Yaklaşık 15 asırdır ayakta olan Ayasofya’nın son yıllarda başına gelmeyen kalmadı.

Müze statüsünden çıkarılarak camiye dönüştürülmesinden sonra tahribat haberleriyle gündeme gelmeye devam ediyor.

“Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi” ismi verilerek 24 Temmuz 2020 tarihinde ibadete açılan yapının başta ana kapısı olmak üzere birçok yerine zarar verildi.

2022 yılında İmparatorluk Kapısı’na zarar verildiği ortaya çıkmıştı, kamuoyunda olay “Ayasofya’nın kapısı yenildi” şeklinde yayılmıştı.

Bu şoke edici olayın ardından bir başka kapısının daha kırıldığı 2023 yılında ortaya çıkmıştı.

Yapı içerisindeki tarihi mermerlerin ağır tonajlı platformlar altında zarar görüp kırıldığı daha önce haberlere yansıyan olaylardan biriydi.

Son olarak duvarlarının poşetlere doldurulduğu görüntüler uzunca bir süre konuşuldu.

Tüm bunlar yeterli olmadı, 1500 yıllık yapıya turistler için oluşturulan yeni giriş kapısına endüstriyel kepenk takıldı. Bunun da restorasyon süresinde kullanılacağı, bitince kaldırılacağı bildirildi.

Asırlara meydan okuyan Ayasofya, AKP’ye de direniyor zira başına gelenler bunlarla sınırlı değil, son olarak daha önce “yedikleri” İmparator Kapısı’ndan içeriye yüksek tonajlı kamyonlar sokuldu.

Daha önce platformlar altında mermerlerin zarar görüp kırıldığı uzun bir süre tartışılmıştı, kamyonların girmesiyse ciddi tepki çekti.

Vakıflar Genel Müdürlüğü: ‘Bilimsel raporlar, statik analizler ve Koruma Kurulu kararları doğrultusunda adım adım yürütülüyor’

Vakıflar Genel Müdürlüğü yetkilileri, Ayasofya’da yürütülen hiçbir çalışmanın tarihi yapıya zarar vermediğini öne sürdü. Tüm uygulamaların uluslararası koruma ilkeleri, bilimsel raporlar ve uzman heyet kararlarıyla yürütüldüğünü vurgulayan açıklamalar yapıldı.

Çalışmalar Vakıflar Genel Müdürlüğü yönetiminde yapılıyor.

2023 yılında başlayan ikinci etap restorasyon çalışmaları, Ayasofya’nın deprem güvenliği üzerine.

Kamyon haberlerine ilişkin “çalışmalar kapsamında olası tüm sabit ve hareketli yüklerin statik hesapları, zemin sınıfı testleri, zemin yükleme testleri ve georadar taramaları gerçekleştirildi” ifadeleri kullanıldı.

Açıklamanın ilgili kısmı şöyle:

“Zemin taşıma kapasitesi metrekare başına 25 ton olarak hesaplandı, koruma amacıyla metrekare başına 30 ton taşıyabilen bir sistem inşa edildi. Kullanılacak en büyük aracın 45 ton ağırlığında olduğu, ancak bu ağırlığın metrekareye düşen kısmının yalnızca 6 ton olduğu belirtildi. Hazırlanan özel zemin, bu yükü güvenle taşıyacak şekilde tasarlandı.”

Sanat Tarihçisi Olgun titreşimlere dikkat çekti

Sanat Tarihçisi Dr. Çağatay Olgun, Selimiye Cami restorasyonunda kriz yaratan ve mahkeme kararıyla durdurulan restorasyonun da bilim kurulu kararıyla alındığına dikkat çekti. Bu sebeple de bilim kurulu kararının Türkiye’de kurumlara duyulan güvensizlik payını da hatırlattı. 

Olgun soL’a verdiği görüşte Ayasofya’nın uzun ve kapsamlı restorasyonu öncesinde kamuoyuna ya da bilim dünyasına sürecin nasıl ilerleyeceği konusunda çok da bilgi verilmemesini eleştirdi. Kurulların açıklamalarının bağlayıcı ve önemli olduğunun altını çizse de ağır tonajlı ekipmanların girmesinin UNESCO Dünya Miras sözleşmesi bağlamında da ciddi bir risk oluşturduğunun altını çizdi. 

Burada yalnızca ağırlığın değil araç motorlarından kaynaklanan titreşimlerin de düşünülmesi gerektiğini belirtti. Metrekareye düşen yüke dikkat çeken Olgun, zemindeki bilinen çatlakları da hatırlatarak “aşağıdaki zemin gerçekten bunu güvenle taşıyabilir mi?” sorusunu sordu. Ayasofya'nın mevcut durumunun titreşimlere karşı çok hassas olduğunu ekleyen Olgun, “Umarım denildiği gibi gerekli güvenlik önlemleri alınmıştır” dedi.

Restorasyon ihalesini Erdoğan’ın imam hatipten arkadaşı aldı

Halk TV’den Cengiz Karagöz’ün haberine göre, ikinci etap çalışmaların ihalesini Güryapı Restorasyon Taahhüt ve Ticaret A.Ş. üstlendi. Tartışmaların odağındaki çalışma da burada. 

İhalenin bedeli 218 milyon 500 bin TL. Güryapı Restorasyon'un kurucusu AKP’li Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın lise arkadaşı Hasan Gürsoy. Gürsoy Ayasofya'nın 3. Etap ihalesini ise 31 milyon 250 bin TL'ye almıştı.

Ayasofya'nın dördüncü etap ihalesini de Rafine Design Yapı Anonim Şirketi üstlendi. Bu ihalenin bedeli ise 16 milyon 599 bin TL. Ayrıca Ayasofya'nın çeşitli bölümleri için çok sayıda ihale düzenlendiği ifade edildi.

DMM: Tüm çalışmalar, yapının güvenliğini ve özgünlüğünü korumak amacıyla yürütülüyor

Konuyla ilgili ayrıntılı açıklama Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı'na bağlı Dezenformasyonla Mücadele Merkezi'nden yapıldı. Şu ifadelere yer verildi:

“Bazı basın yayın organlarında ve sosyal medya hesaplarında, Ayasofya-i Kebir Camii’ndeki restorasyon çalışmalarına ilişkin 'zeminin tahrip edildiği' ve 'iş makineleriyle yapıya zarar verildiği' şeklinde paylaşılan iddialar dezenformasyon içermektedir. 

Ayasofya’nın gelecek nesillere sağlam şekilde aktarılması amacıyla 2023’te başlatılan restorasyon süreci, Vakıflar Genel Müdürlüğü koordinasyonunda ve Bilim Heyeti ile Koruma Kurulu’nun bilimsel raporları ve teknik onayları doğrultusunda yürütülmektedir. 

Deprem güvenliğini artırmak için ana kubbenin kurşun kaplamalarının yenilenmesine ve iç mekânın korunması için kubbenin geçici çelik konstrüksiyonla kapatılmasına Bilim Heyeti tarafından karar verilmiştir. Bu sistemi taşıyacak 43,5 metre yüksekliğindeki dört ana kolonun yerleşimi de yine bilim heyeti tarafından belirlenmiştir. 

Çelik malzemelerin taşınması için iş makinesi kullanımının zorunlu olduğu Bilim Heyeti tarafından tespit edilmiş; zemin için statik hesaplar, yükleme testleri, zemin sınıfı analizleri ve georadar taramaları yapılmıştır. Zemin taşıma kapasitesi m² başına 25 ton olarak ölçülmüş; bunun üzerine m² başına 30 ton taşıyabilen özel bir sistem kurulmuştur. Çalışmalarda kullanılacak en ağır aracın zemine uyguladığı yük ise sadece 6 tondur, hazırlanan zemin bu yükü fazlasıyla taşımaktadır. 

Girişten harime kadar özgün mermerleri korumak için prekast, ahşap ve çelik elemanlarla güçlendirilmiş platform yapılmış; harimde mermer döşemeler belgelenmiş ve tüm zemin testleri tamamlanmıştır. 

İş makinelerinin hareket edeceği alanlarda yükü yayarak mermeri koruyan çok katmanlı geçici döşeme sistemi Bilim Heyeti’nin belirlediği teknik esaslara göre uygulanmış; zemine keçe, kum, kontra, ahşap karkas, xps, ses şiltesi ve baklava sac yerleştirilmiştir. Egzoz gazının yayılmaması için duman emici sistemler kullanılmaktadır. 

Ayasofya-i Kebir Camii’nde yürütülen tüm çalışmalar, yapının güvenliğini ve özgünlüğünü korumak amacıyla Bilim Heyeti’nin denetimi altında, bilimsel yöntemlerle ve yüksek hassasiyetle yürütülmektedir. Yapılan işlemler Ayasofya’ya zarar değil, Ayasofya’nın güçlendirilmesi ve korunması içindir.”