Ana içeriğe atla

Home

soL Haber'de reklam yok, sadece haber var. Bunu birlikte sürdürüyoruz. Abone olarak desteğinizi gösterin.

Yükleniyor...

Ay’a ilk yumuşak iniş: Luna 9

Uzay araştırmalarında öncü rol oynayan Sovyetler Birliği’nde bilim dünyasında çığır açan birçok çalışma yapıldı. Bunlardan biri de Ay’a gerçekleştirilen ilk yumuşak inişti.

Beyza Çelik - BAA

Yayın Tarihi: 03.02.2022 , 17:25 Güncelleme Tarihi: 22.01.2025 , 10:54

Luna 9, Sovyetler Birliği tarafından Ay'a yumuşak iniş gerçekleştiren ve Ay'ın yüzeyinden Dünya'ya fotoğrafik veriler ileten ilk insansız uzay aracıdır. Luna 9, 31 Ocak 1966'da UT 11:41 UT (14:41 Moskova saati) Baykonur Uzay Üssü'nden fırlatıldı. 3 gün süren yolculuktan sonra 3 Şubat'ta Ay'a yumuşak iniş yaptı.

Luna 9 iniş kapsülüne monte edilen hava yastıkları, darbeyi hafifletmeye yardımcı oldu. (Foto: NASA)

Uzay Yarışında Luna Programı

1960'larda Sovyetlerin uzay çalışmalarında aldığı yol, Amerika Birleşik Devletleri’nin Sovyetler Birliği ile bir uzay yarışına başlamasının da önünü açtı.

Sovyetler, bu süreçte bir dizi robotik göreve odaklandı. SSCB’nin Luna ve Zond programları olarak bilinen ve 1959-1974 yılları arasında gerçekleşen görevlerden birisi Luna programı olup 24 görevden oluşuyordu. Bu program 1955 yılında Sovyet roket mühendisi Sergei Korolev tarafından oluşturuldu ve insansız uzay araçlarıyla gerçekleştirilen görevlerin amacı Ay’daki toprağın kimyasal yapısı, yer çekimi, sıcaklık ve radyasyon miktarı hakkında bilgiler elde etmekti.

2 Ocak 1959 tarihinde ilk Luna görevi gerçekleşti. Bu program aynı zamanda uzay yarışında birçok ilki de başardı, Ay yüzeyine ilk insansız ulaşım Luna 2 ile sağlandı. Luna 3, ilk uydunun SSCB trafından uzaya gönderilmesinden sadece iki yıl sonra, 1959'da ayın yanından uçtu. Daha önce hiç görülmemiş olan Ay’ın uzak tarafının fotoğrafı çekildi.

Bu görüntüler yardımıyla boyutu 1 mm’ye varan detaylar görülebiliyordu. Araç, Ay’ın yüzeyinde 75 saat kaldı.

İlk yumuşak iniş Luna 9 tarafından gerçekleşti. Uzay aracı yüzeye inerken, yumuşak iniş için çarpmadan hemen önce (16 fit veya 5 metre yukarıda) bir iniş kapsülü fırlatıldı. Çarpmayı hafifletmek için iniş alanına monte edilmiş hava yastıkları da bulunuyordu. İnişten yaklaşık 250 saniye sonra, dört yaprak uzay aracını stabilize etti ve Dünya'ya resimler göndermeye başladı.

Luna 9 uzay aracı tarafından çekilen ayın yüzeyinden ilk görüntü (Foto: NASA)

Luna 9, pilleri bitene kadar yüzeyde üç gün kaldı. Bilim insanları, resimlerden uzay aracının 82 fit (25 metrelik) bir kraterin yanına indiğini söyledi. İniş aracı başlangıçta 15 derecelik bir eğimdeydi, ancak aydaki regolit (toprak) onun altına kaydı ve resimlere göre iniş aracını 22,5 derecelik bir eğime yerleştirdi.

Sovyetler Birliği’nin Ay programındaki başarısı, ABD ile uzayda yürütülen yarışın kızışmasına yol açtı. ABD yönetimi, NASA’nın Ay programına büyük bütçeler ayırdı. Luna 9'dan sonra birkaç yumuşak iniş, hem Amerika Birleşik Devletleri hem de Sovyetler Birliği tarafından hızlı bir şekilde art arda gerçekleşti. Amerika Birleşik Devletleri Mayıs 1966'da Surveyor 1'i Ay’a gönderdi ve ilk inişini yaptı. Sovyetler Birliği ayrıca numune dönüşü (Luna 16) ve gezicilerin konuşlandırılması (sırasıyla Lunas 17 ve 21'de Lunokhods 1 ve 2) gibi yönlere odaklandı.

NPO Lavochkin Müzesi'nde sergilenen Luna 9 otobüsünün ve iniş aracının modelleri (Foto: NASA)

Kaynaklar:

- Luna 9: 1st Soft Landing on the Moon [https://www.space.com/35116-luna-9.html] 

- [https://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraft/display.action?id=1966-006A]

soL YZ Beta, soL’un geliştirdiği ve soL arşiviyle çalışan bir yapay zeka robotudur. Kullanımı, soL abonelerine açıktır.