Ülkemizin de sık sık gündemine gelen 5. Nesil savaş uçağı F-35, sık görülen kaza kırımlarla anılırken, ABD Hava Kuvvetleri Komutanının yaptığı 6. Nesil savaş uçağı paylaşımı bu alanda yaşanan gelişmeleri gözler önüne serdi. F-47 adı verilen yeni savaş uçağının, Trump yönetiminin dayattığı yeni saflaşma sistematiğiyle uyumlu olarak Pasifik Cephesinin ihtiyaçları doğrultusunda geliştirilmekte olduğu anlaşılıyor.

Nedir bu nesiller arasındaki fark?

Gündemdeki F-47 savaş uçağının, halihazırda dünyadaki çeşitli hava kuvvetlerinde mevcut 5. Nesil savaş uçaklarından daha üstün olacağı belirtiliyor. Henüz tasarım aşamasında olan bu uçakların ancak 2030’lu yıllarda hizmete girmesi bekleniyor. 5. Nesil savaş uçaklarının ana özelliklerini belirterek başlayalım. Bu savaş uçaklarının en önemli özelliklerinden birisi “hayalet” özelliği yani uçağın radarlarda görünürlüğü en aza indiren geometri, boya kaplama ve tüm silahların gövde içinde olması. Bunun dışında yüksek manevra kabiliyeti, uzun görev menzil çapı ve gelişmiş avyonik sistemleri de öne çıkıyor. 5. Nesil savaş uçakları gelişmiş yazılımları sayesinde radar ve sensörler aracılığıyla bir muharebe simülasyonu oluşturarak çeşitli insansız hava araçları içerebilen farklı platformları da kontrol edebilecek bir merkez gibi hareket ediyor. Bu anlamda geleneksel AWACS erken uyarı sistemlerinin yerini alıyor.

6. Nesil savaş uçakları ise doğrudan savaş uçaklarına karşı it dalaşı adı verilen yakın muharebeden çok düşman uçağını daha görüş mesafesine girmeden (40 km ve ötesi) ortadan kaldırmayı öngören yapıya sahip. Bunun dışında 5. Nesilde görülen muharebe merkezi olma özelliği geliştirilerek çok daha geniş kara ve hava unsurunu kontrol edebilecek bir yazılıma sahip olacağı belirtiliyor. Radar, sensör ve diğer kanallardan aldığı muazzam büyüklükteki verileri işleyecek yapay zeka destekli sistem siber saldırıya da dayanıklı olacak. Silahlarının ve uçak menzillerinin arttığı bu yeni nesil savaş uçaklarında görünmezlik özelliği daha da iyileştirilecek. Eğer bu teknik kabiliyetler gerçekleştirilebilirse 6. Nesil savaş uçakları havadaki birer uçak gemisi olacaklar. Bir uçaktan daha çok farklı unsurları kontrol edebilen bir filo gibi hareket eden bir yapıdan bahsediyor olacağız. Ancak daha 5. Nesil özellikleri geliştirilme aşamasında olduğu düşünüldüğünde bu özelliklerin daha ayrıntısı ve ne zaman hazır olacağını kestirmek zor.

ABD Hava Kuvvetleri komutanı General David Allvin’in X paylaşımı

Boeing F-47’nin özellikleri neler?

Önce Trump sonrasında da General Allvin tarafından müjdelenen uçağın muharebe menzilinin 1900 km olacağı belirtiliyor. Mach 2 yani ses hızının iki katı hızlara çıkacağı belirtilen uçaktan ilk dönemde en az 185 tane üretileceği ve 2025-2029 arasında hizmete gireceği belirtiliyor. Tasarım detayları verilmeyen uçağın hayalet özelliği ve menziliyle halihazırda kullanılan F-22 ve F-35 savaş uçaklarından belirgin şekilde üstün olacağı söyleniyor. Durum bu şekilde özetlense de özellikle takvimin inandırıcılığı bulunmadığını belirtelim. Bugün hala geliştirilmekte ve sorunları tam olarak giderilememiş olan F-35 savaş uçağının tasarım sürecinin 2000 yılında başladığı düşünülürse ne demek istediğimiz anlaşılacaktır.

İngiliz BAE sitesindeki Tempest görseli

6. Nesilde diğer ülkeler ne durumda?

6. Nesil denemelerinde ABD yalnız değil. Çin Halk Cumhuriyeti J-36 adını verdiği uçak tasarımını geçtiğimiz Aralık ayında ilan etmişti. Bunun dışında İngiltere, İtalya ve Japonya Tempest adı verilen platform üzerinde çalışıyor. Fransa-Almanya ve İspanya ise Future Combat Air System (FCAS, Gelecek Hava Muharebe Sistemi) adı verdikleri uçağın 2040 yılında hizmete gireceğini belirtiyor. Rusya’nın da Mikoyan PAK DP adını verdiği sistem üzerinde çalıştığını ilan ettiğini ekleyelim.

Hedefte Çin mi var?

Özellikle F-47 kabiliyetlerine bakıldığında emperyalist merkezlerin başta Ukrayna-Rusya Savaşı olmak üzere sürmekte olan çatışmalardan dersler çıkardığı anlaşılıyor. Düşman radarlarına yakalanmamanın öneminin arttığı günümüz koşullarında daha hassas, etkili ve menzili artmış silahların geliştirilmesi belirleyici oluyor. Bunun da ötesinde havadan-havaya atılan füze sistemlerinin geliştirilmesi yakın muharebenin önemsizleşeceği bir aşamaya işaret ediyor. Öte yandan uçakların özellikle yerdeyken korunmasız olması, çatışma durumunda düşmanın erişiminden çok uzak hava üslerinden kalkabiliyor olmasını önemli bir özellik haline getiriyor. Trump döneminde örtülü şekilde hedef haline getirilmiş olan Çin karşısında Pasifik Cephesini güçlendirmek isteyen ABD Hava Kuvvetlerinin bölgedeki Güney Kore veya Japonya’daki üslerindense Pasifik Okyanusu ve ötesindeki üslerini bu geniş menzilli uçak sayesinde kullanabiliyor olacak.

Neden Boeing?

Son olarak isterseniz F-47’nin üreticisi olacak olan Boeing firmasına bakalım. F-35 savaş uçağının ilk aşamalarına bakıldığında yeni uçak tasarımın doğrudan bir firmaya verilmesinin ne kadar garip olduğu anlaşılacak. O dönemde Joint Strike Fighter Program olarak adlandırılan projeye üreticilerin tasarım teklifi vermesi istendi. 1997 yılında sonuçlanan konsept tasarım yarışmasında Boeing ve Lockheed Martin finale kaldı. McDonnel Douglas elenirken, Northrop Grumman ve British Aerospace ise Lockheed Martin ekibine dahil oldu. Boeing tarafından yapılan X-32 adlı prototip Eylül 2000’de uçarken, Lockheed Martin’in prototipi X-35 ise Ekim 2000’de uçuş testlerine tabi tutuldu. Her iki uçak da sayısız teste ve geliştirmenin ardından son kez karşılaştırıldı ve bir yılında sonunda Ekim 2001’de Lockheed Martin tasarımıyla devam kararı alındı.

Detaylarıyla aktardığımız bu sürecin aksine benzer bir proje keyfekeder bir kararla doğrudan Boeing’e verildi. Boeing 2024 yılında faaliyet gösterdiği tüm alanlarda toplam 12 milyar dolar zarar etti. Boeing, özellikle 737 Max tipi yolcu uçaklarındaki güvenlik açıkları ve yaşanan kaza kırım nedeniyle gündemde kalırken, işçilere yönelik katı tutumuyla da dikkat çekiyor.

Kanlı ittifak: Microsoft ve İsrail’in Gazze’deki katliamda ortak rolü

İngiliz ve Fransız nükleer cephaneliği Avrupa’yı koruyabilir mi?