Anayasa Mahkemesi (AYM), DİSK’e bağlı Birleşik Metal-İş Sendikası’nın 2017 yılında Asil Çelik işletmesinde toplu iş sözleşmesi sürecinde uyuşmazlık yaşanması üzerine aldığı grev kararının engellenmesini mercek altına aldı. 

Dönemin Bakanlar Kurulu tarafından "milli güvenliği bozucu nitelikte" olduğu iddiasıyla 60 gün süreyle ertelenen grevle ilgili yargı süreci, yüksek mahkemenin ihlal kararıyla sonuçlandı. 

AYM, grev erteleme kararının Anayasa’nın 51. maddesi ile güvence altına alınan sendika hakkını ihlal ettiğini tespit ederek idarenin sendikaya manevi tazminat ödemesine karar verdi.

Kararın ardından Birleşik Metal-İş Sendikası tarafından yapılan açıklamada, yargı sürecindeki gecikmeye dikkat çekilerek şu ifadeler kullanıldı:

"Dokuz yıl sonra gelen bu karar, elbette benzer örneklerde olduğu gibi işçilerin uğradığı kayıpları ve sendikal hak ihlallerini ortadan kaldırmıyor. Öte yandan AYM’nin yasaklanan grevimize ilişkin kararı son derece açık, ibretlik ve hükümetin işçilere karşı nasıl bir suç işlediğinin kanıtıdır."

9 yıl süren hukuk mücadelesi

Asil Çelik işyerindeki grevi yasaklayan Bakanlar Kurulu kararı, 18 Ocak 2017 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmişti. Sendika, bu kararın ardından Danıştay’da yürütmenin durdurulması talebiyle dava açmış ancak bu talep reddedilmişti. 

Danıştay, davanın esasına ilişkin incelemesini iki buçuk yıl sonra tamamlayarak sendikanın talebini olumsuz sonuçlandırdı. Temyiz sürecinin de 2021 yılında aleyhte sonuçlanması üzerine Birleşik Metal-İş, 30 Temmuz 2021 tarihinde Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuruda bulundu. 

AYM, yaklaşık 4,5 yıl süren incelemenin ardından 25 Aralık 2025 tarihinde kararını verdi.

Sendika yönetimi, AYM’nin bu kararının bir ilk olmadığını hatırlatarak şu bilgileri paylaştı:

"Bu karar, sendikamızın uyguladığı grevlerin Bakanlar Kurulu kararıyla durdurulmasına yönelik AYM’nin aldığı ikinci hak ihlali kararı. 2015 yılında MESS Grup Toplu İş Sözleşmesi’nde yaklaşık 15 bin üyemiz için aldığımız grev uygulama kararı da Bakanlar Kurulu tarafından ertelenmiş, AYM buna yönelik başvurumuzu 2018 yılında karara bağlayarak hükümetin grev hakkını ihlal ettiğini ortaya koymuştur."

AYM: Grev silahı işçilerin elinden alındı

Yüksek Mahkeme, karar gerekçesinde "grev erteleme müessesesinin sınırlarına ve demokratik toplum düzenindeki yerine" vurgu yaptı. Kararda, ekonomik sonuçları olan her grevin milli güvenliği bozacağı varsayımının anayasal haklara "ölçüsüz müdahale" teşkil edeceği belirtildi. Grev erteleme sonrası sözleşmenin Yüksek Hakem Kurulu tarafından imzalanmasının işçilerin toplu pazarlık imkânını yok ettiği ifade edildi.

'Grev hakkımızı grevle kazanmaya devam edeceğiz'

Birleşik Metal-İş, bu uygulamanın bir "12 Eylül mirası" olduğunu belirtti. Başta mevcut iktidar olmak üzere son 46 yıldaki hükümetlerin bu yasakçı uygulamayı sürdürdüğü, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi ile birlikte yetkinin Cumhurbaşkanı kararnamelerine devredildiği ifade edildi.

Açıklamada, yasağa rağmen fiili grev hakkının kullanılacağı vurgulanarak şu kararlılık mesajı verildi:

"Hükümet grevleri yasaklamaktan vazgeçmeyerek suç işlemeyi sürdürüyor. Grev hakkı, işçilerin en temel, evrensel ve anayasal hakkıdır. Bugüne kadar binlerce üyemizin yasal grevi yasaklandı. Bugüne kadar gerek uluslararası sözleşmeler gerekse Anayasa Mahkemesi kararlarına dayanarak ve elbette üyemizin örgütlü gücüne yaslanarak yasaklara karşı fiili grev hakkımızı kullandık. Son olarak 2024 yılında MESS üyesi işletmelerde yasaklanan grev uygulamalarımızı yasağa rağmen sürdürdük ve tarihi sözleşmelere imza attık. İşverenler olası grev yasakları ile işçilerin özgür toplu pazarlık hakkına göz dikmemeli, en temel hak olan grev hakkına saygı duymalıdır. Ülkeyi yönetenleri Anayasa’ya uyarak grev hakkımızı ihlal etmemeleri için uyarıyoruz. Biz grev hakkımızı grevle kazanmaya devam edeceğiz; çünkü haklıyız."

Sendika, AYM tarafından hükmedilen 70 bin liralık manevi tazminatın grevdeki üyelere destek olmak amacıyla kullanılacağını duyurdu.