Güney Afrika, İsrail’in ülkedeki üst düzey diplomatik temsilcisini sınır dışı ettiğini açıkladı. 

Pretorya yönetimi, İsrailli yetkiliyi Güney Afrika’nın egemenliğine meydan okuyan ve “kabul edilemez diplomatik norm ihlalleri” içeren eylemlerle suçladı.

Uluslararası İlişkiler ve İşbirliği Bakanlığı, İsrail’in Pretorya Büyükelçiliği’nde görevli maslahatgüzar Ariel Seidman’ın persona non grata (istenmeyen kişi) ilan edildiğini ve ülkeyi terk etmesi için kendisine 72 saat süre tanındığını duyurdu.

Bakanlık açıklamasında Seidman’ın, Güney Afrika Cumhurbaşkanı Cyril Ramaphosa hakkında sosyal medyada “hakaret içeren saldırılar” başlattığı, ayrıca üst düzey İsrailli yetkililerin “sözde ziyaretleri” konusunda bakanlığın kasıtlı biçimde bilgilendirilmediği ifade edildi.

Açıklamada, “Bu tür eylemler diplomatik ayrıcalıkların ağır biçimde kötüye kullanılmasıdır ve Viyana Sözleşmesi’nin temel hükümlerini ihlal etmektedir. İkili ilişkiler için gerekli olan güven ve diplomatik protokoller sistematik biçimde zedelenmiştir” denildi. Güney Afrika yönetimi, İsrail hükümetini gelecekteki diplomatik faaliyetlerinde Güney Afrika’ya ve uluslararası ilişkilerin yerleşik ilkelerine saygı göstermeye çağırdı.

İsrail’den misilleme

Gelişmeye İsrail Dışişleri Bakanlığı’ndan hızlı yanıt geldi. Bakanlık, Güney Afrikalı üst düzey diplomat Shaun Edward Byneveldt’in istenmeyen kişi ilan edildiğini ve İsrail’i terk etmesi için kendisine 72 saat süre verildiğini açıkladı.

İsrail Dışişleri Bakanlığı, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, “Süreç kapsamında ilave adımlar değerlendirilecektir” ifadesini kullandı.

Güney Afrika hükümetinin internet sitesinde yer alan bilgilere göre Byneveldt, işgal altındaki Batı Şeria’nın Ramallah kentinde görev yapan Güney Afrika’nın Filistin Devleti Büyükelçisi konumunda bulunuyor.

Güney Afrika Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Chrispin Phiri ise İsrail’in tutumunu eleştirerek, “Bu engelleme, [Byneveldt’in] ev sahibi ülkesini fiilen işgal eden bir devlet aracılığıyla akredite edilmesine yol açan son derece gülünç bir düzenleme yaratmaktadır” dedi. Phiri, X platformundaki paylaşımında bunun, İsrail’in Filistin devletinin kurulmasına yönelik uluslararası uzlaşmayı tanımayı reddettiğini açık biçimde ortaya koyduğunu belirtti.

Gerilimin arka planı: Gazze ve soykırım davası

Karşılıklı diplomatik hamleler, Güney Afrika ile İsrail arasında Gazze Şeridi’ndeki savaş nedeniyle aylardır tırmanan gerilimin son halkası oldu.

Güney Afrika, Aralık 2023’te Uluslararası Adalet Divanı’na başvurarak İsrail’i Gazze’de Filistinlilere karşı soykırım yapmakla suçlamıştı. Pretorya yönetimi, başvuru sırasında İsrail’in ayrım gözetmeksizin güç kullanımı ve zorla yerinden etme politikaları nedeniyle sivillerin durumundan “derin endişe” duyulduğunu vurgulamıştı.

Güney Afrikalı insan hakları savunucuları da İsrail’i, Filistinlilere yönelik uygulamaları nedeniyle, ülkenin kendi tarihindeki apartheid rejimine benzer bir sistem sürdürmekle suçluyor. BM İnsan Hakları Yüksek Komiserliği de, bu ayın başlarında yaptığı açıklamada İsrail’in “daha önce görülen apartheid sistemlerine benzeyen, son derece ağır bir ırk ayrımcılığı ve tecrit düzeni” uyguladığını ifade etmişti.

Muhalefetten destek çağrısı

Güney Afrika’da muhalefetteki Ekonomik Özgürlük Savaşçıları partisi, hükümetin İsrail elçisini istenmeyen kişi ilan etmesini memnuniyetle karşıladı.

Parti açıklamasında, “Birleşmiş Milletler kararlarının sistematik ihlalinden, uluslararası mahkemelere açık meydan okumaya; Filistin’de ve başka coğrafyalarda diplomatlara, gazetecilere, insani yardım çalışanlarına ve sivillere yönelik pervasız saldırılara kadar İsrail, karşılıklı saygı yerine yıldırma ve provokasyonu benimseyen bir haydut devlet olduğunu göstermiştir” ifadelerine yer verildi.

EFF, Güney Afrika hükümetini İsrail’in “apartheid rejimine” karşı diplomatik ve ekonomik ilişkilerin tamamen kesilmesini de içeren daha sert ve ilkesel adımlar atmaya çağırdı.