ABD'nin arabuluculuğunda Ukrayna ve Rusya arasında yürütülen görüşmelerde yeni bir pazarlık başlığı gündeme geldi. 

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, ABD'li müzakerecilerin Donbass'taki Ukrayna kontrolündeki topraklardan çekilme karşılığında NATO üyeliği seçeneğini gündeme getirdiğini açıkladı.

Zelenskiy'nin 13 Kasım'da gazetecilerle yaptığı görüşmede aktardığına göre ABD tarafı, "Ukrayna NATO'ya katılırsa Donbass'tan çekilir mi?" sorusunu yöneltti. Zelenskiy, bunun görüşmelerde ilk kez gündeme geldiğini söyledi.

Ukrayna'nın topraklarından vazgeçmeyeceğini yineleyen Zelenskiy, buna karşılık NATO ve Avrupa Birliği'nden somut "güvenlik garantileri", güçlü ve yeterli finansmana sahip bir ordu ile "yeniden inşa" kaynaklarını içeren kapsamlı bir paket sunulması halinde konuyu referanduma götürebileceğini belirtti.

Zelenskiy, böyle bir kararın yalnızca kendisi tarafından alınamayacağını, Ukrayna toplumunun görüşünün sorulması gerektiğini savundu.

Abu Dabi görüşmelerinde toprak başlığı

ABD, Rusya ve Ukrayna heyetleri 9-11 Kasım tarihlerinde Birleşik Arap Emirlikleri'nin başkenti Abu Dabi'de bir araya geldi. Şubat ayından bu yana yapılan ilk üçlü görüşmelerde toprak meselesi, güvenlik garantileri ve savaş sonrası Avrupa'nın güvenlik düzeni ele alındı.

Görüşmelerde önemli bir ilerleme sağlanamazken, taraflar büyük çaplı bir esir takası konusunda prensipte anlaşmaya vardı. Ukrayna tarafı, takasın binin üzerinde kişiyi kapsayabileceğini bildirdi.

Moskova, Ukrayna ordusunun Donbass'ta halen kontrol ettiği bölgelerden çekilmesini talep ediyor. Kiev ise bu talebi reddediyor. Rusya, 2022'de Donetsk ve Lugansk bölgelerini ilhak ettiğini ilan etmişti. Ancak ilhak kararı uluslararası alanda geniş ölçüde tanınmıyor.

Zelenskiy, savaşın sona erdirilmesinden önce Avrupa'nın genel güvenlik mimarisinin yeniden düzenlenmesini öngören tartışmalara da karşı çıktı. Ukrayna lideri, önceliğin savaşın bitirilmesi ve ülkesine yönelik güvenlik garantilerinin ooluşturulması olduğunu söyledi.

Avrupa masada yer istiyor

Görüşmelerin bir diğer önemli başlığı Avrupa ülkelerinin müzakere sürecindeki konumu oldu. Abu Dabi'de Avrupa Birliği, Fransa, Almanya, İtalya, İngiltere, Ukrayna, ABD ve NATO temsilcileri bulunsa da Avrupalı temsilciler Rusya ile yapılan üçlü görüşmelere dahil edilmedi. Avrupa heyetleri ayrı temaslar yürüttü.

ABD Başkanı Donald Trump'ın temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner, Abu Dabi görüşmelerinin ardından Moskova'da Vladimir Putin'le, daha sonra Dublin'de Zelenskiy'le görüştü. ABD'li temsilciler Avrupa ülkelerinin de ilerleyen görüşmelere dahil edilmesi gerektiğini savundu.

13 Kasım'da Dublin'de bir araya gelen Avrupa Birliği liderleri, gelecek müzakerelerde Avrupa'yı temsil edecek bir ekip oluşturulması konusunda uzlaştı. Ekipte AB kurumlarının yanı sıra Fransa, Almanya, İtalya, Polonya ve İngiltere'nin yer alması öngörülüyor.

Avrupa Konseyi Başkanı Antonio Costa, "Avrupa'nın güvenliğinin Ukrayna'nın güvenliğinden ayrı düşünülemeyeceğini" öne sürerek, kıtanın diplomatik süreçte ortak bir tutumla hareket etmesi gerektiğini söyledi.

Avrupa ülkeleri, Ukrayna'ya askeri ve mali desteğin sürdürülmesi, savaş sonrası yeniden inşa ve AB üyeliği sürecinin desteklenmesi başlıklarını da gündemde tutuyor. AB liderleri, Ukrayna'nın 2027 ve sonrasındaki finansman ihtiyacını 26-27 Kasım'daki toplantıda ele alacak.

Güvenlik garantisi mi, nüfuz mücadelesi mi?

NATO üyeliği, savaşın başından bu yana Ukrayna ile Rusya arasındaki temel anlaşmazlık başlıklarından biri. Moskova, Ukrayna'nın NATO'ya katılmasına karşı çıkarken, Kiev üyeliğin "ülkenin güvenliği açısından temel bir güvence" olacağı iddiasında.

ABD'nin son görüşmelerde NATO üyeliğini Donbass'tan çekilme ihtimaliyle birlikte gündeme getirmesi, Ukrayna'nın toprak bütünlüğü ile NATO'nun genişleme ve güvenlik politikalarının aynı pazarlık çerçevesinde ele alındığını gösteriyor.

Bu tablo, savaşın geleceğinin yalnızca Ukrayna ile Rusya arasındaki toprak anlaşmazlığı üzerinden değil, Avrupa'nın "güvenlik düzeninin" nasıl şekilleneceği üzerinden de tartışıldığını ortaya koyuyor.

Washington'un arabuluculuğunda yürütülen görüşmelerde Ukrayna'nın toprakları, NATO üyeliği ve güvenlik garantileri birbirine bağlanırken Avrupa ülkeleri de kendi güvenlik ve askeri yapılanmalarını şekillendirecek süreçte söz sahibi olmaya çalışıyor.

soL'un dört kez sansürlenen X hesabını takip ederek yaygınlaştırabilirsiniz. 

soL Haber'i WhatsApp ve Telegram kanallarından takip edin, önemli gelişmeleri kaçırmayın.