Bolivya'da Sosyalizm Hareketi (MAS) partisinin yaklaşık 20 yıllık iktidarı sonlandı. Ülkede yapılan seçimler sonucunda, merkez sağ Hristiyan Demokrat Parti'den (PDC) Rodrigo Paz yeni devlet başkanı seçildi.

Ülkenin Yüksek Seçim Mahkemesi'ne (TSE) göre, Paz, Pazar günkü ikinci turda oyların yüzde 54,5'ini alarak, yüzde 45,4 oy alan sağcı eski geçici Devlet Başkanı Jorge "Tuto" Quiroga'nın çok önünde yer aldı.

Paz kimdir?

58 yaşındaki Paz, eski Devlet Başkanı olan babası Jaime Zamora'nın izinden giderek siyasete atılmıştı.

ABD'de ekonomi okuduktan sonra Bolivya'ya dönen Paz, güneydeki Tarija şehrinde belediye meclisi üyeliği ve belediye başkanlığı yapmasının ardından 2020'de bölge senatörü oldu.

"Herkes için kapitalizm" yaklaşımını benimsediğini iddia eden Paz, vergi indirimleri ve ulusal hükümetin ademi merkeziyetçiliğini vaat etti.

Sonuçlar açıklandıktan sonra, Paz'ın cumhurbaşkanı yardımcısı adayı Edmand Lara, "birlik ve uzlaşı" çağrısında bulundu.

Lara, "Dizel ve benzin tedarikini sağlamalıyız. İnsanlar acı çekiyor. Temel gıda sepetinin fiyatlarını istikrara kavuşturmalı ve yolsuzluğa son vermeliyiz" dedi.

MAS neden güç kaybetti?

Dün yapılan ikinci tur seçimler, görevdeki MAS partisinin Ağustos ayındaki ön seçimlerde büyük bir yenilgiye uğramasının ardından geldi. Eski sol görüşlü Devlet Başkanı Evo Morales'in adaylığının yasaklanması ve Morales ile arası bozulan eski Devlet Başkanı Luis Arce'nin yarıştan çekilmesi, partinin adaylığını geçersiz kılmıştı.

Mahkemeler, görev süresi sınırlamaları ve parti üyeliğiyle ilgili teknik ayrıntılar nedeniyle Morales'in adaylığını engellemişti

Sol koalisyon içindeki bölünme ve ülkenin yaşadığı derin ekonomik kriz, MAS'ın iktidara geri dönmesini bekleyen kişi sayısında büyük bir azalmaya neden oldu.

Morales'in halk desteği hâlâ güçlü

Diğer yandan, yeni devlet başkanı, Ulusal Kongre dışında özellikle Yerli Bolivyalılar arasında popülerliğini sürdüren Morales'in sert muhalefetiyle karşı karşıya kalacak.

Morales dün gazetecilere, iki adayın da "Bolivya'da yalnızca bir avuç insanı" temsil ettiğini söyledi. Eski Devlet Başkanı, "Halk hareketini, hele ki Yerli hareketi temsil etmiyorlar" dedi.

Arce, 2020'de başlayan tek devlet başkanlığı döneminin ardından 8 Kasım'da görevinden ayrılacak. Bolivya anayasası devlet başkanlığı için iki döneme izin verse de, Arce yeniden seçilmeyi hedeflemedi.

Bolivya'daki ekonomik kriz

Bolivya, yıllık yüzde 25'e yakın enflasyon ve yakıt kıtlığı da dahil olmak üzere bir süredir ekonomik krizle boğuşuyor.

Bolivyalılar, 17 Ağustos genel seçimleri öncesinde yüksek fiyatların yanı sıra yakıt, ekmek ve diğer temel ihtiyaç maddelerinin saatlerce bekletilmesini protesto etmek için sokaklara döküldü.

Bolivya'da 2006-2019 yılları arasında iktidarda kaldığı dönemde aşırı yoksulluğu yarı yarıya azaltan sosyal programlar uygulayan ve gaz sektörünü millileştiren Morales, on yılı aşkın bir sürede güçlü bir ekonomik büyüme sağladı ve halkın büyük desteğini kazandı.

Ancak Morales'in çevre sorunları ve iklim değişikliği gerekçeleriyle ülkenin gaz sektörünü genişletmemeyi tercih etmesinin ardından enerji gelirleri 2013'teki 6,1 milyar dolarlık zirveden 2024'te 1,6 milyar dolara düştü. Bununla birlikte, hükümetin yakıt, buğday ve diğer gıda maddelerini ithal etmek için ihtiyaç duyduğu döviz tükendi.

Paz, ise bir önceki hükümetin uyguladığı yakıt sübvansiyonunu sürdürüp sürdürmeyeceği konusunda net değil. Yeni devlet başkanı, zaman zaman bunu nüfusun "en ihtiyaç duyan kesimleriyle" sınırlandıracağını söylüyordu.