Almanya Başbakanı Olaf Scholz, 6 Kasım günü, ülkede 2023 yılında iltica başvurularında geçen yıla kıyasla yüzde 70’in üzerinde bir artış yaşanması üzerine bir süredir ülke gündeminde yoğun olarak tartışılan mülteciler başlığında eyalet başbakanları ile bir araya geldi. 

Bütün bir gün boyunca süren “Başbakanlar Konferansı”nda, iltica başvurularının değerlendirilmelerinin hızlandırılması, yapılan yardımların azaltılması, nakit yardım yerine temel ihtiyaç malzemelerinin edinilmesinde kullanılabilecek ödeme kartlarına geçilmesi, Almanya’ya girişlerin zorlaştırılması gibi çeşitli başlıklarda bir dizi karar alındı. 

Birçok ülkenin geri kabulü reddetmesinin daha fazla sığınmacının sınır dışı edilmesinin önündeki en büyük engellerden birinin olduğu belirtilen kararlarda, bu tür ülkelerle göç anlaşmaları yaparak, geri kabul karşılığında nitelikli iş gücünün yasal göçü için teşvik edici tekliflerin sunulması belirtiliyor. Bu hususta AB-Türkiye arasındaki geri kabul anlaşmasının da yeniden canlandırılması için de adımlar atılması isteniyor.

Alınan kararlara ek olarak, Başbakan Scholz, 2015’te de Almanya’nın doğu sınırlarında yapılan kimlik kontrollerine benzer bir biçimde bu yılın Ekim ayında Polonya, Çekya ve İsviçre sınırlarında başlatılan kontrollerin devam edeceğini bildirdi. 

Almanya için Ruanda Modeli

Birleşik Krallık’ın Ruanda ile yaptığı anlaşma sonucu hayata geçirdiği model, Almanya’da da zaman zaman öne sürülüyor. Bu modelde, mültecilerin üçüncü bir ülkeye götürülmesi ve sığınma başvurularının orada işleme alınması ön görülüyor. Bunun karşılığında mültecileri kabul edecek ülkeye büyük miktarlarda para ödenecek. İltica başvurusu kabul edilenlerin daha sonra Almanya’ya girmelerine izin verilecek. 

Modelin savunucuları, bu durumda iltica etmek için “gerçek” bir sebebi olmayanların başvuru yapmaktan vazgeçeceğini ve bu sayede kabul oranlarının artacağını iddia ediyorlar.

Modelin uygulamaya geçmesinin önündeki en büyük engel ise Alman Anayasası. Anayasaya göre Almanya'ya gelen bir kişi sığınma başvurusunda bulunabilir ve başvurusunun reddedilmesi halinde yasal yollara başvurabilir. 

Sığınmacıların hızlı bir biçimde üçüncü bir ülkeye gönderilmesini gerektiren “Ruanda Modeli”nde, sığınmacı sayısı da göz önünde bulundurularak, herkese bir duruşma hakkı tanımanın mümkün olmaması nedeniyle bu model Almanya’da şu an için mümkün gözükmüyor.

Öte yandan trafik lambası koalisyonunun kuruluş anlaşmasına göre, Cenevre Mülteci Sözleşmesi ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nde mültecilerin üçüncü ülkelere yerleştirilmesi için kaçamak yöntemlerin olup olmadığının araştırılması planlanıyordu. 

ZDFheute’nin haberine göre, Federal İçişleri Bakanlığı bu konudaki soruları;  “Konunun hukuki ve fiili karmaşıklığı nedeniyle inceleme halen devam etmektedir. Federal Hükümet için belirleyici olan, yürürlükteki Avrupa hukuku ve uluslararası hukuka uygunluktur” şeklinde yanıtladı.

SPD’li Başbakan Scholz ve İçişleri Bakanı Faeser’in çekimserliklerine rağmen, SPD içerisinde de modelin hayata geçirilmesine yönelik baskı var. SPD Genel Başkanı Lars Klingbeil da bu gruba "Ben her şeyin çok objektif ve pragmatik bir şekilde tartışılmasından yanayım, eğer prosedürler başka ülkelerde uygulanabilirse, bu uygulanabilir bir seçenektir." sözleriyle destek verdi.

Kuzey Afrika’da Geri Kabul Anlaşmaları

Geçtiğimiz hafta SPD’li İçişleri Bakanı Nancy Faeser Fas ile Almanya arasında reddedilen sığınmacıların geri gönderilmesinin hızlandırılması için bir anlaşma imzalamıştı. Daha sonra yaptığı açıklamada Faeser, düzensiz göçü engellemek için Kuzey Afrika ülkeleriyle yapılacak anlaşmaların etkili olacağını belirtmişti. Kuzey Afrika’da atılan bu adımlar, trafik lambası koalisyonunun diğer üyeleri ve ana muhalefetteki CDU/CSU tarafından da destekleniyor.

Liberal bakanların çözüm önerisi

FDP'li bakanlar Christian Lindner ve Marco Buschmann geçtiğimiz hafta "Welt am Sonntag"  gazetesinde yayınlanan makalelerinde sosyal yardımların kesilmesi halinde Almanya'ya gelen sığınmacı sayısının azaltılabileceğine inandığını belirtmiş; sığınmacılara yönelik mali desteğin azaltılması, hatta bazı durumlarda bu desteğin tamamen iptal edilmesi yönünde talepte bulunmuştu.