2008 krizi sonrası riskleri azaltmak amacıyla Wall Street'teki büyük bankalara getirilen kurallar yumuşatılıyor. Dodd-Frank Kanunu kapsamındaki en önemli düzenleme büyük bankaların mortgage kredilerini defalarca satmasına olanak tanıyan türev işlemlere yönelik kısıtlamalardı. Mortgage kredisi kullandıran bankaların aynı zamanda bunlara ilişkin türev işlemleri yapmasını engelleyen düzenlemeler yapılmıştı. Bu düzenlemeyi gevşeten önemli bir adım atıldı. Düzenlemede Trump yönetiminin gayrimenkul sektörü ve bağlantılı olarak finans sektöründe menkulleştirmeye dayalı işlemlerin önünü açma yönündeki politikalarının etkili olduğu belirtiliyor.

ABD Merkez Bankası Fed, finansal kriz sonrası yürürlüğe konan 2010 yasasının temel unsuru olan “Volcker kuralı”nı yumuşatma amacıyla bir öneri sundu. Bu değişiklik, Wall Street bankalarına özellikle türev işlemler konusunda daha fazla hareket alanı tanıyacak.

Dodd-Frank’ın bir parçası olan Volcker kuralı, bankaların mevduat sahibinin parasıyla güvenli olmayan yatırımlar, türev işlemler yapmasını önlemek amacıyla yürürlüğe girmişti. İçlerinde Fed’in de yer aldığı beş ayrı otoritenin üç yılda yazdığı kural, Wall Street tarafından finansal piyasaların işleyişine uygun olmadığı, fazla sıkı ve zararlı olmasıyla eleştirildi. Fed, kuralı yumuşatmayı önerirken, diğer dört denetçi kurumun 60 gün sürecek halk görüşü sürecini başlatması bekleniyor.

Volcker kuralının gevşetilmesi, 2008 finansal krizinin ardından Washington yönetiminin kuralları hafifletme için yürütülen ortak çalışmasının bir parçası. Trump'ın denetimi azaltıcı programından cesaret alan büyük bankalar, Volcker kuralı dahil olmak üzere kriz sonrası getirilen kurallarda değişiklik yapılmasını talep etmeye başladılar.

VOLKCER KURALI NEDİR?

Volcker kuralı, bankaların yatırım bankacılığı, girişim sermayesi ve gayrimenkule dayalı faaliyetleriyle ticari bankacılık faaliyetlerini (mevduat toplama, kredi verme) birbirinden tamamen ayıran bir düzenleme. Bir banka eşanlı olarak aynı müşteriye ilk başlıkta yer alan konularda danışmanlık hizmeti ve kredi veremiyor. Düzenleme, “çıkar çatışmaları”nı azaltmayı hedefliyor. 2008 yılında mortgage kredilerinin türev işlemlere dönüştürülerek çok büyük bir çöküşe yol açan balonunun oluşumunda aynı bankaların tüm işlemleri tek elden yapması önemli rol oynamıştı. Kural, eski Fed Başkanı Paul Volcker tarafından önerildiği için onun adıyla anılıyor. Kuralın gevşetilmesi, Trump yönetiminin seçim vaadleri ve genel ekonomi politikasına da yansıyan şekilde 2008 öncesine sarma, finansal işlem hacminin genişletilmesine olanak verme amacı taşıyor.

Denetçi otoriteler, Volcker kuralının öncelikli amacının net olduğunu ve bankaların büyük risklere, finansal balon oluşumuna yol açan işlemlerin çılgınca yapıldığı günlere geri dönmesine izin vermeyeceklerini, ancak bankacılık sektöründe uyum ve Washington yönetiminin destek sağlaması için kanunun sadeleşmesi gerektiğini açıkladı.

BANKALAR DAHA FAZLA GEVŞEKLİK İSTİYOR

Kurallara göre bankalar yapılan her işlemin açık bir amaca hizmet ettiğini ve spekülasyona olanak tanımadığını denetçi otoritelere belgelerle sunmak zorunda. Önerilen değişiklikler ise her işlem için belge sunulması zorunluluğunu kaldırıyor ve bankalara daha çok işlem imkanı sağlıyor.

Buna rağmen üç Fed yöneticisi öneriye destek oyu verirken, banka avukatları ve diğer yetkililer değişikliklerin kökten bir çözüm olmadığına yalnızca küçük düzeltmeler yapıldığına ilişkin eleştiri getirdiler.