ABD’nin Venezuela’ya dönük haydutluğu ve petrol tankerlerine el koymasıyla küresel gerilimlerin tırmandığı bir dönemde, Çin, Rusya ve İran donanmaları Güney Afrika açıklarında ortak bir deniz tatbikatı başlattı.

Bir hafta sürecek tatbikatlar, Cumartesi günü yapılan açılış töreniyle başladı. Çin Savunma Bakanlığı, tatbikatların “kritik deniz ticaret yollarının ve ekonomik faaliyetlerin korunmasına” odaklandığını açıkladı. Program kapsamında ayrıca deniz hedeflerine yönelik saldırı senaryoları ile “terörle mücadele” başlığı altında kurtarma operasyonları yer alıyor.

Çin, Rusya ve İran’a ait savaş gemileri, Hint Okyanusu ile Atlantik Okyanusu’nun kesiştiği bölgede, Cape Town’un güneyindeki Simon’s Town’da bulunan ve Güney Afrika donanmasının ana üslerinden biri olan limana giriş çıkış yaptı. BRICS üyesi Brezilya, Hindistan ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin tatbikatlara katılıp katılmayacağı ise henüz açıklığa kavuşmadı.

Güney Afrika Silahlı Kuvvetleri Sözcüsü, tatbikata katılan ülkelerin listesinin henüz netleşmediğini ve etkinliğin önümüzdeki Cuma gününe kadar süreceğini duyurdu. Savunma Kuvvetleri’nden yapılan açıklamada ise tatbikatların, donanmalar arasında deneyim paylaşımını artıracağı ve ortak operasyon kabiliyetlerini güçlendireceği vurgulandı. Bunun da deniz taşımacılığı güvenliği ve bölgesel istikrar açısından önem taşıdığı belirtildi.

ABD haydutluğunun gölgesinde

Tatbikatlar, ABD ordusunun Cumartesi günü Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro’yu haydutça kaçırmasının ardından yükselen tansiyonun gölgesinde gerçekleşiyor. Donald Trump yönetimi, aynı süreçte Venezuela bağlantılı petrol tankerlerine de uluslararası sularda el koydu. El konulan gemiler arasında, Washington’un yaptırımları ihlal ettiğini öne sürdüğü Rus bayraklı bir tanker de bulunuyor.

Bu adımlar Moskova’nın sert tepkisine yol açtı. Rus yetkililer, tankerlerin alıkonulmasını uluslararası denizcilik hukukunun açık ihlali olarak nitelendirdi. Trump ise New York Times’a verdiği röportajda, uluslararası hukuku tanımadığını açıkça dile getirerek, yönetiminin politikalarını yalnızca “kendi ahlaki sınırlarının” belirlediğini söyledi. Washington ayrıca, İran’da süren protestolara yönelik baskılar gerekçesiyle Tahran’a karşı yeni adımlar atma tehdidinde de bulundu.

BRICS ülkelerinin ortak deniz tatbikatlarının, özellikle Trump yönetiminin uzun süredir hedef aldığı Güney Afrika ile ABD arasındaki ilişkileri daha da germesi bekleniyor. Güney Afrika yönetimi ise tatbikatların zamanlamasına yönelik eleştirileri reddediyor. Etkinliğin, geçen yıl Kasım ayında planlandığı ancak Johannesburg’daki G20 zirvesiyle çakışması nedeniyle ertelendiği belirtiliyor.

Güney Afrika Savunma Bakan Yardımcısı Bantu Holomisa, tatbikatların mevcut krizlerden bağımsız olarak planlandığını savunarak, “ABD’nin bazı ülkelerle yaşadığı sorunlar nedeniyle paniğe kapılmamıza gerek yok. Bunlar bizim düşmanlarımız değil” dedi.