocular tamamı dolu 100 otobüs ile başkente doğru hareket etti ve bunun ardından 8 Ocak günü büyük bir eylem gerçekleşti.

Bolsonaro’nun Covid-19 pandemisi dönemindeki tutumu, virüs inkârcılığı, ‘Çin Virüsü’ söyleminde diretmesi, toplu aşılanmayı geciktirmesi, pandemi önlemlerini engellemeye çalışması sonucu 100 binlerce kişi yaşamını yitirmişti. Bu sebepten ötürü Brezilya toplumunda Bolsonaro ‘soykırım’la anılırken, dokunulmazlığının kalkması itibariyle yargılanacağı düşünülüyordu. Bu eylem bu beklentilerin üzerine geldi, bu eylem öngörülen bir eylemdi.

Büyük bir yağma gerçekleşti

Öte yandan sağcı kitlenin WhatsApp, Telegram gruplarında, sosyal medya paylaşımlarında yazdıkları da eylemin koordineli ve önceden planlı şekilde yapıldığını gösteriyor. 100 otobüs içerisinde toplam yaklaşık 4 bin kişilik kitle, 8 Ocak günü başkentteki eylemlere katıldı.

Bu süreç çok hızlı gerçekleşti, polis hiçbir karşılık vermedi ve bu darbe yanlısı kitle hızla üç büyük devlet kurumunun binasına saldırıyı gerçekleştirdi. Büyük bir yağma gerçekleşti, sanat eserleri, tüm sekreterlikler, bakanlık makamları yağmalanmış durumda.

Darbe yanlısı Güvenlik Sekreteri ABD'de

Eylemciler kongre, devlet başkanlığı ve anayasa mahkemesini işgal ederek 3 saat boyunca bir darbe ilan etti. Bunun ardından Hükümet, Eyalet Valisi ve Güvenlik Sekreteri’ni harekete geçmeye çağırıyor, ancak bir yanıt alamıyor. Burada öne çıkan nokta ise Vali’nin atadığı Güvenlik Sekreteri’nin Bolsonaro’nun Milli Güvenlik Bakanı olması, üstelik bu adam şimdi ABD’de. Yani başkentin güvenliğinden sorumlu kişi yurtdışında ve darbeyi destekliyor.

4 saatin ardından polisin bir kısmının harekete geçtiğini görüyoruz. Polisin farklı kolları var, parlamento içerisinde de bir polis kuvveti var. Birçok polisin Bolsonarocuları desteklediği dikkat çekerken, polisin farklı kolları arasında karmaşa da ortaya çıktı. Polislerin eylemcilerle fotoğraf çektirmesi gibi birçok olay yaşandı.

İstedikleri şey Lula hükümetini çalışmaz hale getirmek

Harekete geçen polisler üç binayı da güvenlik altına alırken, şu ana kadar 400 kişi gözaltına alındı. Dün Lula yaptığı konuşmada olayı ‘terör eylemi’ ilan ederken kınadı ve olayı kurgulayan ve finanse eden herkesin yargılanacağını ilan etti.

Burada şu nokta önemli; Lula hükümeti içerisinde Bolsonaro’ya sıcak bakan önemli bir kesim var, bunlar arasında ise darbeye de destek veren Milli Güvenlik Bakanı başta geliyor. Bu insanın görevden alınması bekleniyor.

Bu süreçte şu gerçekleşmiş oldu: Bu darbe yanlısı kitle ne kadar sönümlense de ne kadar kuvvetli olduğunu göstermiş oldu. Bu kitlenin istediği şey Lula hükümetini çalışmaz duruma getirmek.

Öte yandan ordu içerisinde büyük bir darbeci kitlenin varlığı hâlâ söz konusu. Bu kitlenin nasıl yargılanacağı merak konusu."

Haber

Brezilya'daki Kongre baskını: Başkent valisi görevden uzaklaştırıldı