Doğan Holding dün İMKB'ye gönderdiği yazı ile Petrol Ofisi A.Ş. (POAŞ) hisselerinin kısmen veya tamamen Avustralyalı enerji şirketi OMV'ye satılmasına yönelik görüşmelere başlanmasına karar verildiğini açıkladı. Daha önce de zaman zaman gündeme gelen söylenti, bu kez bizzat Aydın Doğan tarafından doğrulanmış oldu. Halen, POAŞ'ta Doğan Holding'in yüzde 54,17, OMV'nin ise yüzde 41,58 hissesi bulunuyor.

Doğan Holding'in POAŞ hisselerini OMV'ye satmak istemesinin nedeni hakkındaki rivayetler muhtelif. Ancak, AKP hükümeti tarafından daha çok POAŞ üzerinden sıkıştırılan Aydın Doğan'ın, artık akaryakıt sektöründen çıkmak durumunda kalması en kuvvetli ihtimal olarak gösteriliyor.

Bu yılın Ocak ayında aynı söylenti nedeniyle POAŞ hisselerinin tavan yapmış olması ve Aydın Doğan'ın K. Irak'ta petrol ve doğal gaz işine girmesi gibi gelişmeler ise Doğan Holding'in bu açıklamasının, ülke içinde hükümetin basıncından kurtulmak için yeni bir manevrası olarak değerlendirilmesine de yol açıyor.

Doğan resti göremedi mi?
AKP hükümeti, POAŞ'ın şaibeli özelleştirme sürecinde gerçekleştirdiği işlemler nedeniyle verdiği vergi cezalarıyla Aydın Doğan'ı köşeye sıkıştırmaya çalışmıştı. Farklı zamanlarda farklı işlemler nedeniyle verilen vergi cezalarının bir kısmı affedilmiş olsa da, Doğan'ın POAŞ'ta vergi borcu 861 milyon TL'ye ulaşıyor. Ayrıca, Doğan Yayıncılık'ın 700 milyon TL'ye ulaşan finansal borçlarının vadesi bu yıl doluyor. Alacaklarının bir kısmı şüpheli durumda olan Doğan Yayıncılık'ın ciddi bir nakde ihtiyacı var.

Hatırlanacağı gibi, AKP hükümeti sermayeye yer açmak ve Aydın Doğan'ı sıkıştırabilmek için akaryakıt piyasasında bir dizi düzenleme yapmıştı. Dağıtım şirketlerinin payını sınırlayan bu düzenlemelerden sonra, POAŞ yeni bir darbe almıştı. Zaten özelleştirilmesinin ardından pazar payı hızla düşmekte olan POAŞ'ın son düzenlemelerle, piyasadaki etkinliğini biraz daha yitireceği düşünülüyordu.

Öte yandan, ortağı OMV ile Ceyhan'da rafineri kurmak isteyen Aydın Doğan'a çeşitli bürokratik engeller çıkartıldı. EPDK tarafından Ceyhan'da Çalık Holding'e hızla verilen rafineri kurma izni Doğan'a verilmedi. OMV ve Doğan'ın rafineri yatırımı bu nedenle askıya alınmıştı.

OMV büyük oynuyor
Avusturya devlet şirketi olan OMV, 2006 yılından bu yana Türkiye'de saldırgan bir büyüme politikası izliyor.

OMV 13 Mart 2006 tarihinde, POAŞ'ın yüzde 34'lük hissesini Doğan'dan satın alarak Türkiye pazarına girdi. Hissesi Doğan'a göre şirkette daha az olmasına rağmen yönetim kurulunda yüzde 50 temsil edilen OMV, bu tarihten sonra ülkemizdeki en büyük akaryakıt şirketini belirler bir konuma gelmişti.

OMV'nin Orta Asya ve Ortadoğu'ya doğru büyüme stratejisi içerisinde, Ceyhan'a rafineri yatırımı önemli bir yer tutuyor. Ancak şirket, AKP hükümeti ile ortağı Doğan arasındaki çekişme nedeniyle bu hedefine bir türlü ulaşamadı.

Ayrıca, Nabucco'nun en önemli aktörü durumunda olan OMV'nin, bu doğal gaz hattının bitiş noktası olan Avusturya'nın devlet şirketi olduğu unutulmamalı. Hem bu proje hem de büyüme stratejisi gereği OMV, K. Irak'ta petrol ve doğal gaz üretimi için yatırım yapmaya başlamıştı. Şirket, 2007 yılında K. Irak Bölgesel Yönetimi ile bu konuda çeşitli anlaşmalara imza attı.

POAŞ'ı tümüyle satın alması ile OMV'nin, hem Türkiye'de hem de bölgede önünün açılacağı belirtiliyor.

POAŞ'ın şaibeli öyküsü
POAŞ'ın yüzde 51'lik kamu payı 2000 yılında, İş Bankası ve Doğan Holding ortaklığındaki İş Doğan Petrol Yatırım A.Ş.'ye 1.260 milyon dolar bedelle satıldı.

Bu satışın ardından POAŞ'daki kamu payı yüzde 42,3'e geriledi. 2002 yılında ise şirketin yüzde 16,5'lik hissesi halka arz edilerek, kamu payı yüzde 25,8'e kadar düştü.

Bu tarihten sonra, POAŞ'ta skandallar birbirini izledi. Önce 2002 yılında siyasi bir kararla şirketteki "altın hisse" uygulaması yürürlükten kaldırıldı. Oysa "altın hisse", Şirketteki kamu payının yüzde 50'nin altına düşmesinden itibaren 5 yıl süre ile geçerli olacak ve kamunun çıkarları adına çoğunluk hissesine sahip yatırımcının işletmeye ilişkin çeşitli kararlarına sınırlama getirecekti.

2005'te kaldırılması gereken altın hisse, hukuka aykırı bir şekilde 2002'de yürürlükten kaldırılınca, Aydın Doğan'a altın tepside büyük bir rant aktarılmış oldu.

İş-Doğan Ortaklığına bu peşkeş de yetmemiş, ortaklık kamuda kalan yüzde 25,8 oranındaki hisseye de göz dikmişti. Hisseler, Özelleştirme idaresi Başkanlığı'ndan bu hisseleri talep eden İş-Doğan'a, 2002 Temmuz ayında toplam 387 trilyon TL'ye taksitle satıldı. Aynı hisseler için ihaleye çıkılmaya gerek duyulmadığı için devlet büyük bir kayba uğradı.

İş-Doğan hisseleri taksitle aldığı yetmiyormuş gibi, bu satış işleminde teminat olarak yine aynı şirket yani POAŞ hisselerini göstermişti. Ayrıca, borçlu İş-Doğan Petrol Yatırımları A.Ş. ile POAŞ mevzuata aykırı bir şekilde birleştirilmiş ve ortaya vergi ödemeyen batak bir şirket çıkmıştı. Devlet, yıllarca yüklü bir vergi geliri kaybı yaşamıştı.

Hatırlanacağı gibi, bu işlem nedeniyle POAŞ, geçtiğimiz yıl yüklü vergi cezası ödemek zorunda kalmıştı.

2 Eylül 2005'te ise İş Bankası, yüzde 44,66 olan POAŞ hisse payını 616 milyon dolar karşılığında Doğan Holding'e, piyasa değerinin yarısı fiyatına sattı. İş Bankası'nın ortaklıktan bu şekilde ve ciddi bir maddi kaybı göze alarak ayrılması çok tartışılmıştı. Böylece Doğan Holding'in payı POAŞ'ta 86,73'e yükseldi.

Bu şaibeli satışın üzerinden 6 ay geçtikten sonra aynı hisseleri, OMV'ye 1 milyar 54 milyon dolara satan Doğan 748 milyon dolarlık müthiş bir kazanç elde etmişti.

(soL-Haber Merkezi)