ABD’de Federal Havacılık İdaresi'nin (FAA) hava trafik kontrol sistemlerinde yaşanan iletişim arızası ülke genelinde hava ulaşımını felç etti. 13 Kasım Cuma günü başlayan aksaklık nedeniyle iki günde 15 binden fazla sefer iptal edilirken, on binlerce uçuşta gecikmeler yaşandı.

FAA, 13 Kasım'da ülke genelindeki uçuşlar için kalkış yasağı uyguladı. Yaklaşık beş saat süren uygulama sırasında havadaki uçakların güvenli biçimde iniş yapması sağlanırken, 3 bin 500'den fazla uçak yere indirildi. Yasağın kaldırılmasının ardından uçuşlar kademeli olarak yeniden başladı. Ancak uçakların ve mürettebatın farklı noktalarda kalması nedeniyle seferlerdeki aksamalar sürdü.

Ulaştırma Bakanı Sean Duffy ve FAA Başkanı Bryan Bedford, 14 Kasım'da yaptıkları açıklamada arızanın nedenine ilişkin ilk bulguları paylaştı. Duffy, sorunun hava trafik kontrol sisteminin iletişim altyapısında gerçekleştirilen bakım ve yenileme çalışmaları sırasında ortaya çıktığını söyledi.

Eski kabloların değiştirilmesi sırasında sistem çöktü

Duffy'nin açıklamasına göre, FAA'nın 20 yılı aşkın süredir çalıştığı taşeron şirket L3Harris, en az bir uzak kontrol merkezinde eski bakır iletişim kablolarını fiber optik altyapıya dönüştürmek için rutin bakım çalışması yürütüyordu.

Söz konusu bakır kabloların kullanım ömrünü doldurduğu ve hizmetten çıkarılacağı için değiştirilmeleri gerekiyordu. Çalışma kapsamında analog iletişim altyapısından dijital sisteme geçiş yapılıyordu.

Ancak bu sırada değiştirilen yönlendiricilerden (router) biri, hava trafik kontrol ağındaki diğer yönlendiricilere aşırı sayıda bağlantı talebi göndermeye başladı. Duffy, sistemde her dört-beş saniyede bir binden fazla bağlantı girişimi tespit edildiğini açıkladı.

Bu yoğunluk hava trafik kontrol merkezlerinin uçaklarla iletişiminde aksaklıklara ve radar verilerinde bozulmalara yol açtı. FAA, iletişim ve radar sistemlerinin güvenilirliğine ilişkin sorunlar nedeniyle ülke genelinde kalkışları durdurma kararı aldı.

Yetkililer, arızanın bir siber saldırıdan kaynaklandığına ilişkin bulgu bulunmadığını bildirdi.

Taşeron şirketin sorumluluğu araştırılıyor

ABD yönetimi, arızanın kaynağına ilişkin soruşturmanın sürdüğünü açıkladı. Duffy, sorunun L3Harris'in kurulum veya bakım sırasında yaptığı bir insan hatasından mı, yoksa kullanılan yönlendiricinin arızalı olmasından mı kaynaklandığının henüz belirlenmediğini söyledi.

L3Harris ise soruşturmaya destek verdiğini açıkladı. Şirket, eski bakır kablolardan fiber optik iletişim sistemine geçiş çalışmalarının yüzde 70'inden fazlasının tamamlandığını bildirdi.

Reuters'ın aktardığına göre, arızadan etkilenen FAA'nın 22 uçuş kontrol merkezinden 17'sinde iletişim ağı aşırı yüklenmeye maruz kaldı. FAA, sorunun kaynağını hızla tespit edemediği için ülke genelinde kalkışları durdurdu.

Arızanın yaşandığı sistemdeki yönlendiricilerin yaklaşık 25 yıllık olduğu ve 2006'da değiştirilmiş olmaları gerektiği açıklandı. FAA'nın eski bakır kablo sisteminin bakımına yılda yaklaşık 1 milyar dolar harcadığı belirtildi.

ABD hava trafik kontrol sistemi yıllardır yenilenemiyor

Son arıza, ABD'nin hava trafik kontrol altyapısındaki kronik sorunları yeniden gündeme getirdi. Ülkede hava ulaşımını yöneten sistemin eskiyen donanım ve iletişim altyapısı nedeniyle daha önce de ciddi kesintiler yaşandığı biliniyor.

2023 yılında bir taşeron şirket çalışanının yanlışlıkla bazı dosyaları silmesi, ülke genelinde yaklaşık 90 dakika süren uçuş durdurma kararına ve 11 bin seferin aksamasına yol açmıştı. Eylül 2026'da ise Philadelphia'daki bir hava trafik kontrol merkezinde yaşanan devre arızası ve New Jersey'de bir inşaat ekibinin fiber optik kabloyu yanlışlıkla kesmesi, ABD'nin kuzeydoğusunda binlerce uçuşun gecikmesine ve iptal edilmesine neden olmuştu.

FAA'nın bazı kritik sistemlerinde onlarca yıllık teknoloji kullanılmaya devam ediyor. Kurum, 400'den fazla hava trafik kontrol tesisinde hava durumu ve diğer kritik bilgilerin aktarımında kullanılan disketleri ancak 2028 sonuna kadar değiştirmeyi planlıyor. Bazı merkezlerde uçuşları takip etmek için halen kağıt şeritler kullanılıyor.

Kongre, hava trafik kontrol altyapısının yenilenmesi için 12,5 milyar dolarlık kaynak ayırmıştı. Duffy ise sistemin ve havalimanlarının modernizasyonu için Kongre'den 50 milyar dolar daha talep etti.

FAA Başkanı Bedford, yaşanan arızanın ardından sistemin istikrarlı çalıştığını belirtirken, hava ulaşımının normale dönmesinin zaman alacağını söyledi.

Miami’de kargo ve yolcu uçağı çarpıştı

ABD'de hava ulaşımındaki aksaklıklar sürerken Florida eyaletindeki Miami Uluslararası Havalimanı'nda bir kargo uçağı ile yolcu uçağı çarpıştı.

14 Kasım Cumartesi günü saat 21.15 sıralarında meydana gelen olayda, UPS şirketine ait Boeing 767 tipi kargo uçağı ile Copa Airlines'a ait Boeing 737 tipi yolcu uçağı taksi yollarının kesiştiği noktada birbirine temas etti.

Panama'nın başkenti Panama City'den Miami'ye gelen Copa Airlines uçağı terminale doğru ilerlerken, Bogota seferi için kalkış hazırlığı yapan UPS uçağıyla çarpıştı. FAA'nın açıklamasına göre hava trafik kontrolörleri, UPS uçağının mürettebatına Copa Airlines uçağına yol vermesi talimatını vermişti.

Çarpışmada iki kişi hafif yaralandı. Yaralılar olay yerinde tedavi edilirken hastaneye kaldırılmalarına gerek duyulmadı. Havalimanı yönetimi, uçakların başka taksi yollarına yönlendirildiğini ve olayın havalimanındaki operasyonları etkilemediğini açıkladı.

FAA, çarpışmaya ilişkin soruşturma başlattı. Olayın ülke genelinde yaşanan hava trafik kontrol sistemi arızasıyla bağlantılı olduğuna ilişkin ise herhangi bir açıklama yapılmadı.

soL'un dört kez sansürlenen X hesabını takip ederek yaygınlaştırabilirsiniz. 

soL Haber'i WhatsApp ve Telegram kanallarından takip edin, önemli gelişmeleri kaçırmayın.