İktidarın gözü yıllardır Marmaray projesi için kapatılan ve o tarihten bu yana atıl vaziyette olan Haydarpaşa ve Sirkeci garlarında.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, iki garı "Kültür ve Sanat Vadisi" projesi için özel bir protokolle Kültür ve Turizm Bakanlığı'na kiralamıştı. Kapalı kapılar ardında yürütülen sürece dair kamuoyu bilgilendirilmiyordu.

Tarihi yapıların gar işlevini koruması için 670 haftadır eylemlerini sürdüren Birleşik Taşımacılık Çalışanları Sendikası (BTS), sır gibi saklanan protokolün ayrıntılarına ulaştı.

Metrekaresi ayda 330 liradan kiralandı

Cumhuriyet'in aktardığı bilgilere göre, tarihi garlar 29 yıllığına Kültür ve Turizm Bakanlığı’na devredildi.  Kira bedeli Haydarpaşa için 71 milyar lira, Sirkeci için de 9,5 milyar lira olmak üzere toplam 80,5 milyar lira. Yani kira tutarı yıllık 2,7 milyar lira, aylık 231 milyon lira.

BTS’nin hesaplamasına göre, gar binaları ve gar sahası toplam 700 dönüm. Bu durumda tarihi garların aylık kirası metrekare başına 330 lira ediyor. 

Toplam kira bedeli 29 yılın sonunda kanundaki artış oranında güncellenecek. Kültür Bakanlığı'nın yatırım olarak gösterdiği bedeller güncel fiyatları hesaplanarak bu tutardan düşülecek.

Haydarpaşa Garı'ndaki kazı çalışmaları 2018 yılından bu yana devam ediyor. "Arkeopark" projesinin tarihi garla entegre bir yapıda olacağı belirtiliyor.

Başkasına kiralanabilecek

Düzenlemelerle garların demiryolu işlevi gar statüsünden istasyon statüsüne çevriliyor. Protokol süresinde uzatma yapılabilecek. Mevcut yapılarla yeni yapılacak-yaptırılacak yapılar başkalarına kiralanabilecek.

Tarihi yapıların bazı bölümleri daha önce AKP’ye yakınlığıyla bilinen “Hezarfen Danışmanlık” isimli şirkete kiralanmıştı. İhalede devre dışı bırakılan İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) konuyu yargıya taşımış; Danıştay, 2020 yılının Ekim ayında ihaleyi iptal etmişti.

'Demiryolları çıkarılırsa sermayeye peşkeş çekilecek'

BTS ve Mimarlar Odası, kira protokolünün iptali için dava açtı. Sendika, protokol iptal edilmezse garların, "kültür perdesi adı altında sermayeye kaynak haline geleceğini" vurguladı.

İstanbul’da Anadolu tarafında Haydarpaşa, Avrupa tarafında da Sirkeci dışında demiryolculuk yapılabilecek başka bir yer olmadığını dile getiren BTS Genel Sekreteri Murat Oral, "Bu protokol garları sermayeye devretmenin yöntemidir. Biliyoruz sermaye grupları buralara geliyor" dedi.

Demiryolu işçilerinin Halkalı ve Gebze’ye sürülmek istendiğini söyleyen Oral, "Haydarpaşa ve Sirkeci’yi almak istemelerinin tek nedeni ranttır. Başka hiçbir şey değildir. Burası demiryollarından çıktıktan sonra sermayeye peşkeş çekilecek" değerlendirmesini yaptı. 

Bugün hâlâ aktif olarak seferlerine devam eden Sirkeci Garı, bünyesinde Demiryolu Müzesi'ni de barındırıyor.

İddia: Projede Kalyon Holding de var

Garlar ve çevreleri Kültür Bakanlığı'na belli şartlarla verildi. Bunların başında "kültür sanat mekanları"nın oluşturulması geliyor.

Ama protokolden anlaşılıyor ki ticari alanların da yer alacağı bir turizm merkezi planlanıyor. Ayrıca yeni yapılaşma da öngörülüyor. Fakat bölgede koruma amaçlı plan yapılıp ona göre hareket edilmesi gerekiyor. Çünkü iki alan da tarihsel ve kentsel SİT alanı statüsünde.

Kültür Bakanlığı adına bu çalışmaları kapalı kapılar ardında Kalyon Holding’e bağlı Türkiye Tasarım Vakfı'nın sürdürdüğü belirtiliyor.

Haber

Haydarpaşa ve Sirkeci garları Kültür Bakanlığı'na kiralanmış: İnşaata açılacak