Bugün, Türkiye siyasi tarihinin en sembolik öğrenci eylemlerinden biri olan 555K’nın yıldönümü.

5 Mayıs 1960’ta, saat 5’te, Ankara Kızılay’da bir araya gelen öğrenciler, Demokrat Parti iktidarının baskıcı uygulamalarına ve Tahkikat Komisyonu’na karşı “Hürriyet istiyoruz” diyerek tarihe geçen bir çıkış yaptı.

555K, adını eylemin şifresinden aldı: 5. ayın 5. günü, saat 5’te, Kızılay’da. Öğrenciler, polisin önceden haber alamayacağı bir buluşma örgütlemek için çağrıyı kulaktan kulağa yaydı. Eylemin başlaması için belirlenen işaret ise Plevne Marşı’nın ıslıkla çalınmasıydı.

Bu miting, 27 Mayıs’a giden sürecin en önemli dönemeçlerinden biri oldu. Tahkikat Komisyonu’nun kurulmasının ardından İstanbul ve Ankara başta olmak üzere birçok kentte öğrenciler protestolar düzenlemiş, bu eylemler polis şiddetiyle bastırılmıştı. İstanbul Üniversitesi Beyazıt Kampüsü’nde Orman Fakültesi öğrencisi Turan Emeksiz’in ve İstanbul Erkek Lisesi öğrencisi Nedin Özpulat’ın vurulması ise gençliğin öfkesini büyüten olaylardan biri olarak hafızalara kazındı.

555K’yı örgütleyenler arasında o dönem Mülkiye öğrencisi olan Altan Öymen ve Deniz Baykal gibi isimler de vardı. Aynı gün Ankara’da Demokrat Parti’nin de mitingi bulunuyordu. Kızılay’a gelen Başbakan Adnan Menderes, kendisini bir anda öğrencilerin protestosu içinde buldu. Meydanda yükselen “Hürriyet istiyoruz” ve “Hükümet istifa” sloganları, dönemin siyasal atmosferine damga vurdu.

555K, yalnızca bir öğrenci mitingi olarak değil, baskı koşullarında gençliğin örgütlü ve yaratıcı itirazının simgesi olarak tarihe geçti. Cemal Süreya’nın dizeleriyle söyleyecek olursak:

“Biz şimdi yan yana geliyoruz ve çoğalıyoruz
Ama bir ağızdan tutturduğumuz gün hürlüğün havasını
İşte o gün sizi tanrılar bile kurtaramaz.”