Sosyal medya şirketlerinin ellerinde tuttukları devasa gücü en başta çocukların hayatlarını karartarak nasıl paraya çevirdiğini gösteren çarpıcı bir dava süreci yaşanıyor ABD’de.

Instagram'ın her 3 genç kızdan 1'inde beden algısı bozukluğunu artırdığının, algoritmaların "bağımlılık döngüleri" yarattığının tespit edilmesine rağmen, kârlılık ve büyüme hedefleri nedeniyle sonsuz kaydırma gibi özelliklerin devam ettirildiğinin söz konusu şirketlerin iç raporlarıyla kayıt altına alındığını biliyoruz artık.

Bir davadan süzülenler ve tarihi bir anımsatma

“Big Tobacco Moment” sigara tekellerinin yıllarca sigaranın tüm zararlarını bilmesine, bunu iç yazışmalarıyla teyit etmesine rağmen halktan gizlemesine ve bu durumun ortaya çıkmasına verilen tarihi bir adlandırma.

Bu adlandırmanın karşılığını “tütün sektörünün hesap verme anı” gibi düşünebiliriz.

1990'larda yaşanan bu duruma benzer bir şey, şimdi sosyal medya şirketleri için yaşanıyor.

Özellikle çocuklar üzerindeki zararları bilinmesine rağmen, yine iç yazışma ve raporlarla tespit edilmesine rağmen saklanan sosyal medya gerçekleri tek tek ortaya çıkıyor.

Kaley G.M. adlı bir kadın, 6 yaşında YouTube, 9 yaşında ise Instagram kullanmaya başladığını ve platformların çocukları bağımlı kılmak için tasarlanan algoritmaları yüzünden günde 16 saate varan ekran sürelerine ulaştığını belirtti. Bu durumun kendisinde depresyon, kaygı bozukluğu ve beden algısı bozukluğuna yol açtığını belirten Kaley, şirketleri dava etti.

Mart ayında görülen ve çok konuşulan bu davanın ardından mahkeme, Meta (Instagram'ın sahibi) ve Google'ı (YouTube'un sahibi) "uygulamalarını ihmalkâr bir şekilde bağımlılık yapacak özellikte tasarlamaktan" suçlu buldu.

Mahkeme şirketleri toplamda 3 milyon dolar tazminat, 3 milyon dolar da para cezasına çarptırdı.

Mahkemenin verdiği bu karar, ilgili şirketlerin çocuklar başta olmak üzere herkesi bağımlı kılacak şekilde nasıl hareket ettiğini de ortaya koydu.

Meta ve Youtube gerçekleri biliyordu

Mahkeme, Meta'nın, yasak olmasına rağmen Instagram'da 13 yaşın altında 4 milyondan fazla çocuk kullanıcı bulunduğunu ve bu sayının ABD'deki 10-12 yaş arası tüm çocukların yaklaşık yüzde 30'una denk geldiğini bildiğini ortaya koydu.

Öte yandan yine mahkeme sürecinde Youtube’un izlenme süresini 2016 sonuna kadar 1 milyar saatin üzerine çıkarma planı da çocukları hedef alan bir diğer açık delil olarak gösterildi. Davacı taraf, bu hedeflerin algoritmik bildirimler ve otomatik oynatma ile çocukların ekran sürelerini aşırı artırmak pahasına konulduğunu dile getirdi.

Meta'nın kendi iç araştırmacılarının, "Instagram'ın her 3 genç kızdan 1'inde beden algısı bozukluğunu artırdığı" raporu da yine mahkeme sürecinde ortaya çıkan bir diğer bilgi oldu.

1,4 trilyon dolarlık yeni dava

Kaley davası sosyal medya tekellerinin resmi olarak ağır bir cezayla karşılaştığı ilk dava olarak kayıtlara geçerken, şimdi çok daha ağır bir ceza davası gündemde.

Kaliforniya, Colorado, Kentucky ve New Jersey eyaletlerinin davacı olduğu Meta hakkında tam 1,4 trilyon dolar para cezası talep ediliyor.

Meta hakkındaki davanın gerekçesini Instagram ve Facebook ile gençleri kasıtlı olarak bağımlı hale getirdiği ve bu yolla ruh sağlıklarını bozduğu iddiası oluşturuyor.

Yani Kaley davasıyla aynı gerekçeyle Meta bir kez daha hakim karşısına çıkacak.

Söz konusu dört eyaletin başsavcıları, Meta bünyesindeki sosyal paylaşım hesaplarının, çocuklar için bağımlı hale getirmeyecek şekilde kısıtlanmasını talep ediyor.

Kısıtlama talepleri arasında sonsuz kaydırma özelliğinin sınırlanması, bildirimlerin azaltılması ve beğeni, paylaşım gibi özelliklerinin sayısının gösterilmemesi gibi başlıklar bulunuyor.

Mahkemenin süreç sonunda nasıl bir karar vereceği merak konusu.

Mahkeme kapıya kilit vurur mu?

Sonuç olarak mahkemeye iletilen talebin şirketlerin bu açık suçlarına karşın kapıya kilit vurmayı içermediği, sadece çocuklar için bazı kısıtlamaları kapsadığı ortada.

Dolayısıyla böyle bir mahkeme sürecinden 1,4 trilyon dolar gibi bir para cezası çıkması da beklenmiyor.

Çünkü söz konusu şirketler, emperyalist merkezler için önemli bir manipülasyon ve kanaat oluşturma silahı.

Muhalif sesleri kısmak, sınırlandırmak, görünmez kılmak için sürekli olarak algoritma değişikliklerine giden söz konusu şirketler, ABD emperyalizminin en önemli silahlarından.

Şimdi bu mahkeme kararlarıyla bu silahlar toprağa gömülmüyor, toplumsal alanda tepki konusu olan bazı sivri uçlarından kurtarılarak çok daha etkili bir silaha dönüştürülüyor.

Hepsi bu…

“Big Tobacco Moment” denilen sürecin sonunda sigaranın dünyaya nasıl yayıldığına bakın, bunda da sonuç farklı olmayacak.

soL Haber'i WhatsApp ve Telegram kanallarından takip edin, önemli gelişmeleri kaçırmayın.