14 Temmuz 1789 tarihinde gerçekleşen “Bastille Baskını” Fransız Devrimi’ne giden süreçteki en önemli kırılmadır. Paris’te Orta Çağ’dan kalma bir kale ve hapishane olan Bastille Hapishanesi monarşinin sembolik mekânlarından biriydi. Fransız devrimcilerinin eskimiş düzene karşı giriştikleri bu kalkışma, Fransız Devrimi’nin başladığı tarih olarak kabul edilir.

Geçtiğimiz 14 Temmuz’da, insanlık tarihinin en şanlı dönüm noktalarından biri olan Bastille Baskını’nın 233. yıl dönümünü geride bıraktık. Bugün de büyük Fransız Devrimi ile özdeşleşmiş marş ve şarkılardan oluşan bir seçkiyi okurlarımızla paylaşıyoruz. Bu şarkılar, 1789’dan günümüze uzanan ve artık ömrünü tamamlayan kapitalist düzeni ve onun temsilcisi olan burjuva sınıfını zafere taşıyan şarkılardır. Dilinde bu şarkılarla, bizim şarkılarımızla, feodalizmi, kiliseyi ve aristokrasiyi alaşağı eden insanlık, işçi sınıfını iktidara taşıyacak olan yeni şarkılarını daha görkemli ve hep bir ağızdan söyleyeceği günü beklemektedir.

La Marseillaise

Fransız Devrimiyle en çok özdeşleşen marşların başında kuşkusuz La Marseillaise gelir. Marş, Claude Joseph Rouget de Lisle “Chant de Guerre Pour I’armée du Rhin” (Ren Ordusu İçin Savaş Türküsü) adıyla 1792 yılında bestelenmiş; 1795 yılında ise “La Marseillaise” adıyla Fransız ulusal marşı olarak kabul edilmiştir. Napolyon Bonaparte ve  Charles Louis Napoléon Bonaparte (III. Napolyon) tarafından devrimci fikirler içerdiği gerekçesiyle yasaklanan marş, 1879 yılında yeniden ulusal marş olarak ilan edilmiştir.

Rusya’da 1917 yılında gerçekleşen Şubat Devrimi’nin ardından yeni sözlere uyarlanan La Marseillaise, 1917-1918 yıllarında “Raboçaya Marselyeza” (İşçilerin Marseillaise'si) adıyla Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti’nin marşı olarak da kullanılmıştır.

"Haydi yıkalım eski dünyayı

Haydi yerle bir edelim

Bizler altından putların düşmanlarıyız

Çarın saraylarından iğreniyoruz

Çileli kardeşlerimizle birlikte olacağız

Aç insanların yanına gidecek:

Onlarla birlikte zalimlere lanetimizi göndereceğiz

Onları bizimle mücadele etmeye çağırıyoruz:

Ayaklan, ayaklan işçi sınıfı

Düşmana karşı gel aç kardeşim

İleri ileri ileri ileri ileri

Haydi halkın intikam çığlığını haykır"

(…)

Le Chant du Départ

Étienne Nicolas Méhul, Fransız Devrimi’nin en önemli bestecilerinden biridir. Devrime giden süreçte çok sayıda propoganda şarkısı ve marşı besteleyen besteci, büyük besteci Ludwig van Beethoven’in gerek müzikal gerekse politik olarak etkilendiği önemli bestecilerdendir. Mehul’ün politik içerikli şarkıları arasında en çok bilinen şarkısı “Le Chant du Départ” 1794 yılında bestelenmiş, şarkının sözleri ise Marie-Joseph Chénier tarafından yazılmıştır. Şarkı ilk kez 14 Temmuz 1794’te Ulusal Müzik Enstitüsü’nün koro ve orkestrası tarafından seslendirilmiştir.

Bastil Fırtınası: La Prise de la Bastille

Bastille Hapishanesi Baskını hakkındaki güzel şarkılardan biri olan “La Prise de la Bastille” (Bastille Fırtınası) adlı şarkı, baskının hemen ardından 1790 yılında bestelenmiştir.

La Guillotine Permanente

Fransız Devrimi hakkındaki ilginç şarkılardan biri de “La Guillotine Permanent”e adlı şarkıdır. Şarkının ezgisi, devrimden çok önceye ait, anonim bir halk şarkısı olan “Si le roi m'avait donné” adlı şarkıya aittir. Fransız Devrimi sırsında devrimle özdeşleşmiş simgelerden biri olan “giyotin”, şarkıda, bu eski halk ezgisine yeni sözler yazılarak ironik bir şekilde betimlenmiştir.

Haber

Bir edebiyat kuramcısı olarak Nâzım ve 'Bizim büyük çıkışsızlığımız'