ABD ve İsrail’in İran’a saldırması ve ardında İran’ın dünyanın enerji can damarı olan Hürmüz Boğazı’nı kapatması Avrupa’da şok etkisi yarattı. 

Doğalgaz fiyatında yüzde 46’ya varan artış kaydedilirken, ham petrolün varil fiyatında 15 dolar seviyesinde bir artış bekleniyor. Avrupa ülkelerinde sadece son üç gün içinde benzin fiyatlarında yüzde 10’luk artış meydana geldi.

Kriz tercihi

Aslında Avrupa’da enerji krizi Ukrayna Savaşı’ndan bu yana devam ediyordu ancak bu durum Avrupa Birliği’nin kendi enerji politikalarının sonucuydu. Özellikle Almanya’da sınai üretimin daralması pahasına AB, Rusya’dan boru hatlarıyla gelen ucuz doğalgaz ve petrole sırt çevirerek, ABD ve Katar’dan LNG getirmek gibi pahalı ve istikrarlı olmayan alternatiflere yönelmişti.

AB içinde Macaristan ve Slovakya gibi çeper ülkelerin itirazlarına rağmen, Almanya’nın başını çektiği ülkeler 2027’ye kadar Rus enerjisinden tümüyle kurtulma planlarını harekete geçirdi. Bu hususta en büyük emek ise AB Komisyonu Başkanı Ursula Von Der Leyen’e ait. AB içinde Rusya karşıtı histeriyi körüklemek konusunda da büyük bir çaba sarf eden Ursula Von Der Leyen, 2027’ye kadar sıfırlayacaklarını şu sözlerle duyurmuştu: “Bu Avrupa’nın Rus enerjisinden tümüyle kurtulduğu yeni bir dönemin şafağı, birçokları bunu imkansız sanıyordu” dedi.

Almanya alarmda

İran’a yönelik saldırılar devam ederken, Almanya Başbakanı Friedrich Merz ABD’ye giderek Trump’la görüştü ve bir gün sonra da ABD, Rus petrol ve doğalgaz şirketi Rosneft’in Almanya’daki iştirakine uygulanan yaptırımları süresiz olarak kaldırdı. Rosneft’in Rus iştirakine 2022 yılında Almanya tarafından kayyım atanmıştı. 

Ancak kayyıma rağmen, Rosneft’in üzerindeki yaptırımlar nedeniyle şirket arz sıkıntısı çekiyordu. ABD kararıyla birlikte PCK Schwedt ve Miro ve Bayernoil rafinerilerinin yeniden üretim kapasitesini artırabilmesi bekleniyor. Ancak, bunun AB içindeki petrol fiyatlarına ne kadar olumlu yansıyacağı etkisini hissettiren arz krizi nedeniyle tam olarak bilinmiyor.

Ukrayna’ya Druzhba talimatı

Rosneft’in yaptırımlardan muafiyet kazanmasına müteakip bir diğer ilginç gelişme ise Avrupa Birliği’nin Ukrayna’dan, Rusya-AB arasındaki Druzhba Petrol Boru hattını tamir ederek işlevsel hale getirme talebi oldu. Çarşamba günü yapılan AB Komisyonu Uzmanlar toplantısından çıkan bu şaşırtıcı sonuç uzunca zamandır Slovakya ve Macaristan tarafından talep ediliyordu. İki ülke Rus enerjisinin çok daha ucuz bir alternatif olduğu gerekçesiyle hattın Ukrayna tarafından açılmasını istiyor ve Ukrayna’ya sağlanacak 90 milyar avroluk krediyi bloke ediyordu. 

Ancak daha önce Slovakya, Macaristan ve Ukrayna üçlüsü arasındaki krizlerde Almanya’nın açık desteği sayesinde krizler Kiev’in istediği şekilde aşılmıştı. Dolayısıyla son krizin Ukrayna’nın aleyhine sonuçlanması Almanya’nın da Rus petrolüne yeşil ışık yakması anlamına geliyor. Ve bu AB komisyonunun “2027’ye kadar Rusya’dan yapılan enerji ithalatını sıfırlama” kampanyasını da boşa düşürüyor.

Putin fatura çıkarıyor

Rusya-AB krizinin aşılması çok kolay değil. AB halihazırda yüz milyarlarca dolarlık Rus varlığını bloke etmiş durumda. Dahası özellikle Almanya, Ukrayna hadisesinde Rusya ile açık savaşla sonuçlanabilecek adımları atmaya kadar krizi derinleştirdi.

Rusya Devlet Başkanı Putin ise dün Rus Devlet Televizyonu Kremlin Muhabiri Pavel Zarubin’e yaptığı açıklamada Avrupa’nın Kremlin’in kapısını çalması durumunda fatura çıkarılacağını gösteriyordu. Putin, Rus doğalgazının AB’ye ihracatını tamamen durdurabileceklerini belirterek, “Şimdi başka pazarlar açıldı, ve belki de bu pazarlar bizim için Avrupa’dan daha karlıdır şu anda. Bu pazarlara açılabiliriz”

Bu açıklamalara henüz AB’den bir yorum gelmedi. Ancak Almanya’da doğalgaz stoğunun yüzde 21’e, Fransa’da yüzde 30’a gerilediği bir dönemde Rus gazının tamamen kesilmesi Hürmüz’le başlayan AB’nin yeni enerji krizini daha da derinleştirebilir.