Ankara Nazım Hikmet Kültür Merkezi’nin çağrısı ile 27 Mart Dünya Tiyatro Günü kapsamında "Kamusal Tiyatro Neden Gerekli-Devlet, Piyasa ve Tiyatro" başlığında bir panel gerçekleştirildi.  

Panelde Ankara NHKM yönetiminden Hakan Bulut kolaylaştırıcı, Devlet Opera ve Balesi eski Müdür yardımcısı ve Yazar Şenol Tiryaki, Ankara Devinim Tiyatrosu Genel Sanat Yönetmeni, Yazar ve Yönetmen Ahmet Yapar ve Tiyatro Üreticileri ve Yapımcıları Derneği Başkanı Hasan Tanay konuşmacı olarak yer aldı. 

Panelde, ödenekli ve özel bağımsız tiyatroların kamusal bir hizmet ürettiklerini, bu hizmetin toplumun kültürel-bilimsel gelişimine ve aydınlanma sürecine katkısı nedeniyle merkezi ve yerel yönetimlerce desteklenmesi gerektiği vurgulandı. Dünden bugüne insanlığın doğayla olan ilişkisinde hayatını kolaylaştıracak, geliştirecek, kendini yeniden üretecek her türlü insani yaratımın, buluşun öncelikle sanat yolu ile hayal edildiğini, bu bağlamda da iyiyi, güzeli, doğruyu, eşitliği, özgürlüğü arama ve bulma yolunda erklerin tiyatro sanatına karşı bir konumlanış aldıklarından söz edildi.

'Piyasa merkezli şöhret kültü ile tiyatro seyircisini kaybetti'

Yazar-Yönetmen Ahmet Yapar, Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşundan bugüne tiyatro sanatının belirli dönemlerde siyasi ve ideolojik olarak toplum ile olan ilişkisine ve tiyatro sanatının da seyircisi ile olan ilişkisinin inişli çıkışlı çizgisine tarihsel bir bakış sundu.

Bu değerlendirmede özellikle kuruluş sürecinin dönemin nesnelliği ile bağlantılı “Aydınlanma” başlığında SSCB destekli kamu yatırımlarında toplumun ihtiyaçlarına cevap üretecek planlamalar ile gerçekleştiğini ve bunun tiyatro sanatına olumlu katkılarına değinen Yapar, bunun yanında zamanla gericileşen burjuvazinin milliyetçi ve dinci ideoloji ile dünya kapitalist düzenine entegrasyonu bağlamında toplumsal yatırımların geriye çekildiği ve bundan tiyatro sanatının da etkilendiğini, özellikle son yirmi yıllık süreçte dinci-gericiliğin tiyatro sanatını kötürümleştirdiğini, piyasa merkezli şöhret kültü ile tiyatronun seyircisini kaybettiğini belirtti.

'Toplumun örgütlü gücü sanatı da örgütler'

Yapar'ın ardından söz alan yazar Şenol Tiryaki, mevcut sistem ile parçalı çözüm arayışlarının çare olmayacağını, sorunlara bütünlüklü ve sistemin kendisinde aranması gerektiğini vurguladı. Tiryaki geçmiş özerk sanat kurumuna yönelik çalışma örneklerini de aktardığı konuşmasında, üniversite, amatör, profesyonel ayrımı yapılmaksızın tüm tiyatro üretimlerinin desteklenmesi gerektiğini ve tiyatro emekçilerinin destekler konusunda yalvaran, bağış alan değil temel bir hakları olduğu konusunda direnmeleri gerektiğini vurguladı.

Aynı zamanda örgütlenme vurgusu yapan Şenol Tiryaki toplumun örgütlü gücünün sanatı da örgütlediğini ve yeni bir sistemin kurulması için tüm tiyatro emekçilerinin bu bağlamda düşünmeleri gerektiğini belirtti.  

'Üretimlerimize yabancılaşıyoruz, pazara mal üretiyoruz'

Tüyad başkanı Hasan Tanay, pandemi dönemi ile birçok tiyatro örgütü ile yaptıkları toplantılarda katılımcı sosyolog, akademisyen ve alan üreticilerinin tiyatronun kamusal bir alan olduğu, tiyatro üretimlerinin kamu yararına yapıldığı ve genel bir kavrayışın tiyatronun kamusal olduğu konusunda zaten ortaklaşıldığını söyledi. Tanay, sorunun sadece bugün değil yüz yıllık bir zamandır da farklı biçimleriyle yaşandığını bu düzene ait yapısal bir sorun ile karşı karşıya olduklarından söz etti.

Tiyatro sanatının ve emekçilerinin biteni ve gelmekte olana dair bakış açıları olmadığı sürece yaşanan her krizde sadaka bekleyen bir konuma düşüldüğünden bahseden Tanay, tiyatro sanatının sokağa inmesi, mahallelerde halk ile kendi sanatlarını üretmesi ve sanatı ulaşılmazlık algısından kurtarılması gerektiğini belirtti. Tanay, "Bizler de fabrika işçisi gibi işçileriz, üretimlerimize yabancılaşıyoruz, pazara mal üretiyoruz ve bu malın gene piyasa kurallarınca değerlenmesini bekliyoruz. Üstelik bu düzen tarafından ihtiyaçlıktan çıkarılmış bir iş yapıyoruz" dedi. 

Panelin ikinci bölümü panele katılan izleyicilerin soruları ve katkılarıyla tamamlandı. 

Haber

27 Mart Dünya Tiyatro Günü'nde panel: Kamusal Tiyatro Neden Gereklidir?