NBC News kanalına telefonla bağlanan ABD Başkanı Donald Trump, ABD ile İran'ın geçici ateşkes anlaşmasını ve İsrail'in Lübnan saldırılarını değerlendirdi.

Trump, dün İsrail Başbakanı Netanyahu ile yaptığı telefon görüşmesine atıfla, "Bibi ile konuştum ve o da bu konuyu biraz daha sakinleştirecek. Bence biraz daha sakin davranmamız gerekiyor" ifadelerini kullandı.

Bölgede tansiyonun düşmesinin ateşkes anlaşması açısından önemli olduğunu söyleyen Trump, İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırılarını bugün itibarıyla "azalttıklarını" savundu.

Ayrıca Trump, ABD ile İran arasındaki geçici ateşkes anlaşmasından dolayı "çok iyimser" olduğunu ve anlaşmanın uygulanacağına inandığını belirtti.

Trump, "İranlı liderler, toplantılarda basına yaptıklarından çok farklı konuşuyorlar. Çok daha makul davranıyorlar. Kabul etmeleri gereken her şeye razı oluyorlar. Unutmayın, şu anda askeri güçleri yok" iddiasında bulundu.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun, Lübnan ile müzakerelere başlanması için talimat verdiğini duyurmuştu.

Anadolu Ajansı'na konuşan ABD Dışişleri Bakanlığı yetkilisi, ABD’nin önümüzdeki hafta İsrail-Lübnan ateşkes görüşmelerine ev sahipliği yapacağını söyledi.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, ABD ile varılan geçici ateşkes konusunda gazetecilere açıklamada bulundu.

Bekayi, İsrail’in Lübnan’a yönelik saldırılarını şiddetle kınayarak, “Bugün, İran ve Lübnan halkları arasındaki dayanışma ve empati, tarihin hiçbir döneminde olmadığı kadar büyüktür” ifadelerini kullandı.

ABD ile varılan geçici ateşkesin Lübnan’la ilişkisi konusuna değinen Bekayi şöyle konuştu:

“Lübnan'daki savaşın sona ermesi, Pakistan tarafından önerilen ateşkes anlaşmasının ayrılmaz bir parçasıdır ve Pakistan Başbakanı’nın (Şahbaz Şerif) da açıkça belirttiği gibi, ABD, Lübnan da dahil olmak üzere tüm cephelerde savaşı durdurma taahhüdü vermiştir ve bu taahhüde aykırı herhangi bir eylem veya tutum, ABD’nin taahhüdüne uymaması anlamına gelecektir.”

Bekayi, ABD ile savaşın tamamen sona erdirilmesiyle ilgili müzakerelerin yeri ve zamanı hakkındaki bir soruya verdiği yanıtta, “Pakistan hükümeti, her iki tarafa da İslamabad'a gitmeleri ve görüşme yapmaları için davet gönderdi. Davet gözden geçiriliyor ve planlanıyor” ifadesini kullandı.

İranlı Sözcü, “Savaşı sona erdirmek için yapılacak görüşmeler, ABD'nin başta Lübnan olmak üzere tüm cephelerde ateşkes taahhütlerine uymasına bağlıdır" dedi.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Irakçi, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun yeniden yargılanmasına ilişkin açıklamada bulundu.

Netanyahu'nun yargılandığı yolsuzluk davasının pazar günü yeniden görüleceğine işaret eden Irakçi, şu ifadeleri kullandı:

"Lübnan dahil bölgede kapsamlı bir ateşkesin sağlanması, onun hapse girme sürecini hızlandırabilir. ABD, Netanyahu'nun diplomasiyi ortadan kaldırmasına izin vererek kendi ekonomisini çöküşe sürüklemek isterse, bu ABD’nin kendi tercihi olacaktır. Biz bunu ahmakça buluyoruz ancak bunun için de hazırız."

İsrail basınında yer alan haberlere göre, İran ile yaşanan savaş nedeniyle haftalardır olağanüstü kısıtlamalar altında çalışan İsrail yargı sisteminin, geçici ateşkesin ardından yeniden normal işleyişine dönmesiyle birlikte Netanyahu’nun yolsuzluk davası pazar günü yeniden görülecek.

Yemen'deki Husilerin lideri Abdulmelik el-Husi,  İsrail'in Lübnan'daki saldırılarını sürdürmesi halinde geniş çaplı çatışmaların yeniden başlayabileceği uyarısında bulundu.

İsrail'in saldırılarını yeniden başlatması durumunda Filistinlilere destek amacıyla doğrudan müdahaleye hazır olduklarını söyleyen Husi, "Herhangi bir cephede İsrail'in tek başına hareket etmesine izin vermeyeceğiz" dedi.

Gerilimi düşürmeye yönelik çabaların, farklı cephelerdeki saldırılar sona ermedikçe başarılı olamayacağını ifade eden Husi, Yemen'in direniş ekseni içinde çatışmalara dahil olmasının İsrail ve ABD'nin Kızıldeniz'i askeri amaçlarla kullanmasını engellediğini söyledi.

Gelişmelere bağlı olarak yeni seçenekler ve "sürpriz" operasyonların gündeme gelebileceğini söyleyen Husi, İran ile ABD arasında ilan edilen ateşkesi İran ve müttefikleri açısından büyük bir kazanım olarak nitelendirdi ve İsrail ile müttefiklerinin başarısız olduğunu ifade etti.

Filistin meselesinin temel bir dava olmaya devam ettiğini vurgulayan Husi, her türlü imkanla desteğin sürdürülmesi çağrısında bulundu.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun, Lübnan ile müzakerelere başlanması için talimat verdiği duyuruldu.

Lübnan hükümetinin İsrail'e direnen Hizbullah'a karşı attığı adımların ardından gelen açıklamada, müzakerelerde iki ülke arasında "barış ilişkilerinin" tesis edilmesine ve Hizbullah'ın silahsızlandırılmasına odaklanılacağı belirtildi.

İsrail Başbakanlığı'nın sosyal medya üzerinden yaptığı paylaşımda Netanyahu'nun şu açıklamasına yer verildi:

"Lübnan'ın İsrail ile doğrudan müzakereler başlatma konusundaki yinelenen talepleri doğrultusunda, dünkü hükümet toplantısında Lübnan ile en kısa sürede doğrudan müzakerelere başlanması talimatını verdim.

Müzakereler, Hizbullah'ın silahsızlandırılmasına ve İsrail ile Lübnan arasında barışçıl ilişkilerin tesis edilmesine odaklanacaktır.

İsrail, Lübnan Başbakanı'nın bugün Beyrut'un askerden arındırılması için yaptığı çağrıyı memnuniyetle karşılamaktadır."

İsrail’in dünden itibaren büyük bir katliama giriştiği Lübnan’da hükümet orduyu işgalciye karşı değil ona direnen Hizbullah’a karşı görevlendirdi.

Lübnan Başbakanı Nevvaf Selam bugün Bakanlar Kurulu’nda alınan kararları duyurdu.

Buna göre ordu ve güvenlik güçlerine başkent Beyrut’ta silah bulundurma tekelinin yalnızca devlet güçleriyle sınırlandırılması, kural ihlali yapanlara karşı tüm tedbirlerin alınması talimatı verildi.

Selam ayrıca İsrail’in Lübnan’a yönelik saldırılarının tırmanması ve dün özellikle Beyrut’u kapsayacak şekilde genişleyerek çok sayıda sivil kayba yol açması nedeniyle BM Güvenlik Konseyi’ne acil şikayette bulunulması kararı alındığını duyurdu.

Politico'nun altı büyük Avrupa Birliği ülkesinde yaptığı ankete göre, Trump yönetimindeki ABD, bir müttefikten ziyade bir tehdit olarak görülüyor.

Mart ayında Polonya, İspanya, Belçika, Fransa, Almanya ve İtalya'da yapılan ankete katılanların sadece yüzde 12'si ABD'yi yakın bir müttefik olarak görürken, yüzde 36'sı ülkeyi bir tehdit olarak değerlendirdi. Buna karşılık, altı ülkede yapılan ankete katılanların yüzde 29'u Çin'i bir tehdit olarak gördü. Ulusal düzeyde, dört ülkede Washington'dan gelen tehdit Pekin'den gelen tehditten daha büyük algılanırken, yalnızca Fransa ve Polonya'daki katılımcılar Çin'den gelen tehdidi daha yüksek olarak değerlendirdi.

Seçmenler, ABD'ye olan güvenin azalmasıyla birlikte "Avrupa'nın daha iyi silahlanmasını" da istiyor ancak savunma "kişisel fedakarlık, daha büyük bütçeler veya Ukrayna'ya sınırsız destek" anlamına geliyorsa bu istekleri azalıyor.

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan da görüşmeler öncesi X hesabından paylaştığı mesajında, "Siyonist rejimin Lübnan'a yönelik tekrarlanan saldırganlığı, ön ateşkes anlaşmasının açık bir ihlalidir" dedi. Pezeşkiyan, bunu "aldatma ve varılacak muhtemel anlaşmaya uyulmayacağının tehlikeli bir işareti" olarak niteledi. Pezeşkiyan şöyle devam etti:

"Bu tür eylemlerin devamı, müzakereleri anlamsız kılacaktır. Parmaklarımız tetikte kalmaya devam ediyor. İran, Lübnanlı kardeşlerimizi asla yalnız bırakmayacaktır."

İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, 11 Nisan'da İslamabad'da gerçekleşmesi beklenen görüşmeler öncesi X hesabından yeni bir mesaj paylaştı. 3 maddelik mesaj şöyle:

"1- Lübnan ve tüm 'Direniş Ekseni', İran’ın müttefikleri olarak ateşkesin ayrılmaz bir parçasını oluşturmaktadır. (10 maddelik teklifin 1. maddesi)

2- Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, Lübnan konusunu kamuoyuna açık ve net bir şekilde vurgulamıştır; (bu konuda) inkâra ve çark etmeye yer yoktur.

3- Ateşkes ihlalleri açık maliyetlere, güçlü karşılıklara yol açar. Ateşi derhal söndürün."

Lübnan'da katliama girişen İsrail Başbakanı Netanyahu, X hesabından yaptığı açıklamada, "Hizbullah'a karşı güç, hassasiyet ve kararlılıkla vuruşlarımıza devam ediyoruz" dedi.

Hizbullah lideri Naim Kasım'ın yeğeni ve sekreteri olan Ali Yusuf Harşi'yi öldürdüklerini söyleyen Netanyahu, Hizbullah'a ait silah depoları, rampalar ve karargahların vurulduğunu da öne sürdü.

Tehditlerini sürdürerek, "Mesajımız nettir: İsrail vatandaşlarına karşı faaliyet gösteren herkesi hedef alacağız. Kuzey sakinlerine tam güvenliği geri getirene kadar, gereken her yerde Hizbullah'ı vurmaya devam edeceğiz" ifadelerini kullandı.

İran'ın başkenti Tahran'da, ABD ve İsrail'in İran'a 28 Şubat'ta başlattığı saldırılarda hayatını kaybeden ülkenin eski dini lideri Ali Hamaney için anma yürüyüşü gerçekleştirildi. 

Ali Hamaney'in ölümünün 40. günü sebebiyle düzenlenen yürüyüşe ülkenin farklı kentlerinden gelen on binlerce kişi katıldı. Matemi simgeleyen siyah bayrakların taşındığı yürüyüşte, İran bayrağı yanında Hizbullah bayrakları da taşındı. Sık sık ABD ve İsrail karşıtı sloganlar atıldı, mersiyeler okundu. Yürüyüşte ateşkes karşıtı dövizler de taşındı.

İran Adli Tıp Kurumu Başkanı Abbas Mescidi Arani, ABD ve İsrail’in 28 Şubat'ta ülkesine başlattığı saldırılarda şu ana kadar en az 3 bin kişinin hayatını kaybettiğini duyurdu.

Arani, cenazelerin yüzde 40’nın kimliğinin tespit edilemeyecek durumda olduğunu ancak buna rağmen yoğun çalışmalar sonucunda kimlik tespit çalışmalarının başarıyla tamamlandığını kaydetti.

Ateşkes sonrası ABD basını Trump'ın İran'daki durumunu değerlendirmeye devam ediyor. The Wall Street Journal'da yayınlanan bir analiz yazısında da, Trump'ın hedeflerine ulaşamadığı, yakın destekçilerinin bile gelinen noktayı sorguladığı belirtildi.

ABD'li yöneticilerin çelişkili açıklamalarına dikkat çekilen haberde, Trump'la, Savaş Bakanı Pete Hegseth'in dün gazetecilere yaptığı açıklamalar arasındaki açı hatırlatıldı. Sonucun, Trump'ın saldırıların başında duyurduğu hedeflerden belirgin şekilde farklı olduğu, yakın destekçilerinin bu durumdan rahatsızlık duyduğu vurgulandı.

İran'da Trump'ın "değiştiğini" iddia ettiği rejimin "iktidarda kalmaya devam ettiği, hatta ülke üzerinde daha da büyük bir askeri kontrolü sağlamış olabileceği" ifade edildi. 

Amerikan haber sitesi Semafor'un eski Hazine ve Dışişleri Bakanlığı yetkililerinin açıklamalarına dayandırdığı haberine göre, Trump yönetimi bu hafta Rus petrolüne yönelik yaptırımların kaldırılmasını muhtemelen uzatacak ve bu da İran petrolüne yönelik benzer bir adımın önünü açacak.

ABD Hazine Bakanlığı geçen ay, halihazırda denizde bulunan ve yaptırım uygulanan Rus ve İran petrolünün sırasıyla 11 Nisan ve 19 Nisan'a kadar satışına onay verdi. Hazine Bakanı Scott Bessent, bu adımı İran savaşının ekonomik etkilerini en aza indirmek için yapıldığını söyledi.

Habere konuşan yetkililer, "Trump yönetiminin bu hafta Rusya petrolüne yönelik muafiyeti uzatmasını beklediklerini ve bunun da bu ayın sonlarında İran petrolüne yönelik muafiyetin uzatılmasının önünü açacağını" söyledi.

ABD'de şu anda benzin için ortalama 4 dolar ödeniyor ve bu, 2022'den beri en yüksek fiyat. 

İran Ordusu Sözcüsü Tuğgeneral Muhammed Ekreminiya, müzakere sürecine temkinli yaklaştıklarını belirterek, görüşmelerin başarısızlığı halinde uzun süreli savaşa hazır olduklarını bildirdi.

Devlet televizyonunda konuşan Ekreminiya, "İran, kararlı duruşuyla düşmanı ateşkesi kabul etmeye zorladı. Müzakerelerin temelini ve odağını İran’ın şartları oluşturuyor. Görüşmelerin başarılı olmasını umuyoruz ancak başarısız olması durumunda uzun bir savaşa da hazırız" dedi.

Sözcü, 2015'teki nükleer anlaşma sürecine işaret ederek, "Düşman, nükleer anlaşma sürecinde güvenilir olmadığını göstermiştir. Önceki iki müzakere turunda da aynı tutumu sergilemiştir" değerlendirmesini yaptı.

İran’ın askeri hazırlıklarının sürdüğünü ifade eden sözcü, “Gözlerimiz düşmanın üzerinde, parmağımız tetikte" ifadelerini kullandı. Meclis'in Hürmüz Boğazı'ndan geçişler için ücret alınması için hazırladığı yasa tasarısına da değinen Ekreminiya, "Meclisin kararıyla Hürmüz Boğazı'nın kontrol altına alınması, bu savaşın İran'a ekonomik faydalar sağlayacak bir kazanımı olacaktır" diye konuştu.

Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, "ateşkese rağmen İran’ın BAE ve bazı Körfez ülkelerine yönelik saldırılarını sürdürdüğü" söylendi.

Anlaşmanın maddelerine ilişkin "daha fazla açıklık" talep eden ve Lübnan'a saldırılardan bahsedilmeyen BAE açıklamasında, "İran’ın bölgede tüm düşmanca faaliyetleri derhal durdurması ve Hürmüz Boğazı’nın koşulsuz ve tamamen yeniden açılmasının yanı sıra terör saldırılarını durdurması ve deniz seyrüsefer güvenliğini garanti altına alması gerektiği" ifadelerine yer verildi.

İran’dan, saldırılar nedeniyle oluşan zararların tazmin edilmesini de isteyen BAE, "bölgedeki müttefik unsurlara" çağrı yaptı. "Hürmüz Boğazı'nda seyrüsefer özgürlüğünü hedef alan tehditler, ekonomik savaş ve korsanlığın durdurulması gerektiği" belirtildi.

BAE'nin bu çıkışı, İran'ın petrol rafinerilerine yapılan saldırıların ardından geldi. İran devlet televizyonu, ateşkesin üzerinden birkaç saat geçtikten sonra Siri ve Lavan petrol tesislerine yapılan saldırıların, BAE'nin Mirage jetleri kullanarak gerçekleştirildiğini duyurmuştu. İsrail de Lavan Adası'na saldırıyla ilgileri olmadığını söylemişti.

İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF), X hesabından yaptığı paylaşımda Hizbullah'ın Genel Sekreteri Naim Kasım'ın sekreteri ve yeğeni olan Ali Yusuf Harşi'yi hedef alarak öldürdüğünü iddia etti.

Hizbullah'tan henüz açıklama yapılmazken başta Reuters olmak üzere yabancı basın ve haber kaynağını kontrol etmeden yabancı basını kaynak alan Türk medyası Naim Kasım'ın öldürüldüğü haberini geçti. Ardından Reuters "düzeltme" yaptı.

ABD-İran arasındaki geçici ateşkes için arabuluculuk yapan Pakistan, İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırılarını kınadı.

Pakistan Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Tahir Hüseyin Andrabi, X hesabından yaptığı paylaşımda, masum insanların hayatına mal olan ve altyapıda tahribata yol açan İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırılarını kınadıklarını belirtti.

İsrail'in eylemlerinin bölgede barış ve istikrarın sağlanmasına yönelik uluslararası çabalara zarar verdiğine dikkati çeken Andrabi, uluslararası hukukun ve temel insani ilkelerinin açıkça ihlal edildiğini vurguladı. Andrabi, Pakistan'ın Lübnan hükümeti ile halkıyla dayanışmasını yinelediğini ve Lübnan'ın egemenliğini, toprak bütünlüğünü, barış ve istikrarını desteklediğini kaydetti.

Yarı resmi Mehr Haber Ajansı'na göre, İran'ın Huzistan Valiliği, Şuşter'de bir İHA düşürüldüğünü duyurdu.

Şuşter'in Gulam köyü yakınlarında saat 21.00 sularında hava savunma sistemi tarafından düşürülen İHA nedeniyle bir çocuğun yaşamını yitirdiği, 6 kişinin yaralandığı kaydedildi.
 

Hizbullah'tan yapılan yazılı açıklamada, İsrail'in ateşkes ihlallerini sürdürdüğüne dikkat çekilerek, Hizbullah'ın Lübnan'ı ve halkını savunmak amacıyla Manara yerleşimine saldırı gerçekleştirdiği belirtildi.

Açıklamada, Hizbullah'ın ateşkese uyduğu, İsrail'in ise ihlal etmeye devam ettiğine işaret edildi, "Bu karşılık, İsrail-Amerikan saldırganlığı ülkemize ve halkımıza karşı sona erene kadar devam edecektir" ifadesi kullanıldı.

İsrail ordusu ise Lübnan'ın güneyinde dün çıkan çatışmada bir askerinin öldüğünü, 5 askerinin de yaralandığını duyurdu.

İran devlet televizyonu, Limanlar ve Denizcilik Kurumu tarafından Basra Körfezi'nde geçiş bekleyen gemilere ilişkin yapılan duyuruyu yayımladı.

İran Limanlar ve Denizcilik Kurumu, Hürmüz Boğazı'ndan geçiş planlayan gemilerden, olası deniz mayınlarıyla çarpışma riskine karşı İran Devrim Muhafızları Deniz Kuvvetleri ile koordinasyon sağlamalarını istedi. Duyuru şöyle:

"Denizcilik emniyetinin sağlanması ve olası deniz mayınlarıyla temasın önlenmesi amacıyla, Hürmüz Boğazı'nda İran Devrim Muhafızları Deniz Kuvvetleri ile koordinasyon sağlanarak, ikinci bir duyuruya kadar aşağıda belirtilen alternatif güzergahların, ekli haritaya uygun şekilde kullanılması gerekmektedir."

Boğaza giriş ve çıkış rotası harita eşliğinde anlatıldı. Giriş rotası, Umman Denizi’nden kuzeye doğru ilerleyerek Larek Adası civarından geçiş ve ardından Basra Körfezi yönünde devam edilmesi olarak belirtilirken, çıkış rotası, Basra Körfezi’nden başlayarak Larek Adası'nın güneyinden geçiş ve ardından Umman Denizi yönünde devam edilmesi olarak bildirildi.

ABD Başkanı Donal Trump Truth Social hesabından anlaşmanın yerine getirilmemesi durumunda savaşın tekrar başlayacağı konusunda tehditte bulundu. "Tahran yönetiminin gerçek anlaşmaya tam olarak sadık kalmaması durumunda, bölgedeki Amerikan askeri varlığının harekete geçeceğini" söyledi. Trump şöyle yazdı:

"ABD'ye ait tüm gemiler, uçaklar ve askeri personel, ek mühimmat, silahlar ve halihazırda önemli ölçüde zayıflamış bir düşmanın ölümcül bir şekilde yargılanması ve imha edilmesi için uygun ve gerekli olan her şeyle birlikte, varılan GERÇEK ANLAŞMA tamamen yerine getirilene kadar İran'da ve çevresinde kalmaya devam edecektir.

Eğer herhangi bir nedenle bu gerçekleşmezse, ki bu son derece düşük bir ihtimal, o zaman çatışma başlar, daha büyük, daha iyi ve daha güçlü bir şekilde, daha önce hiç görülmemiş bir şekilde. Uzun zaman önce kararlaştırılmıştı ve tüm sahte söylemlere rağmen - NÜKLEER SİLAHLAR YOK OLACAK ve Hürmüz Boğazı AÇIK VE GÜVENLİ OLACAK. Bu arada büyük ordumuz dinleniyor, aslında bir sonraki fetih için sabırsızlanıyor. AMERİKA GERİ DÖNDÜ!"