Soğuk Savaş döneminin ilk ürünlerinden olan Amerika Kıtaları Okulu, 2001’den sonraki adıyla Batı Yarıküre Güvenlik İşbirliği Enstitüsü (The Western Hemisphere Institute for Security Cooperation) (WHINSEC), Latin Amerikalı asker, polis ve sivil personelin eğitim gördüğü, ABD Savunma Bakanlığı’na bağlı bir kontrgerilla okulu. Temel amacı Latin Amerika’daki solcu ve anti-emperyalist kalkışmaları bastıracak ve ABD’nin uygun bulmadığı hükümetleri devirecek kadrolar yetiştirmek olan SOA, 1946’da Panama’da bulunan bir ABD üssünde Latin Amerika Eğitim Merkezi adıyla kuruldu. 1963’te Amerika Kıtaları Okulu adını alan yapı, 1984’te Panama’dan kovulduktan sonra ABD’nin Georgia eyaletindeki Fort Benning’e taşındı. İspanyolca eğitim verilen SOA’da yarım yüzyılı aşkın sürede 60.000’den fazla Latin Amerika askeri eğitim aldı. Bu Katiller Okulu’nun (1) mezunları öğrendikleri kontrgerilla ve psikolojik savaş taktiklerini ve işkence yöntemlerini kendi halkları üzerinde uygulamak üzere ülkelerine döndüler. Yüz binlerce Latin Amerikalı işçi ve aydın, bu kişiler tarafından öldürüldü, işkenceye uğradı ve ilticaya zorlandı.

Ünlü SOA mezunları
SOA’nın ünlü mezunları arasında diktatörler, teröristler ve çete liderleri dikkat çekiyor. Okulun yetiştirdiği darbeci, savaş suçlusu ve halk düşmanı askerler arasında Bolivyalı Hugo Banzer Suarez ve Luis Arce Gomez, Guatemalalı Efrain Rios Montt ve Hector Gramajo, Kolombiyalı Hernan Jose Guzman Rodriguez, Arjantinli Roberto Viola ve Leopoldo Galtieri, Şilili Raul Itturriaga, Perulu Juan Velasco Alvarado, Haitili Raoul Cedras, Panamalı Manuel Noriega ve Omar Torrijos, Ekvadorlu Guillermo Rodriguez bulunuyor. Honduras'ta geçtiğimiz yıl gerçekleşen darbenin Genel Kurmay Başkanı Romeo Vasquez Velasquez başta olmak üzere birçok mimarı da bu okul mezunu. Binlerce kişinin ölümünden sorumlu ünlü Meksika uyuşturucu çetesi Los Zetas’ın kuruluşunda SOA’da eğitim görmüş askerlerin büyük payı olduğu biliniyor. Kolombiya’daki Uraba ve El Salvador’daki El Mozote katliamlarının ve benzerlerinin sorumluları da yine Katiller Okulu mezunları. Bu arada Küba’da ve birçok Latin Amerika ülkesinde onlarca sabotaj ve suikastta imzası olan azılı terörist Luis Posada Carriles’in de 1961’de SOA’da eğitim gördüğünü belirtelim.

SOA’ya karşı tepkiler ve 2001 değişikliği
ABD, SOA mezunlarının açığa çıkan eylemleri karşısında uzunca bir süre sessiz kalmayı ve “Hiçbir okul mezunlarının eylemlerinden sorumlu tutulamaz” savunmasına sığınmayı seçerken 1990’ların başlarından itibaren okula yönelik ulusal ve uluslararası tepkiler arttı. Özellikle 1989’da El Salvador’da altı Cizvit rahibi ile kahya kadın ve onun çocuğunun öldürülmesi olayının faillerinin üçte ikisinden fazlasının SOA’da eğitim görmüş kişiler olması kamuoyunu harekete geçirdi. 1990’da rahip Roy Bourgeois tarafından ABD merkezli sivil toplum örgütü SOA Watch (SOA İzleme Örgütü) kuruldu. Örgüt halen SOA’nın kapatılması için mücadele ediyor.(2)
1994’te okulda sol hareketlere karşı işkence, yıldırma, psikolojik savaş, terör, şantaj, gasp, adam kaçırma ve infaz gibi eylemleri savunan ders kitaplarının okutulduğu bilgisinin dışarı sızmasıyla ABD hükümeti çok zor durumda kaldı. 1996’da Pentagon bu kitapçıkların varlığını kabul etmek zorunda kaldı ve “hataların düzeltildiğini”, kitapçıkların kullanımına son verildiğini ve kopyalarının yok edildiğini duyurdu. Tepkilerin artmaya devam etmesi, hatta 2000 yılında okulu kapatmayı öngören yasa teklifinin mecliste çok az bir farkla yenilmesi üzerine Savunma Bakanlığı SOA nedeniyle bozulan imajını düzeltmek üzere harekete geçti. Bakanlığın önerisi üzerine 2001’de okulu kapatıldığı, yerine Batı Yarıküre Güvenlik İşbirliği Enstitüsü’nün (WHINSEC) kurulduğu açıklandı. Bu değişiklik, kamuoyunun bu iki kurum arasında süreklilik kurmasını, okulun kapatılması ve sorumluların cezalandırılması talebinin yükselmesini engelleyemedi.

Nitekim Uluslararası Af Örgütü 2002 yılında yayımladığı raporda (3) SOA/WHINSEC’i kınadı ve okulda yürütülen eğitimin askıya alınması ve okulun soruşturulması için bağımsız bir komisyon kurulması çağrısı yaptı. WHINSEC’in yeni bir kurum olduğu iddialarını da reddeden Af Örgütü, WHINSEC’in SOA’nın devamı olduğunu, okul ve mezunlarının yaygın yasadışı eylemlerinin şimdiye kadar hiçbir biçimde soruşturulmamış olduğunu, yapılan isim değişikliğinin ABD hükümetinin SOA tarafından işlenen insan hakları ihlallerinin tespiti ve cezalandırılması sorumluluğunu ortadan kaldırmadığını ifade etti. Raporda, kurulacak bağımsız komisyonun önerisiyle, SOA’da verilen eğitimin (özellikle de işkence kılavuzlarının) katkıda bulunduğu insan hakkı ihlalleri hakkında ceza kovuşturması, kurbanlar ve ailelerine tazminat ödenmesi, kamuoyundan özür dilenmesi vs. teklif edildi.(4)

SOA Watch’a göre isim değişikliği sadece bir halkla ilişkiler çalışması okul aynı işlevleri yerine getirmeye, eskisi gibi çalışmaya devam ediyor. Örgüt, Georgia Senatörü ve SOA destekçisi Paul Coverdell’in okulun misyon ve işleyişinde yalnızca birtakım “kozmetik değişiklikler” yapıldığı görüşünü paylaşıyor.(5) Okulun eski yöneticilerinden Binbaşı Joe Blair’e göre de değişiklikler isimlerden ibaret. Blair şimdi de eskiden kendisinin öğrettiği derslerin tıpatıp aynısını öğrettiklerini, derslerin isimlerinin değiştiğini ama aynı kitapların kullanıldığını ifade ediyor.(6) SOA Watch her yıl okulun önünde on binlerce kişilik gösteriler düzenliyor. Hatta 2009’da yapılan gösteride ilk kez Küba Beşlisi ile dayanışma konusu da gündeme getirildi. Ayrıca ABD Kongresi’nde James McGovern’ın okulun kapatılmasını ve okulla ilişkilendirilen insan hakları ihlallerinin soruşturulmasını amaçlayan “HR 2567” numaralı yasa teklifi yeterli imzacı sayısına ulaşarak görüşülmeyi bekliyor.
Latin Amerika devletlerinin SOA’ya tepkilerine gelirsek kıtada yükselen anti-emperyalist ve halkçı dalga ile birlikte birçok Latin Amerika ülkesi polis ve askerlerini SOA’ya göndermeme kararı aldı. Zaten hangi ülkenin okula ne kadar personel yolladığı ABD ile siyasi ve askeri ilişkilerinin yoğunluğuna ve ülkede demokratik bir rejimin varlığı ya da yokluğuna göre değişmekteydi. Bu çerçevede, 1990’larda öğrencilerin yarısı diktatörlerin hüküm sürdüğü Kolombiya, El Salvador, Nikaragua, Peru ve Panama’dan geliyordu. 2003 itibariyle öğrencilerin çoğu Kolombiyalı, Şilili ve El Salvadorlu idi.(7) Öte yandan Venezuela 2004’te, Arjantin ve Uruguay 2006’da, Bolivya 2008’de okula kesinlikle asker veya polis yollamayacaklarını açıkladılar.

ABD emperyalizmi ekonomik ve siyasi çıkarlarını korumak ve geliştirmek için Latin Amerika’da ve dünyanın diğer bölgelerinde “bizim çocukları” eğitir ve halkların üzerine salarken, bu eğitim ve terör süreçlerinin teşhir edilmesi anti-emperyalist ve sosyalist mücadelenin önemli konularından biri olmaya devam ediyor.

Kerem Babacan

(1) SOA, “Katiller Okulu” ve “Darbeciler Okulu” adlarıyla da anılmaktadır.
(2) Roy Bourgeois’ya göre bu okulda eğitilenler ülkelerinde reform isteyenleri öldürüyorlar küçük bir elit grubun topraklarını ve zenginliğini koruyan bir sosyo-ekonomik sistemi savunmak üzere ülkelerine dönüyorlar.
“School of the Americas: At War with Democracy?” belgeseli kaset çözümü, http://www.cdi.org/adm/transcripts/804/
(3) Unmatched Power, Unmet Principles: The Human Rights Dimensions of US Training of Foreign Military and Police Forces, 2002, http://www.amnestyusa.org/stoptorture/msp.pdf
(4) “SOA Watch Info”, http://www.soaw.org/docs/SOA%20Watch%20Info%20ENG%202007.pdf
(5) “SOA Watch FAQs”, http://www.soaw.org/faq.php
(6) “Bay Area Protesters Sentenced in Georgia”, http://www.commondreams.org/headlines02/0713-03.htm
(7) Bill Quigley, The Case for Closing the School of the Americas, http://www.loyno.edu/~quigley/LReview-Quigley.pdf