Pakistan ve Afganistan'daki Taliban yönetimi güçleri arasında sınırdaki birçok noktada şiddetli çatışmalar çıktı. İki ülke arasında son yılların en büyük sınır çatışmalarından biri yaşanırken, taraflar karşılıklı olarak sınır karakollarını ele geçirip imha ettiklerini iddia ediyor.

Taliban yönetiminin sözcüsü Zabihullah Mücahid, başkent Kabil ve güneydoğudaki Paktika eyaletinde patlamaların bildirilmesinden iki gün sonra dün gece düzenlenen "misilleme" saldırılarında en az 58 Pakistan askerinin öldürüldüğünü öne sürdü.

Pakistan ordusu ise, 200 Taliban ve bağlantılı milisi öldürdüğünü iddia ederken 23 askerinin öldüğünü olduğunu kabul etti. Pakistan İçişleri Bakanı daha önce Afgan saldırılarını "sebepsiz yere ateş açma" olarak nitelendirmişti.

Taliban hükümeti, yaşanan son saldırıları Pakistan'ın gerçekleştirdiğini iddia etti. Pakistan ise iddiaları ne doğruladı ne de yalanladı.

Pakistan, ABD'nin Afganistan işgaline karşılık Taliban'ı destekleyen ve 1996'dan 2001'e kadar ilk Taliban hükümetini tanıyan sadece üç ülkeden biriydi.

Ancak Taliban'ın 2021'de iktidara dönmesinden bu yana Pakistan içindeki saldırıların artmasının ardından İslamabad'ın Taliban yönetimini Tehrik-i Taliban Pakistan (TTP) veya Pakistan Talibanı savaşçılarına güvenli liman sağlamakla suçlamasıyla ilişkileri gerdi. Kabil ise bu iddiaları reddetti.

Son durum ne?

Taliban'ın Pakistan sınır bölgelerine saldırısı dün gece saatlerinde başladı ve birden fazla noktada çatışma yaşandı.

Pakistanlı yetkililer ve devlet radyosu, çatışmanın yaşandığı bölgeler arasında Hayber Pahtunhva eyaletindeki Angoor Adda, Bajaur, Kurram, Dir ve Çitral ile Belucistan eyaletindeki Behram Chah'ın olduğunu kaydetti.

Taliban sözcüsü Mücahid ise, Afgan güçlerinin saldırılarında 58 Pakistan askerini öldürdüğünü, 25 karakolu ele geçirdiğini ve 30 askeri yaraladığını iddia etti.

Mücahid, Kabil'de düzenlediği basın toplantısında, "Afganistan'ın tüm resmi sınırları ve fiili hatlarındaki durum tamamen kontrol altında ve yasadışı faaliyetler büyük ölçüde engellendi" dedi.

Afganistan'ın TOLOnews kanalı bugün, Savunma Bakanlığı'nın sömürge döneminde Durand Hattı olarak da anılan 2 bin 640 kilometre uzunluğundaki Kunar eyaletinin çeşitli bölgelerine tank ve ağır silahlar konuşlandırdığını bildirdi.

Pakistan ordusu bugün yaptığı açıklamada, yaşananları "terörizmi kolaylaştırmak için sınır bölgelerini istikrarsızlaştırmayı amaçlayan korkakça eylem" olarak tanımladı. 

Ordunun medya kanadı olan Kamu Hizmetleri Halkla İlişkiler (ISPR) yaptığı açıklamada, "Pakistan Silahlı Kuvvetleri, meşru müdafaa hakkını kullanarak saldırıyı kararlılıkla püskürttü" dedi.

ISPR "Dün geceki olay, Pakistan'ın Taliban hükümetinin teröristlere aktif olarak yardım ettiği yönündeki uzun süredir devam eden tutumunu doğruluyor" diye devam etti.

Açıklamada, gece boyunca yaşanan çatışmalarda en az 29 askerin yaralandığı da eklendi.

Pakistan ordusu, sınır boyunca çok sayıda Taliban mevzisinin imha edildiğini, "sınırın Afgan tarafındaki 21 düşman mevzisinin de kısa süreliğine fiziksel olarak ele geçirildiğini ve Pakistan'a yönelik saldırıları planlamak ve kolaylaştırmak için kullanılan çok sayıda terörist eğitim kampının etkisiz hale getirildiğini" iddia etti.

Çatışmalar büyük ölçüde sona ermiş olsa da, Pakistan'ın Kurram bölgesi sakinleri aralıklı olarak silah sesleri duyduklarını bildirdi.

Çatışmaları ne tetikledi? 

Geçtiğimiz perşembe günü Kabil iki patlama sesiyle sarsıldı. Taliban Savunma Bakanlığı cuma günü yaptığı açıklamada, sınır eyaleti Paktika'daki bir pazar yerinde bir patlama daha meydana geldiğini duyurdu.

Taliban hükümeti, Pakistan'ı Afganistan'ın "egemen topraklarını" ihlal etmekle suçladı. Patlamaları açıkça reddetmeyen İslamabad ise, Kabil'den Pakistan Taliban'ının faaliyetlerini sınırlamasını istedi.

Pakistanlı bir güvenlik yetkilisi, daha sonra Reuters haber ajansına yaptığı açıklamada, Afganistan başkentine hava saldırılarının gerçekleştirdiklerini ve Kabil'deki hedeflerinin araçta seyahat eden TTP lideri olduğunu belirtti.

Bir zamanlar ortak güvenlik çıkarları konusunda müttefik olan Pakistan ve Taliban, İslamabad'ın Taliban'ın Pakistan içinde yıllardır saldırılar düzenlemekle suçlanan silahlı bir grup olan TTP'ye sığınak sağladığı iddiası nedeniyle birbirlerine giderek daha düşmanca bir tavır takındı.

Silahlı saldırılar, eski Başbakan İmran Han'ın Nisan 2022'de devrilmesinden sonra arttı. Han hükümeti, TTP'yi ateşkes anlaşmasına ikna etmek için Taliban'ı devreye sokmuştu. Ateşkes anlaşması Han'ın görev süresi boyunca bozulmuş olsa da saldırıların sıklığı düşük seyretti.

İslamabad, TTP savaşçıları tarafından kullanıldığını iddia ettiği sığınakları hedef almak için Afganistan içindeki hava saldırılarını artırdıkça ilişkiler kötüleşti.

İlişkiler ayrıca Pakistan'ın on binlerce Afgan mülteciyi sınır dışı etme kararı nedeniyle de bozuldu. On yıllardır süren çatışmalardan kaçan en az 3 milyon Afgan mülteci Pakistan'a sığınmıştı.

Taraflar ne dedi?

Pakistan Başbakanı Şehbaz Şerif, dün geç saatlerde açıklama yaparak Afgan saldırılarını kınadı. Şerif, ülke ordusunun "Afganistan'ın provokasyonlarına uygun bir yanıt vermekle kalmayıp, aynı zamanda birkaç karakolunu da imha ederek onları geri çekilmeye zorladığını" sözlerine ekledi.

İçişleri Bakanı Muhsin Nakvi de, Afgan saldırılarının "sebepsiz" olduğunu ve sivillere ateş açıldığını iddia etti. Taliban saldırılarını şiddetle kınayan Nakvi, "Afgan güçlerinin sivillere ateş açması, uluslararası hukukun açık bir ihlalidir" dedi.

Afganistan Savunma Bakanlığı Sözcüsü İnayetullah Huverazmi de, Pakistan sınır karakollarına yönelik saldırıların bir misilleme operasyonu olduğunu ve gece yarısı sona erdiğini ifade etti.

Huverazmi, "Karşı taraf Afganistan hava sahasını tekrar ihlal ederse, silahlı kuvvetlerimiz hava sahasını savunmaya hazır ve güçlü bir yanıt verecektir" dedi.

Çatışmalara uluslararası tepkiler ne oldu?

İran Dışişleri Bakanı Abbas Irakçi, komşusu olduğu iki ülkeye "itidalli davranmaları" çağrısında bulundu.

Irakçi, devlet televizyonuna verdiği canlı röportajda, "Bizim tutumumuz, her iki tarafın da itidal göstermesi gerektiğidir" dedi ve ülkeler arasındaki "istikrarın" "bölgesel istikrara katkıda bulunduğunu" ekledi.

Katar Dışişleri Bakanlığı da "her iki tarafı da diyalog ve diplomasiye öncelik vermeye, itidal göstermeye ve gerginliği azaltacak, tırmanışı önleyecek ve bölgesel barış ve istikrara katkıda bulunacak şekilde anlaşmazlıkları kontrol altına almaya" çağırdı.

Suudi Dışişleri Bakanlığı ise, "Krallık, gerginliğin azaltılmasına ve bölgede güvenlik ve istikrarın sağlanmasına katkıda bulunmak için itidal, tırmanıştan kaçınma ve diyalog ve bilgeliği benimseme çağrısında bulunuyor" dedi.

Bakanlık, "Krallık, barış ve istikrarı teşvik etmeyi amaçlayan tüm bölgesel ve uluslararası çabalara desteğini ve kardeş Pakistan ve Afgan halkları için istikrar ve refah sağlayacak güvenliği sağlama konusundaki sürekli kararlılığını teyit ediyor" diye ekledi.